Lừa đảo qua Zalo bắt đầu từ lòng tin
Lừa đảo qua Zalo giả danh lãnh đạo hoặc đồng nghiệp là thủ đoạn chiếm quyền tài khoản hay lập tài khoản có tên, ảnh tương tự để dụ nhân viên chuyển tiền. Cảnh báo công an cho thấy đây không phải tin nhắn đáng ngờ lộ liễu ngay từ đầu: kẻ gian thường tìm hiểu quan hệ công việc, rồi trò chuyện về công việc thường ngày để tạo cảm giác thân quen. Công an tỉnh Phú Thọ đã cảnh báo về việc chiếm quyền tài khoản Zalo của lãnh đạo hoặc tạo tài khoản giả danh nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, việc nhận ra tên hiển thị hay ảnh đại diện quen thuộc không đủ để xác thực người gửi. Điểm cần cảnh giác là diễn biến cuộc trò chuyện: sau những trao đổi bình thường, người đó đột ngột nhờ nhận tiền, mua quà hoặc thanh toán hộ. Nội dung có vẻ hợp lý không làm yêu cầu chuyển tiền trở nên an toàn.
Kịch bản nhiều bước khiến giao dịch có vẻ đáng tin
Kịch bản này nguy hiểm vì kẻ gian có thể lợi dụng cả một giao dịch tiền thật để củng cố niềm tin. Theo tình huống được cơ quan công an ghi nhận, đối tượng giả danh lãnh đạo nhờ nhân viên tạm ứng 50 triệu đồng để mua quà cho người thân, rồi yêu cầu nhân viên liên hệ lãnh đạo thật để xin tạm ứng lương. Lãnh đạo không biết tài khoản Zalo của mình đã bị chiếm quyền nên chuyển tiền cho nhân viên; sau đó, kẻ gian gửi mã QR mang thông tin tài khoản giả danh cửa hàng vàng bạc và thúc giục chuyển toàn bộ số tiền vừa nhận. Chính chuỗi việc có vẻ khớp với chỉ đạo công việc khiến nạn nhân dễ bỏ qua bước kiểm tra người thụ hưởng. Dấu hiệu cảnh báo không chỉ nằm ở số tiền hay lý do mua quà, mà còn ở yêu cầu chuyển tiếp tiền theo hướng dẫn trong tin nhắn.
Xác minh qua kênh khác trước khi giao dịch
Với mọi yêu cầu chuyển tiền, tạm ứng hoặc thanh toán hộ qua tin nhắn Zalo, hãy dừng lại và xác minh trực tiếp bằng số điện thoại đã lưu từ trước hoặc gặp người yêu cầu. Đừng gọi lại bằng số mới gửi trong cuộc trò chuyện và đừng xem việc người đó biết chuyện nội bộ là bằng chứng danh tính. Trước khi chuyển tiền hay quét mã QR, kiểm tra kỹ tên chủ tài khoản, số tài khoản và thông tin người thụ hưởng; nếu thông tin không khớp hoặc người nhắn gây áp lực phải làm ngay, hãy hoãn giao dịch. Công an khuyến cáo không tin tưởng tuyệt đối vào tài khoản mang tên, hình ảnh của lãnh đạo, đồng nghiệp hay người thân. Doanh nghiệp cũng nên có quy trình xác minh độc lập cho yêu cầu tài chính, nhất là khoản giá trị lớn. Một cuộc gọi xác nhận có thể ngăn việc biến yêu cầu quen thuộc thành tổn thất tài sản.
- Gọi số đã lưu hoặc xác nhận trực tiếp với người được cho là đã nhắn.
- Đối chiếu tên chủ tài khoản, số tài khoản và người thụ hưởng trước khi chuyển tiền.
- Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mở liên kết lạ hoặc cài ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Nếu đã chuyển tiền, hành động ngay
Nếu phát hiện tài khoản bị chiếm quyền hoặc đã chuyển tiền theo yêu cầu giả mạo, đừng chờ thêm tin nhắn để xem chuyện gì xảy ra. Hãy nhanh chóng liên hệ ngân hàng, đề nghị hỗ trợ tra soát và ngăn chặn giao dịch; đồng thời lưu tin nhắn, hình ảnh và chứng từ liên quan, rồi trình báo cơ quan công an nơi gần nhất. Những bước này không bảo đảm thu hồi được tiền, nhưng chậm trễ có thể làm mất cơ hội xử lý giao dịch. Báo cho lãnh đạo hoặc đồng nghiệp bị giả danh để họ cảnh báo những người khác và kiểm tra tài khoản. Cách phòng tránh hiệu quả nhất vẫn là không thực hiện giao dịch tài chính chỉ dựa trên tin nhắn mạng xã hội, kể cả khi nội dung quen thuộc và người gửi có vẻ đáng tin. Trong công việc, xác minh không phải bất lịch sự; đó là bước bảo vệ cả người nhận tin lẫn doanh nghiệp.
