An toàn số cần bắt đầu từ cách trẻ tiếp nhận thông tin
An toàn số cho trẻ khuyết tật là việc giúp các em nhận biết nguy cơ trên mạng, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm được sự hỗ trợ bằng những cách giao tiếp phù hợp với khả năng của mình. Đây không phải phần phụ của giáo dục công nghệ: nếu cảnh báo khó hiểu hoặc kênh trợ giúp khó tiếp cận, trẻ có thể không nhận ra nguy hiểm để phản ứng kịp thời. Internet mở ra cơ hội học tập, giao lưu và hòa nhập, nhưng cũng có lừa đảo, giả mạo, dụ dỗ, xâm hại và hành vi gây tổn thương. Vì vậy, yêu cầu không nên dừng ở việc dặn trẻ “cẩn thận”; người lớn phải truyền đạt theo cách trẻ có thể tiếp nhận và làm theo. Hơn 250 học sinh khuyết tật tại Trường PTCS Xã Đàn ở Hà Nội đã tham gia chương trình giáo dục an toàn số qua tình huống thực tế, hoạt động tương tác và ngôn ngữ ký hiệu.

Thực hành giúp biến cảnh báo thành kỹ năng
Ngày 9/11, trong khuôn khổ chương trình Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em, học sinh Trường PTCS Xã Đàn được hướng dẫn nhận diện và ứng phó với rủi ro phổ biến trên Internet. Thay vì nghe giảng một chiều, các em nhập vai “thám tử số”, lần theo manh mối và xử lý tình huống trực tuyến. Người lạ gửi lời mời kết bạn, đường dẫn giả mạo từ tài khoản quen hay tin nhắn đe dọa trở thành bài tập để học sinh nhận diện dấu hiệu bất thường, kiểm tra thông tin và bảo vệ tài khoản, dữ liệu cá nhân. Cách dạy này đáng chú ý vì kỹ năng an toàn mạng không thể chỉ là danh sách điều cấm; trẻ cần tập ra quyết định trong bối cảnh cụ thể. Quy tắc “DỪNG – LƯU – KỂ” cũng cho các em một trình tự dễ nhớ: dừng tương tác, lưu tin nhắn hoặc hình ảnh làm bằng chứng, rồi kể với người lớn đáng tin cậy.

Không gian cộng đồng để trẻ lên tiếng
Sáng 16/11, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Tổ chức ChildFund Việt Nam và Trường PTCS Xã Đàn tổ chức chương trình “Không một mình – Cùng em kết nối an toàn” tại trường. Hoạt động “5 phút cùng em” tạo cơ hội để học sinh nói về mong muốn, suy nghĩ và những vấn đề các em có thể gặp trên mạng; nhờ đó, phụ huynh và giáo viên có dịp lắng nghe thay vì chỉ đưa ra lời khuyên. Các phần thi tài năng và cuộc thi vẽ poster với sự tham gia của 19 lớp cũng đưa thông điệp an toàn trực tuyến vào hình thức sáng tạo, gần gũi với học sinh. Những hoạt động này không thay thế hướng dẫn thiết thực, nhưng có thể giúp trẻ khuyết tật tự tin bày tỏ và kết nối với bạn bè. Khi trẻ được tôn trọng như người có tiếng nói, việc học cách tự vệ trực tuyến dễ trở thành kỹ năng chủ động, thay vì nỗi sợ do người lớn áp đặt.

Người lớn phải điều chỉnh cách đồng hành
Nhà giáo Lương Thu Hòa cho biết việc kết hợp tình huống trực quan, trải nghiệm thực hành và ngôn ngữ ký hiệu giúp học sinh tham gia, tự tin bày tỏ ý kiến và biết tìm hỗ trợ khi cần. Đây là trách nhiệm chung của nhà trường và gia đình: hướng dẫn bằng lời nói, hình ảnh hay ký hiệu phù hợp; hỏi trẻ đã hiểu đến đâu; và bảo đảm các em biết rõ nên tìm ai khi gặp sự cố. Trẻ cần được nhắc rằng có thể từ chối tin nhắn, lời mời kết bạn hoặc nội dung khiến mình không thoải mái, không chia sẻ tùy tiện thông tin cá nhân và không phải tự giải quyết khi bị đe dọa. Các em cũng có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, hoạt động 24/24 giờ. Teen Safety School Tour 2026 dự kiến diễn ra từ tháng 10 đến tháng 12 tại 10 trường ở 5 tỉnh, thành phố, hướng tới ít nhất 9.000 học sinh và giáo viên.
Mở rộng chương trình là cần thiết, nhưng thước đo không nên chỉ là số trường hay số người tham dự. Giá trị nằm ở chỗ trẻ có hiểu cảnh báo, thực hành được cách ứng phó và tin rằng người lớn sẽ lắng nghe khi các em lên tiếng hay không. An toàn số trẻ em chỉ thực sự bao trùm khi hướng dẫn và kênh hỗ trợ được thiết kế để mọi trẻ đều dùng được. Với trẻ khuyết tật, khả năng tiếp cận không phải ưu đãi thêm; đó là điều kiện để quyền kết nối đi cùng quyền được bảo vệ.







