Một marathon bảo tồn thiên nhiên: thông điệp bắt đầu từ mỗi bước chân
Marathon bảo tồn thiên nhiên là mô hình giải chạy trong đó đường đua không chỉ là thử thách thể lực mà còn là không gian truyền tải thông điệp bảo vệ đa dạng sinh học, đưa câu chuyện chạy vì động thực vật hoang dã vào trải nghiệm trực tiếp của vận động viên và cộng đồng, giúp họ nhìn thấy vai trò của mình trong nỗ lực chung gìn giữ các loài hoang dã và sinh cảnh tự nhiên đang bị đe dọa. Tinh thần đó đang hiện lên rõ nét qua sáng kiến "Chạy vì Động thực vật hoang dã Việt Nam" tại Marathon Cần Thơ 2026. Ngày 23/9/2026, DHA Việt Nam và Quỹ Bảo tồn động thực vật hoang dã Việt Nam (Conservation Vietnam) ký Biên bản ghi nhớ hợp tác, chính thức đưa thông điệp "Run for Wildlife" vào giải chạy quốc tế diễn ra ở Công viên Sông Hậu. Thay vì đứng ngoài đời sống cộng đồng, bảo tồn thiên nhiên được đặt ngay trên đường chạy – nơi hàng nghìn đôi chân sẽ kể một câu chuyện mới.
"5 km Conservation Vietnam": đường chạy ngắn nhưng tiếng vọng dài
Điểm nhấn tham vọng nhất của sáng kiến tại Marathon Cần Thơ 2026 là cự ly "5 km Conservation Vietnam" – một đường chạy được thiết kế không đặt nặng thành tích mà đặt trọng tâm vào trải nghiệm học và cảm về thiên nhiên. Cự ly 5 km vốn thân thiện với người mới chạy, gia đình và cộng đồng trẻ, trở thành chiếc cầu nối để nhiều nhóm người lần đầu tiếp xúc sâu hơn với câu chuyện chạy vì động thực vật hoang dã. Trên cung đường ngắn ấy, thông tin chuyên môn về các loài trong chương trình bảo tồn, về sinh cảnh đang bị xâm lấn, về những thách thức mà hơn 20 loài hoang dã đang đối mặt sẽ được chuyển vào các điểm dừng, vật phẩm, biển bảng và hoạt động truyền thông. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: "'5 km Conservation Vietnam' được định hướng không chỉ là một đường chạy mà còn là cơ hội để người tham gia tiếp cận những câu chuyện về thiên nhiên và động vật hoang dã Việt Nam". Đường chạy vì thế biến thành "lớp học ngoài trời" nơi kiến thức bảo tồn đi kèm cảm xúc vận động.
Thể thao cộng đồng bảo vệ thiên nhiên: vì sao là lúc này?
Bảo tồn thiên nhiên lâu nay gắn với khu bảo tồn, phòng nghiên cứu và các dự án chuyên môn; điều đó khiến nhiều người xem bảo tồn như chuyện của giới khoa học, xa lạ với đời sống thường ngày. Nhưng khi các quần thể quý hiếm, như hơn 80 đàn với hơn 550 cá thể Voọc mông trắng – loài linh trưởng có khả năng sinh sản cuối cùng tại Việt Nam – đang chịu sức ép mạnh từ suy giảm sinh cảnh và săn bắt, việc giữ bảo tồn trong phạm vi chuyên môn là không còn đủ. Chạy bộ, với khả năng tập hợp vận động viên chuyên nghiệp, người mới tập, gia đình, người trẻ và doanh nghiệp trong cùng một không gian, là kênh hiếm hoi có thể chạm đến hàng chục nghìn người một lần. Theo thỏa thuận, Marathon Cần Thơ 2026 dự kiến thu hút khoảng 10.000 vận động viên, tạo cơ hội để thông điệp "Run for Wildlife" lan ra cộng đồng runner rộng lớn, rồi tiếp tục lan tiếp vào mạng lưới bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nếu bảo tồn cần bước ra khỏi rừng và phòng lab, thì sân chạy chính là nơi hợp lý để bắt đầu.
Tác động thực tế lên vận động viên và doanh nghiệp: mỗi người là một điểm kết nối
Trong cấu trúc dự án, mỗi vận động viên không chỉ là người hoàn thành cự ly mà được xem như một "điểm kết nối" để câu chuyện bảo tồn đi xa hơn khỏi đường chạy. Qua việc tham gia Marathon bảo tồn thiên nhiên, người chạy tiếp cận thông tin rõ ràng về các loài, về hơn 638.000 ha sinh cảnh mà Conservation Vietnam đang góp phần bảo vệ thông qua hỗ trợ hơn 18 tổ chức tại 22 địa điểm trọng yếu. Đồng thời, họ được gợi ý những hành động cụ thể: từ thay đổi thói quen tiêu dùng, không mua bán sản phẩm từ động vật hoang dã, đến ủng hộ hoặc tham gia các chương trình bảo tồn. Trong khi đó, doanh nghiệp xuất hiện ở giải chạy nhận thêm một kênh đồng hành với bảo tồn thay vì chỉ hiện diện như nhà tài trợ logo. Tiến sĩ Hà Thăng Long nhấn mạnh: với khoảng 10.000 vận động viên, "mỗi bước chạy không chỉ là một bước hướng tới sức khỏe tốt hơn, mà còn là một cơ hội để thêm nhiều người, nhiều doanh nghiệp hiểu hơn, quan tâm hơn và cùng hành động vì thiên nhiên Việt Nam".
Từ Cần Thơ đến hệ thống Heritage Races: triển vọng mở rộng mô hình
Dự án "Chạy vì Động thực vật hoang dã Việt Nam" mới ở giai đoạn đầu, được triển khai trước tại Marathon Cần Thơ nhưng không dừng ở một điểm duy nhất. Hợp tác này được DHA Việt Nam đặt trong hệ thống Heritage Races gồm Marathon Quốc tế Di sản Hà Nội, Hạ Long và Cần Thơ, mở ra khả năng nhân rộng mô hình đường chạy bảo tồn thiên nhiên trên các cung đường gắn với di sản văn hóa khác. Nếu "5 km Conservation Vietnam" chứng minh được sức mạnh kết nối giữa thể thao cộng đồng bảo vệ môi trường và nhận thức xã hội, nó có thể trở thành khuôn mẫu cho nhiều giải chạy sau này. Điều đó đồng nghĩa: hành trình chạy vì động thực vật hoang dã sẽ không chỉ diễn ra hai ngày 19–20/12 tại Công viên Sông Hậu, mà có thể lặp lại, mở rộng và biến thành một dòng chảy lâu dài trong phong trào chạy bộ. Kết luận cần rành rọt: tương lai của bảo tồn ở Việt Nam sẽ an toàn hơn nếu những câu chuyện về loài hoang dã được kể bằng hơi thở, nhịp tim và bước chân của hàng chục nghìn người – không phải bằng sự im lặng trong những báo cáo chuyên môn.
