Khi nghệ sĩ V-pop dùng concert để nói về nguồn cội
Sự xuất hiện của Tùng Dương liveshow sân vận động và Quốc Trung Lối Concert cho thấy một cách làm concert âm nhạc Việt mới: biến sân khấu di sản văn hóa thành trải nghiệm tổng hòa âm thanh, hình ảnh, công nghệ để khơi lại cảm xúc về nguồn cội, lòng tự tôn dân tộc và ý thức cống hiến, thay vì chỉ phục vụ nhu cầu giải trí đơn thuần. Sau 25 năm theo đuổi con đường riêng, Tùng Dương bước vào live concert thứ 15 “Bay về phía mặt trời”, cũng là concert lớn nhất sự nghiệp của anh, được tổ chức tại sân vận động Mỹ Đình. Một ngày trước đó, Quốc Trung kỷ niệm cột mốc tuổi 60 bằng “Lối Concert” không MC tại Nhà hát Hồ Gươm, nơi âm nhạc đương đại tự dẫn dắt khán giả đi trên hành trình đa chiều cùng di sản truyền thống. Điểm chung: họ dùng thành tựu cá nhân để mở ra không gian suy ngẫm chung về quê hương và văn hóa.
“Mặt trời trong tâm”: liveshow sân vận động như một concert quốc gia
Điều đáng nói trong Tùng Dương liveshow sân vận động lần này không phải độ hoành tráng, mà là cách anh định nghĩa lại mối quan hệ giữa nghệ sĩ V-pop di sản và khán giả. “Bay về phía mặt trời” được anh xác định là dấu mốc nhìn lại 25 năm, nhưng không phải điểm kết, mà là điểm xuất phát cho hành trình đi xa hơn trong âm nhạc. Khái niệm “Mặt trời trong tâm” xuyên suốt chương trình, gắn với năng lượng được nuôi dưỡng từ gia đình, tình yêu, quê hương, lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc. Ở đó, âm nhạc quê hương – đất nước không bị đẩy về vùng hoài niệm, mà được đặt cạnh những chất liệu mới, những thế hệ sáng tác khác nhau và sự kết nối với nghệ sĩ trẻ, hướng tới một “Concert quốc gia” quy mô, hào sảng nhưng giàu chiều sâu cảm xúc. Câu nói của anh – “Giá trị của Tùng Dương chính là ở Việt Nam và Tùng Dương sẽ luôn muốn cống hiến tài năng của mình ở chính nơi mà Dương sinh ra” – cho thấy concert này là lời tuyên ngôn về trách nhiệm cống hiến, hơn là màn phô diễn kỹ thuật thanh nhạc.
“Lối Concert”: khi di sản là nhân vật chính trên sân khấu
Nếu Tùng Dương chọn sân vận động làm nơi kể câu chuyện về lòng biết ơn với quê hương, thì Quốc Trung dùng nhà hát để thử nghiệm cấu trúc concert âm nhạc Việt hoàn toàn khác. “Lối Concert” loại bỏ MC, mọi lời dẫn, mọi kịch bản áp đặt cảm xúc; toàn bộ đêm nhạc là dòng chảy liền mạch của âm thanh, ánh sáng, hình ảnh thị giác và chuyển động sân khấu. Chính sự im lặng của lời nói khiến âm nhạc được trao lại quyền uy trọn vẹn nhất. Điểm nhấn mạnh mẽ nhất là sân khấu di sản văn hóa: những làn điệu chèo, ca trù, quan họ, xẩm cổ do NSND Thanh Hoài và NSND Thúy Hường – những “báu vật” của Quốc Trung – trình diễn, hòa vào nhịp đập điện tử, minimalism, hòa thanh đa nhịp điệu và tiếng đàn bầu, sáo trúc. Di sản ở đây không bị biến thành “phông nền dân tộc”, mà là nhân vật chính đối thoại ngang hàng với thế giới âm nhạc điện tử, tạo cảm giác “bay bổng và trôi nổi” giữa quá khứ vài trăm năm và hiện thực tương lai.
Sân khấu lớn: từ sản phẩm giải trí đến trải nghiệm văn hóa toàn diện
Cách Tùng Dương và Quốc Trung xây dựng concert cho thấy một chuyển dịch quan trọng: sân khấu không còn là nơi tái hiện hit, mà là không gian tư tưởng. Trong “Bay về phía mặt trời”, ứng dụng visual art của các nghệ sĩ trẻ được coi là thành tố của tác phẩm chứ không phải màn hình minh họa phía sau, kết hợp đồng bộ với hệ thống âm thanh xử lý cho không gian biểu diễn quy mô lớn, nhưng vẫn đặt cảm xúc người nghệ sĩ làm trung tâm. Ở “Lối Concert”, ánh sáng và thiết kế sân khấu tối giản được dùng để hỗ trợ tai nghe và tâm trí, tránh phô trương công nghệ. Cả hai đều đặt yếu tố gia đình, sự tiếp nối thế hệ vào chương trình: Tùng Dương mời nghệ sĩ trẻ đối thoại xuyên thế hệ, Quốc Trung đưa con mình lên sân khấu như một sự trao ngọn lửa đam mê. Sân khấu lớn vì thế trở thành nơi khán giả không chỉ “xem ca sĩ”, mà tham gia vào một trải nghiệm văn hóa toàn diện xoay quanh nguồn cội và lòng tự tôn dân tộc.
Hai lối đi, một điểm đến: xây bản sắc V-pop từ di sản
Nhìn vào Tùng Dương liveshow sân vận động và Quốc Trung Lối Concert, có thể thấy hai lối đi tưởng đối lập – một bên là giọng hát cá tính, một bên là nhà sản xuất âm thanh trầm lặng – nhưng lại gặp nhau ở điểm đến: xây bản sắc V-pop từ di sản. Tùng Dương nhấn mạnh khát vọng “bay” vượt qua giới hạn cũ, nhưng càng đi xa càng hiểu sâu hơn nguồn cội và những gì thực sự quan trọng. Quốc Trung coi “Lối” vừa là đường về với cội nguồn di sản, vừa là con đường riêng ông kiên trì mở lối hơn 40 năm thử nghiệm và cống hiến. Cả hai cho thấy một thái độ đáng kể: nghệ sĩ V-pop di sản không đứng ngoài cuộc tranh luận văn hóa, mà dùng chính concert âm nhạc Việt để đặt câu hỏi về giá trị, trách nhiệm, sự nối dài truyền thống trong hơi thở đương đại. Khi những sân khấu lớn nhất được dành chỗ cho chèo, ca trù, quan họ và cho những ca khúc về quê hương – đất nước, V-pop chứng minh mình có thể trưởng thành thành một không gian văn hóa, chứ không chỉ là thị trường giải trí.
