Mất ngủ không phải chuyện nhỏ trong Alzheimer
Rối loạn giấc ngủ ở người mắc Alzheimer là tình trạng giấc ngủ bị gián đoạn hoặc đảo lộn, khiến người bệnh khó ngủ, thức giấc nhiều lần hay tỉnh quá sớm và ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt ban ngày. Đây không phải vấn đề nên xem nhẹ, cũng không nên vội giải quyết bằng thuốc ngủ. Trong một nghiên cứu trên 103 người mắc Alzheimer, thời gian ngủ thực tế trung bình chỉ là 4,1 giờ mỗi đêm; 96,3% có hiệu quả giấc ngủ kém hoặc rất kém, còn 82,7% bị ảnh hưởng đến sinh hoạt và trạng thái tâm thần ban ngày. Mất ngủ là dạng rối loạn phổ biến nhất: chiếm 86,4% trong nhóm có rối loạn và tương đương 68% tổng số người tham gia. Những con số này cho thấy gia đình cần tìm nguyên nhân và hướng chăm sóc phù hợp, thay vì chỉ tìm cách khiến người bệnh ngủ ngay.
Thiếu ngủ và Alzheimer có thể tạo thành vòng xoắn
Alzheimer và rối loạn giấc ngủ có mối liên hệ tác động qua lại, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý. Khi giấc ngủ bị gián đoạn kéo dài, người bệnh có thể mệt mỏi, tăng lú lẫn, giảm khả năng tập trung và gặp nhiều khó khăn hơn trong sinh hoạt hằng ngày. Lo âu cũng có thể trở nên khó kiểm soát hơn khi người bệnh mệt mỏi, vì vậy gia đình nên để ý những thay đổi trong tâm trạng và hành vi, không chỉ đếm số giờ ngủ. Rối loạn giấc ngủ còn thay đổi theo tiến triển bệnh: giai đoạn đầu thường giảm chất lượng và khó ngủ sâu; giai đoạn giữa dễ thức giấc, ngủ gật ban ngày; giai đoạn nặng có thể đảo lộn ngày và đêm. Nhận ra kiểu thay đổi giúp người chăm sóc mô tả tình hình cụ thể với bác sĩ.
Vì sao thuốc ngủ Alzheimer cần được bác sĩ cân nhắc?
Thuốc ngủ có thể khiến người bệnh buồn ngủ, nhưng điều đó không đồng nghĩa đã xử lý đúng nguyên nhân gây mất ngủ. Tự mua thuốc ngủ Alzheimer hoặc thuốc an thần là lựa chọn nhiều rủi ro: dùng không phù hợp có thể làm tăng lú lẫn, té ngã và các biến chứng ở người cao tuổi. Một số thuốc ngủ còn có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, giảm tỉnh táo và phối hợp vận động kém vào ngày hôm sau; thuốc tác động lên trí nhớ cũng là mối lo đáng lưu ý đối với người vốn đã suy giảm nhận thức. Vì thế, gia đình không nên cho người bệnh dùng thuốc của người khác, tự tăng liều hay phối hợp với thuốc khác khi chưa được hướng dẫn. Nếu mất ngủ kéo dài hoặc làm sinh hoạt xáo trộn, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế để bác sĩ chuyên khoa đánh giá và chọn cách điều trị an toàn, phù hợp.
Chăm sóc người Alzheimer: bắt đầu từ nhịp sinh hoạt
Trong chăm sóc người Alzheimer, những điều chỉnh đều đặn trong ngày có thể hỗ trợ giấc ngủ mà không thay thế việc thăm khám khi vấn đề kéo dài. Khuyến nghị thực tế là cho người bệnh tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng, vận động nhẹ nhàng ban ngày và hạn chế ngủ nhiều vào buổi chiều. Gia đình nên tránh cho người bệnh uống trà, cà phê và đồ uống kích thích vào buổi tối, đồng thời điều chỉnh lượng nước uống sát giờ đi ngủ. Phòng ngủ nên yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng dịu và bảo đảm an toàn; giờ đi ngủ, thức dậy cần ổn định, tránh thay đổi lịch sinh hoạt đột ngột. Nếu đã thử điều chỉnh mà người bệnh vẫn khó ngủ, thường xuyên thức đêm hoặc lú lẫn tăng lên, hãy trao đổi với chuyên gia y tế thay vì tự tìm thuốc.
