Từ phim ăn khách thành tâm điểm điều tra: khi lịch sử bước vào rạp chiếu
Tranh cãi quanh phim Lee Min Ho tranh cãi “The Assassin(s)” là cuộc đối đầu giữa trí tưởng tượng điện ảnh và ký ức tập thể, khi một tác phẩm hư cấu lấy cảm hứng từ vụ ám sát hụt Tổng thống Park Chung Hee năm 1974 bị cáo buộc xuyên tạc sự kiện lịch sử, kéo theo điều tra cảnh sát phim, làn sóng phản đối và câu hỏi nhức nhối về ranh giới sáng tạo trong phim Hàn xuyên tạc sự kiện. Điểm đáng nói ở đây không phải chuyện một bộ phim gây tranh cãi – điều vốn quen thuộc với điện ảnh Hàn – mà là việc tranh cãi nhanh chóng leo thang thành vụ việc pháp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến ê-kíp và khán giả. “The Assassin(s)” của đạo diễn Hur Jin Ho lấy cảm hứng từ vụ ám sát hụt Tổng thống Park Chung Hee ngày 15/8/1974 tại Nhà hát Quốc gia Hàn Quốc, khiến Đệ nhất phu nhân Yuk Young Soo thiệt mạng. Thay vì chỉ tái hiện sự kiện, phim mở rộng thành câu chuyện điều tra, đặt nghi vấn về khả năng tồn tại đồng phạm và vai trò của các cơ quan quyền lực thời đó. Chính lựa chọn kể chuyện này đã biến một dự án điện ảnh thành phép thử cho mức độ chịu đựng của xã hội Hàn với những diễn giải mới về lịch sử nhạy cảm.
Khiếu kiện, điều tra và hủy sự kiện: cái giá của một cách diễn giải lịch sử
Làn sóng phản đối The Assassin lịch sử không dừng ở các bài bình luận giận dữ trên mạng xã hội. Ngày 29/9, Lee Jong Bae – cựu thành viên Hội đồng Thành phố Seoul thuộc People Power Party – nộp đơn khiếu nại lên Sở Cảnh sát Thành phố Seoul, cáo buộc đạo diễn Hur Jin Ho cùng một số thành viên ê-kíp phỉ báng thông qua việc đưa thông tin sai sự thật về vụ ám sát. Đơn kiện hình sự nhắm vào bốn cá nhân: giám đốc điều hành hãng sản xuất Kim Won Guk, đạo diễn Hur Jin Ho và hai biên kịch Kwon Ki Joon, Lee Ji Min, với lập luận rằng phim đã phát tán thông tin khiến công chúng nghi ngờ có thế lực khác đứng sau vụ ám sát Yuk Young Soo, dù chưa có cơ sở thực tế được xác lập. Theo ông Lee Jong Bae, việc gợi ý khả năng tồn tại “kẻ chủ mưu” khác ngoài Mun Se Gwang có thể làm tổn hại danh dự cựu Đệ nhất phu nhân và ám chỉ vai trò mờ ám của chính quyền đương thời. Câu hỏi ông đặt ra – “liệu xã hội có nên cho phép một bộ phim như thế này tồn tại hay không” – cho thấy tranh cãi đã rời khỏi địa hạt phê bình nghệ thuật để bước sang cuộc chiến về tính chính danh. Sở Cảnh sát Jongno đã triệu tập Lee Jong Bae để lấy lời khai với tư cách người khiếu kiện, chính thức biến một phim Lee Min Ho tranh cãi thành vụ án cần điều tra cảnh sát phim.
Làn sóng tẩy chay đổ lên dàn diễn viên: Lee Min Ho và cái bóng chính trị
Khi nội dung phim bị chính trị hóa, dàn diễn viên trở thành mục tiêu công kích – một diễn biến đáng lo hơn cả với hệ sinh thái điện ảnh. Trong phim, Lee Min Ho đảm nhận vai Han Young Il, phóng viên tập sự xuất thân từ gia đình giàu có, quyền thế, bị cuốn vào cuộc điều tra nguy hiểm và đối mặt sức ép từ quyền lực lên báo chí. Vai diễn này đáng lẽ là bước chuyển thú vị khỏi hình tượng lãng mạn quen thuộc của anh, nhưng lại bị phủ bóng bởi tranh cãi lịch sử lan sang dàn diễn viên. Các nhóm bảo thủ lên kế hoạch biểu tình trước nhà Yoo Hae Jin, trong khi nam diễn viên liên tục nhận bình luận công kích trên mạng xã hội. Ryu Hye Young và một số diễn viên khác bị kêu gọi tẩy chay, cho thấy cách một phim Hàn xuyên tạc sự kiện – theo cáo buộc của bên chỉ trích – có thể biến thành chiến dịch gây áp lực cá nhân. Theo đề nghị của công ty quản lý Yoo Hae Jin, cảnh sát phải triển khai biện pháp bảo vệ từ ngày 6/10. Đây là tín hiệu nguy hiểm: thay vì tranh luận về tác phẩm, một bộ phận công chúng chọn tấn công con người. Hiệp hội các nhà sản xuất phim Hàn Quốc đã lên tiếng lo ngại khi tranh luận về tác phẩm chuyển thành công kích cá nhân đối với đạo diễn, diễn viên, ê-kíp.
Phòng vé vẫn nóng, sự kiện bị hủy: khán giả ở đâu trong cuộc tranh cãi?
Nghịch lý của The Assassin(s) nằm ở chỗ: càng bị phản đối, phim càng thu hút khán giả. Tác phẩm phát hành ngày 23/9, vượt 1 triệu lượt khán giả chỉ sau khoảng 3 ngày và giữ vị trí số 1 phòng vé trong những ngày đầu ra mắt. Trong cuối tuần đầu tiên, phim thu hút gần 1,2 triệu lượt người xem, nâng tổng lượng khán giả lên hơn 1,56 triệu tính tới ngày 27/9. Bất chấp điều tra cảnh sát phim và tranh cãi, số lượt người xem đã vượt mốc 3 triệu. Những con số này cho thấy công chúng không quay lưng với tác phẩm, dù tranh luận ngày càng gay gắt. Tuy vậy, khán giả lại bị ảnh hưởng theo cách khác: những hoạt động giao lưu sân khấu dự kiến diễn ra đầu tháng 10 bị hủy, nhà sản xuất nói muốn giảm áp lực lên đoàn phim và bảo đảm an toàn cho người tham dự. Chương trình “Actor's House” tại liên hoan phim quốc tế Busan, nơi Lee Min Ho dự kiến trò chuyện với khán giả ngày 7/10, cũng bị hủy; các hoạt động liên quan The Assassin(s) tại liên hoan, gồm lễ khai mạc và buổi giao lưu ngoài trời, bị rút khỏi lịch trình vì lý do an toàn. Khán giả, dù vẫn đến rạp, mất đi cơ hội đối thoại trực tiếp với nghệ sĩ – một thiệt thòi khó thấy nhưng đáng kể.
Ranh giới sáng tạo và trách nhiệm lịch sử: bài kiểm tra cho điện ảnh Hàn
Tranh cãi quanh The Assassin lịch sử không chỉ là câu chuyện một phim Lee Min Ho tranh cãi bị điều tra, mà là tấm gương phản chiếu những căng thẳng lâu dài trong văn hóa Hàn: làm sao kể lại các sự kiện nhạy cảm mà không bị xem là xuyên tạc lịch sử. Phía đoàn phim khẳng định The Assassin(s) là tác phẩm hư cấu lấy cảm hứng từ sự kiện có thật, sử dụng trí tưởng tượng điện ảnh chứ không phải bản tường thuật chính xác. Hiệp hội các nhà sản xuất phim Hàn Quốc nhấn mạnh phim hư cấu lịch sử thường kết hợp tài liệu có thật với sáng tạo, và tranh luận nên tập trung vào cách tác phẩm diễn giải sự kiện, thay vì tấn công cá nhân. Ở chiều ngược lại, những người phản đối cho rằng phim có thể khiến khán giả hiểu rằng cựu Tổng thống Park Chung Hee hoặc cơ quan tình báo khi đó đứng sau vụ việc, hoặc ám chỉ vai trò mờ ám của chính quyền đương thời. Câu hỏi đặt ra không chỉ cho The Assassin(s), mà cho toàn bộ phim Hàn xuyên tạc sự kiện theo cáo buộc: liệu nghệ sĩ có quyền đặt nghi vấn về lịch sử, hay phải tuân thủ tuyệt đối các kết luận chính thức? Cuộc tranh cãi này, như chính hiệp hội nhận định, đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa sáng tạo điện ảnh, ký ức lịch sử và trách nhiệm khi kể lại những sự kiện nhạy cảm. Nếu xã hội chọn giải quyết bất đồng bằng điều tra hình sự thay vì tranh luận công khai, điện ảnh Hàn có nguy cơ tự trói tay mình trước những chủ đề khó nhưng cần thiết.
