Cơ hội hồi phục bắt đầu từ phút đầu tiên
Điều trị đột quỵ là quá trình cấp cứu và chăm sóc liên tục nhằm khôi phục lưu thông máu não, hạn chế tổn thương não và giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động, giao tiếp, sinh hoạt. Tiến bộ y khoa chỉ phát huy hết giá trị khi được kết hợp với nhận diện sớm và đưa người bệnh đến bệnh viện nhanh chóng. Tại Hà Nội, ngày 1-11, Hội Đột quỵ Việt Nam tổ chức Hội nghị Khoa học quốc tế về đột quỵ năm 2026, tập trung vào phương pháp điều trị mới, rút ngắn cấp cứu và nâng cao hiệu quả phục hồi. Tín hiệu đáng chú ý là người bệnh nhồi máu não cấp có thể được xem xét can thiệp lấy huyết khối trong khoảng 6–24 giờ sau khởi phát, mở thêm lựa chọn cho một số trường hợp ngoài khung thời gian điều trị trước đây. Đây không phải lý do để chờ đợi: khả năng can thiệp muộn hơn không xóa đi giá trị của việc đến viện sớm.
Can thiệp mạch não mở cửa, nhưng không bảo đảm kết quả
Can thiệp mạch não giúp bác sĩ lấy cục máu đông và tái thông mạch ở người bệnh phù hợp. Nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trên 99 bệnh nhân ghi nhận tỷ lệ tái thông thành công 94,9%; hơn một nửa người bệnh có thể sinh hoạt độc lập sau 90 ngày. Những con số này cho thấy lựa chọn điều trị đang rộng hơn, nhưng không nên hiểu tái thông mạch đồng nghĩa chắc chắn hồi phục tốt. Nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai trên hơn 200 bệnh nhân cho thấy dù 84% đạt tái tưới máu thành công, nhiều người vẫn không đạt kết quả phục hồi chức năng như mong muốn. Kiểm soát huyết áp phù hợp với từng thể đột quỵ cũng góp phần hạn chế tổn thương não. Vì vậy, can thiệp là mắt xích quan trọng trong điều trị, không phải lời hứa xóa bỏ di chứng.
Cấp cứu nhanh là việc cả cộng đồng có thể làm
Tốc độ tại bệnh viện có thể thay đổi cơ hội điều trị. Tại Bệnh viện Nhân dân 115, đánh giá hơn 2.100 lượt người bệnh cho thấy thời gian từ nhập viện đến chụp CT giảm từ 37 phút xuống 17,6 phút; thời gian đến chụp CT mạch máu giảm từ 86 phút xuống 47,3 phút. Nhưng trước khi quy trình bệnh viện bắt đầu, người thân thường là người đầu tiên phải nhận ra dấu hiệu và gọi cấp cứu đột quỵ. Hãy chú ý méo miệng, yếu tay, nói khó; chóng mặt hoặc mất thăng bằng đột ngột, nhìn mờ hay đau đầu dữ dội cũng có thể là cảnh báo. Không chờ đủ dấu hiệu, không để người bệnh nằm đợi tự khỏi. Ghi lại giờ triệu chứng bắt đầu, hoặc lần cuối thấy người bệnh bình thường, rồi báo cho nhân viên cấp cứu. Không cạo gió, chích máu hay tự cho uống thuốc, nước vì có nguy cơ sặc.
Phục hồi chức năng và phòng ngừa không thể bị xem nhẹ
Qua khỏi cấp cứu không có nghĩa hành trình đã kết thúc. Tập luyện phù hợp, đặc biệt trong những tháng đầu sau đột quỵ, có thể cải thiện vận động và khả năng tự sinh hoạt; phục hồi chức năng cần được bắt đầu phù hợp sau cấp cứu, thay vì chờ xem di chứng có tự giảm hay không. Phòng ngừa cũng đáng được coi là một phần của cuộc chiến. Theo số liệu của Hội Đột quỵ Thế giới được PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng nêu nhân Ngày Đột quỵ thế giới 29-10, đột quỵ thuộc nhóm ba bệnh có nguy cơ mắc trong suốt cuộc đời cao nhất. Y văn cho thấy 70–80% biến cố có thể tránh nếu kiểm soát tốt huyết áp, đái tháo đường, cholesterol, rung nhĩ, cân nặng và tránh thuốc lá, chất gây nghiện. Ngày 31-10, Đại hội Hội Đột quỵ Việt Nam nhiệm kỳ IV (2026–2031) bầu ông Nguyễn Huy Thắng làm chủ tịch nhiệm kỳ mới. Dù mạng lưới và kỹ thuật tiếp tục phát triển, kết luận thiết thực vẫn nằm ở mỗi người: phòng nguy cơ, nhận ra dấu hiệu và hành động ngay.
