Khi người làm báo bước vào đường trail: thông điệp lớn hơn một cuộc đua
Sự kiện chạy địa hình “Bước chân trên mây – Chinh phục con đường đá cổ Pavi” là một giải chạy báo chí và phong trào diễn ra trên con đường đá cổ Pavi ở Lai Châu, quy tụ hơn 100 nhà báo, phóng viên cùng các vận động viên yêu trail running nhằm quảng bá hình ảnh núi rừng Tây Bắc, thúc đẩy du lịch mạo hiểm và nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong phát triển cộng đồng chạy bộ địa hình. Điểm đáng nói ở giải không phải chỉ là những tấm BIB hay thành tích, mà là việc giới báo chí chọn bước chân lên đường mòn, thay vì đứng ngoài quan sát. Hơn 100 người cầm bút từ khắp mọi miền đất nước cùng các vận động viên hội tụ tại Lai Châu cho giải “Bước chân trên mây – Chinh phục con đường đá cổ Pavi” khai mạc sáng 4/10. Việc họ trực tiếp chinh phục Pavi cho thấy một cách làm truyền thông chủ động: tự trải nghiệm, tự đổ mồ hôi và kể lại bằng góc nhìn chân thực của người trong cuộc.
Con đường đá cổ Pavi: từ dấu tích lịch sử thành đường chạy trail
Chọn con đường đá cổ Pavi làm đường đua chính là quyết định mang tính tuyên ngôn: trail running Lai Châu không chỉ là thể thao, mà là hành trình đi qua lịch sử và văn hóa. Tuyến đường này nối liền hai bản thuộc Lai Châu và Lào Cai, được xây dựng từ đầu thế kỷ XX trong thời kỳ Pháp thuộc để kết nối khu vực Lai Châu với Sa Pa. Sau hơn một thế kỷ, nhiều đoạn đường vẫn giữ kết cấu đá nguyên bản, chứa đựng giá trị lịch sử, cảnh quan và văn hóa vùng núi phía Bắc. Khi vận động viên bước trên những phiến đá lớn xếp thủ công giữa địa hình hiểm trở, họ không chỉ “chinh phục Pavi” mà còn đối thoại với một phần ký ức không lời của biên cương. Trên cung đường ấy là rừng nguyên sinh, thác nước, suối tự nhiên và bản làng của người Mông, Dao, Hà Nhì… mỗi bước chân vì thế đồng thời là một điểm chạm vào đời sống cư dân bản địa.
Giải chạy báo chí: từ người đưa tin thành đại sứ trail running và du lịch mạo hiểm
Nếu các giải trail thông thường trông chờ vào bài viết của vài phóng viên thể thao, thì “Bước chân trên mây” tạo ra cả một đội quân kể chuyện. Bên cạnh hơn 100 nhà báo, phóng viên, giải còn chào đón các vận động viên chuyên nghiệp và những người yêu thích chạy địa hình. Nội dung dành cho vận động viên báo chí có cự ly 22km, thi đấu cá nhân nam và nữ; còn theo thông tin tổ chức, đường chạy 22km mở cho vận động viên phong trào và giới báo chí trên toàn quốc. Ban tổ chức không giấu tham vọng biến mỗi vận động viên thành một “đại sứ truyền thông”, mang về những câu chuyện, hình ảnh, trải nghiệm thực tế về Lai Châu và con đường đá cổ Pavi. Truyền thông ở đây không dừng ở bài tường thuật, mà là quá trình nuôi dưỡng nhận thức về trail running, về du lịch mạo hiểm gắn với trách nhiệm bảo tồn lịch sử, văn hóa và môi trường sinh thái.
Theo một thành viên Ban tổ chức, qua hai mùa giải, “Bước chân trên mây” đã góp phần lan tỏa hình ảnh thiên nhiên, con người Tây Bắc, khơi dậy niềm đam mê khám phá và chinh phục các đỉnh núi thuộc dãy Hoàng Liên Sơn. Câu nói này xứng đáng được coi là kim chỉ nam cho cách làm truyền thông: không quảng cáo suông, mà đặt giới thiệu điểm đến cùng niềm đam mê trải nghiệm vào một sản phẩm thể thao cụ thể là trail running.
Thử thách Pavi: không tô hồng đường chạy, nhưng làm rõ giá trị bền vững
Muốn truyền thông trail running trung thực, phải dám nói về khó khăn. Từ trải nghiệm bản thân, một vận động viên từng vô địch mùa thứ hai hiểu rằng “đường đua lên mây” chưa bao giờ dễ dàng: phía sau những bức ảnh đẹp giữa núi rừng là các đoạn dốc, những cơn gió mạnh và cả thời điểm cơ thể muốn người chạy dừng lại. Chính nhận thức này giúp báo chí kể câu chuyện Pavi một cách tỉnh táo, không biến đường đá cổ thành sân khấu hào nhoáng, càng không cổ vũ du lịch mạo hiểm thiếu chuẩn bị. Đáng chú ý, năm nay lần đầu tiên BIB được phát hành rộng rãi cho vận động viên phong trào trên phạm vi cả nước, cho thấy Ban tổ chức muốn mở cửa nhưng vẫn giữ chuẩn về an toàn và trách nhiệm cá nhân. Các cự ly 5km, 11km, 22km dành cho người dân địa phương, vận động viên phong trào và giới báo chí được thiết kế để nhiều nhóm có thể tham gia mà không phá vỡ tính bền vững của cung đường trail running Lai Châu.
Mô hình kết hợp thể thao – báo chí – du lịch địa phương: hướng đi đáng được nhân rộng
Điều thuyết phục nhất từ “Bước chân trên mây” không nằm ở bảng xếp hạng, mà ở mô hình sự kiện bền vững mà nó gợi mở. Ngay từ hai mùa đầu, chương trình đã góp phần lan tỏa rộng rãi hình ảnh các bản làng vùng cao, thu hút du khách, thúc đẩy du lịch địa phương và tạo thêm cơ hội cải thiện đời sống cho người dân. Khi vận động viên – đặc biệt là giới báo chí – trực tiếp trải nghiệm, viết và phát sóng về hành trình chinh phục Pavi, họ giúp các bản làng ở Sin Suối Hồ và lân cận bước ra khỏi sự khuất lấp của bản đồ du lịch đại chúng. Theo thông tin tổ chức, việc đưa vận động viên đến trải nghiệm trực tiếp con đường đá cổ Pavi góp phần quảng bá cảnh quan, văn hóa và con người Lai Châu, đồng thời nâng cao nhận thức về việc bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa và môi trường trong phát triển du lịch bền vững. Nếu được nhân rộng, mô hình kết hợp trail running, truyền thông và du lịch cộng đồng như ở Pavi có thể trở thành câu trả lời thuyết phục cho bài toán phát triển vùng cao: vừa mở đường cho người yêu trải nghiệm, vừa giữ được bản sắc và hệ sinh thái của địa phương.
