Idol AI Trung Quốc: Từ nhân vật phim ngắn đến influencer kiếm tiền
Idol AI Trung Quốc là những nhân vật số được tạo ra bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo, có ngoại hình, giọng nói, biểu cảm và đời sống trực tuyến đủ thuyết phục để người xem tương tác, hâm mộ và tiêu thụ nội dung giống như với người nổi tiếng ngoài đời, đồng thời trở thành nhân tố trung tâm trong các chiến dịch quảng cáo, xây dựng cộng đồng và hệ sinh thái công nghệ giải trí mới. Bộ phim ngắn The Laid-off Girl, được sản xuất hoàn toàn bằng AI, ra mắt vào tháng 6 và thu hút hơn 200 triệu lượt xem chỉ sau một tháng. Nhân vật nữ chính Fang Taozi – một idol AI – nhanh chóng được tách khỏi bộ phim để sống như một người nổi tiếng riêng trên mạng xã hội, với tài khoản thu về khoảng 470.000 lượt theo dõi và hơn 31 triệu lượt thích trong 30 ngày. Sự dịch chuyển này không còn là thử nghiệm mà là chiến lược kinh doanh rõ ràng: biến nhân vật ảo thành influencer, kéo người dùng, rồi bán sức ảnh hưởng cho thương hiệu. Ngày 31/7, Fang xuất hiện trong video hợp tác thương mại đầu tiên quảng bá kính áp tròng màu, đánh dấu việc idol AI chính thức bước vào thị trường quảng cáo. Các hệ thống AI tạo sinh đứng sau Fang kết hợp mô hình ngôn ngữ lớn để trò chuyện, công nghệ giọng nói tạo giọng riêng và AI tạo video để xây dựng biểu cảm, chuyển động, giúp nhân vật có mặt ở mọi nơi, trả lời bình luận, quay vlog và tham gia nội dung ghép đôi tình cảm như một diễn viên thật. Sức hút này đặt ra thông điệp khó chối bỏ: trong cuộc đua khán giả và hợp đồng thương hiệu, con người đang phải cạnh tranh với những "ngôi sao" không biết mệt, không scandal và được thiết kế tối ưu cho thuật toán.
Xưởng phim AI: Cả ê-kíp giờ gói gọn trong vài câu lệnh
Nếu idol AI đang chiếm lĩnh quảng cáo và cộng đồng người hâm mộ, các xưởng phim AI lại đang bẻ cong toàn bộ quy trình sản xuất nội dung. Tại Qidian Interactive – một studio video AI mới thành lập ở Vô Tích – Chen Hao, người từng dành gần một thập kỷ để làm chủ Nuke, Autodesk Maya và Unreal Engine, nay đang xây dựng nền tảng Yudian để cô đọng toàn bộ kỹ năng đó vào vài câu lệnh prompt. Anh thừa nhận, từ năm ngoái, công nghệ video AI đã đủ sức tạo ra sản phẩm sánh ngang với những thước phim vốn tiêu tốn của anh hàng ngày trời làm việc. Động lực tăng tốc xuất hiện khi Seedance 2.0, mô hình chuyển văn bản thành video của ByteDance, khiến việc tạo video chất lượng chuẩn studio trở nên dễ dàng hơn nhiều. Mục tiêu của Yudian rất thẳng thắn: "giúp mọi nhân viên đều có thể tự mình sản xuất một bộ phim ngắn". Thay vì một đoàn làm phim với biên kịch, họa sĩ phân cảnh, quay phim, đạo diễn và đội VFX, một quy trình điển hình ở xưởng phim AI giờ chia thành ba nhóm nhỏ, mỗi nhóm chỉ cần một đến hai người để dựng nhân vật và bối cảnh, tạo cảnh quay và biên tập. Toàn bộ bối cảnh, nhân vật, đạo cụ, ánh sáng được lưu trong kho kỹ thuật số để tái sử dụng cho các dự án sau. Hệ thống có thể gợi ý ý tưởng dựa trên xu hướng trực tuyến, soạn thoại, vẽ storyboard, bố trí nhân vật trong không gian ba chiều, thậm chí đánh giá cao trào cảm xúc, cliffhanger và rủi ro kiểm duyệt. Cái giá phải trả là gì? Sự bất ngờ khi diễn viên "phá kịch bản" gần như biến mất, vì mọi chuyển động và biểu cảm nay được điều khiển bằng câu lệnh, trong khi áp lực ra quyết định sáng tạo dồn dập lên một vài người thay vì cả ê-kíp.
Những người làm nghề đang xây hệ thống thay thế chính mình
Trớ trêu thay, những người hiểu rõ nhất nghệ thuật làm phim lại đang trở thành kiến trúc sư của tự động hóa ngành phim. Đội ngũ đứng sau Yudian chủ yếu xuất thân từ sản xuất hình ảnh truyền thống: nghệ sĩ ánh sáng, họa sĩ hoạt hình, họa sĩ key-frame và chuyên gia quay phim, những người mà kỹ năng giờ được đóng gói một phần trong các prompt, quy trình và thiết lập sẵn trên nền tảng. Các cựu họa sĩ hoạt hình, chuyên gia quay phim và nghệ sĩ VFX đang góp phần xây dựng hệ thống AI có khả năng viết kịch bản, vẽ phân cảnh, tạo và chỉnh sửa phim ngắn với tốc độ chưa từng có. Họ được thuê để "dịch" kinh nghiệm thực tế thành logic thuật toán: từ việc chọn ống kính, cấu trúc ánh sáng đến nhịp dựng và cách xây cao trào. Về mặt kinh tế, đây là con đường sinh tồn khả dĩ: thay vì bị gạt khỏi cuộc chơi, họ chuyển sang thiết kế công cụ. Nhưng xét rộng hơn, đó là quyết định hợp thức hóa sự chuyển đổi từ nghề thủ công dựa vào con người sang dây chuyền sản xuất nội dung tự động. Khi một xưởng phim AI tại Vô Tích mới đi vào hoạt động từ tháng 4 đã tuyển hơn 50 nhân viên, gần một nửa là sinh viên mới tốt nghiệp, chúng ta thấy hình bóng một thị trường lao động mới: ít vị trí cho nghệ sĩ truyền thống, nhiều chỗ cho "người vận hành AI" – những biên tập viên, đạo diễn, kỹ thuật viên biết cách nói chuyện với mô hình hơn là với diễn viên.
Từ giải trí gắn với con người đến dây chuyền nội dung tự động
Điểm chung giữa idol AI Trung Quốc và xưởng phim AI là sự chuyển đổi hệ tư duy: giải trí không còn phụ thuộc vào con người đứng trước máy quay mà vào pipeline tự động hóa. AI tạo sinh giúp nhân vật ảo trò chuyện theo thời gian thực, đổi giọng, đổi biểu cảm, phản hồi bình luận dưới 0,5 giây trong các hệ thống avatar mới như V4 Expressive Visual Agents. Nếu trước đây người dùng chủ yếu "xem" nhân vật ảo, công nghệ hiện nay cho phép họ trực tiếp trò chuyện với những nhân vật đó. Không dừng ở giải trí, mô hình nhân vật số đang được thử nghiệm thành "nhân viên AI" hỗ trợ trả lời câu hỏi, chăm sóc khách hàng hoặc hướng dẫn tại bưu điện, bảo tàng, bến xe, ga tàu. Trong ngành phim, các studio lâu đời lập bộ phận AI, chuyển đội ngũ hiện có sang mảng sản xuất bằng AI, trong khi xưởng mới mọc lên khắp các thành phố với trợ cấp năng lực tính toán từ chính quyền. Một lãnh đạo tại Qidian khẳng định mục tiêu là rút ngắn thời gian làm quen quy trình để duy trì lợi nhuận trong bối cảnh giá nội dung liên tục giảm. Theo dự thảo quy định được đưa ra vào tháng 4, nội dung dùng nhân vật ảo sẽ phải gắn nhãn rõ ràng và bị hạn chế nếu sử dụng thông tin cá nhân của người khác mà không có sự đồng ý. Lợi ích là tốc độ, khả năng mở rộng và kiểm soát rủi ro hình ảnh; cái mất là không gian cho sai số, ngẫu hứng và những câu chuyện hậu trường vốn làm nên mật độ cảm xúc của nghệ sĩ.
Kinh tế idol AI và câu hỏi cuối cùng: chúng ta muốn giải trí kiểu gì?
Khi một idol AI như Fang Taozi có thể vừa đóng phim ngắn, vừa quay vlog, livestream và nhận hợp đồng quảng bá kính áp tròng màu, chúng ta đang chứng kiến sự xuất hiện của một mẫu "người nổi tiếng" mới. Trên Douyin, những nhà sáng tạo hàng đầu với khoảng 10 triệu người theo dõi thường được xem là mốc để định giá quảng cáo 60 giây, trong khi Fang – một nhân vật hoàn toàn do AI tạo ra – đã được báo mức giá quảng cáo thuộc nhóm cao, cho thấy thị trường xem idol AI không phải là trò đùa thử nghiệm. Các thương hiệu thích nhân vật ảo vì kiểm soát được hình ảnh, lịch trình và nguy cơ scandal; thuật toán thích vì dữ liệu sạch, liên tục; xưởng phim AI thích vì pipeline sản xuất không bị giới hạn bởi thể lực, cảm xúc hay hợp đồng lao động. Đổi lại, người xem phải làm quen với việc cảm xúc của mình được dẫn dắt bởi những gương mặt không tồn tại ngoài code. Câu hỏi không còn là idol AI Trung Quốc có thể thay thế diễn viên hay không, mà là chúng ta chấp nhận đến mức nào việc giải trí được thiết kế như một dây chuyền tự động hóa ngành phim. Nếu khán giả tiếp tục dành hàng trăm triệu lượt xem cho phim AI và hàng chục triệu lượt thích cho idol ảo, thị trường sẽ trả lời bằng hành động: tiền, tài nguyên và nhân lực sẽ dịch chuyển dần về phía công nghệ giải trí tự động.
