Học tiếng Việt tiểu học khó ở đâu? Vấn đề không chỉ là nhớ chữ
Học tiếng Việt lớp 1-3 là giai đoạn trẻ xây nền tảng ngôn ngữ: làm quen âm – chữ, phát âm tiếng Việt chuẩn, ghép vần và đọc – viết số tự nhiên, nên bất kỳ lỗ hổng nhỏ nào lúc này cũng có thể kéo dài thành thói quen sai khó sửa về sau. Ở lứa tuổi này, trẻ vừa phải gặp lại những con số dùng trong toán học, vốn là tập hợp 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 và được ký hiệu là N, vừa phải làm quen bảng vần đầy những tổ hợp lạ tai như oao khiến ngay cả người lớn cũng hoang mang. Không ít phụ huynh thừa nhận “dạy con lớp 1 mà như mình phải đi học lại”, bởi sự khác nhau giữa năm – lăm, bốn – tư, một – mốt hay các vần tiếng Việt khó không hề đơn giản nếu chỉ dựa vào cảm tính.
Lăm, tư, mốt: Những 'cái bẫy' phát âm trong dãy số tự nhiên
Sai lầm đầu tiên của nhiều phụ huynh là nghĩ đọc số “thế nào cũng được miễn hiểu”. Điều này vô tình làm hỏng việc rèn phát âm tiếng Việt chuẩn cho con. Trong toán học, số tự nhiên được viết bằng các chữ số 0–9, nhưng khi đọc to lên, tiếng Việt lại linh hoạt theo vị trí từng chữ số. Với số 1, nguồn ngữ liệu hướng dẫn rõ: nếu chữ số tận cùng là 1 và hàng chục bằng hoặc nhỏ hơn 1 thì đọc là “một”; khi hàng chục từ 2 đến 9 và đi sau tiếng “mươi”, phải đọc là “mốt”. Tương tự, chữ số tận cùng là 4 sẽ đọc là “bốn” khi hàng chục nhỏ hơn hoặc bằng 1, nhưng chuyển sang “tư” khi hàng chục từ 2 đến 9 và đứng sau “mươi”. Với số 5, trẻ phải phân biệt khi nào đọc “năm”, khi nào đọc “lăm” tùy theo có đứng sau “mươi” hay không. Nếu cha mẹ tùy tiện, trẻ sẽ rối beng giữa phép tính toán học và ngôn ngữ đời sống.
Vần oao và những vần tiếng Việt khó làm phụ huynh 'loạn não'
Không chỉ số đếm, vần tiếng Việt khó cũng là nỗi ám ảnh của cả nhà. Hình ảnh bảng vần lớp 1 với vần “oao” từng khiến nhiều phụ huynh bàn tán vì “đọc kiểu gì cũng sai sai”. Một phụ huynh dạy trẻ tiền tiểu học đã phải thở dài vì không biết ghép vần này ra sao. Theo hướng dẫn đánh vần chuẩn, vần oao được đọc bằng cách ghép lần lượt các âm: oa – o – oao, hoặc kéo dài âm “o” để ra vần oao. Nghe thì đơn giản nhưng đến lúc tìm ví dụ, nhiều người lớn mới “cứng họng”. Trong khi đó, tiếng Việt lại có sẵn các từ như “ngoao” trong “ngoao ngoao” – tiếng mèo kêu, “nguều ngoào”, “ngoáo” trong “ngoáo ộp, ngoáo mắt”, “ngoạo” trong “ngoạo mạn”. Nếu người lớn không nắm, làm sao yêu cầu trẻ lớp 1-3 không bối rối trước những vần hiếm gặp như vậy?
Phụ huynh nên đồng hành thế nào để con không sợ tiếng Việt?
Vấn đề không phải là tiếng Việt quá khó, mà là người lớn thường coi nhẹ giai đoạn nền tảng. Với học tiếng Việt lớp 1-3, phụ huynh cần chấp nhận một sự thật: muốn hỗ trợ học sinh tiểu học thì bản thân phải “nhập học” lại, ôn lại cách đọc số tự nhiên theo lớp, hàng, đơn vị để hướng dẫn con rèn kỹ năng đọc – viết chuẩn. Song song, ngoài theo sát chương trình trên lớp, cha mẹ hoàn toàn có thể tìm hỗ trợ từ các kênh học tập trực tuyến uy tín để cùng con vượt qua những vần tiếng Việt khó và các bài học mới. Nguồn tài liệu gợi ý gồm bài giảng điện tử, cổng luyện thi trực tuyến, ứng dụng học tiếng Việt tương tác hay các hội nhóm giáo viên tiểu học trên mạng xã hội. Ý nghĩa nhất không phải là giải được hết bài tập, mà là giữ cho con cảm giác tiếng Việt là một kho tàng thú vị chứ không phải “cơn ác mộng” mỗi tối.
