Shonen, Shojo và sự hiểu lầm kéo dài
Ranh giới giữa anime shonen shojo đang dần tan biến khi khán giả anime toàn cầu tiếp cận cùng lúc nhiều thể loại anime Nhật, ưu tiên nội dung và trải nghiệm hơn là nhãn giới tính truyền thống mà ngành xuất bản gán cho tác phẩm. Shonen và Shojo vốn không phải thể loại nội dung như hành động, kinh dị hay lãng mạn; đây là nhãn phân khúc độc giả trong hệ thống xuất bản manga, nơi Shonen hướng tới nam thiếu niên, còn Shojo hướng tới nữ thiếu niên. Theo thời gian, mỗi nhãn hình thành những mô típ quen thuộc: Shonen gắn với hành động, phiêu lưu, tinh thần vượt khó; Shojo chú trọng cảm xúc và quan hệ nhân vật. Nhưng khi anime bước ra khỏi biên giới Nhật, những chiếc nhãn này không còn phản ánh đúng cách người xem thực sự lựa chọn và thưởng thức tác phẩm.
Khán giả không còn nằm gọn trong chiếc nhãn giới tính
Điều đang thay đổi rõ rệt không phải là sự tồn tại của Shonen hay Shojo, mà là khoảng cách ngày càng lớn giữa nhóm độc giả mục tiêu ban đầu và những người thực sự đọc hoặc xem tác phẩm đó. Weekly Shonen Jump – biểu tượng của manga Shonen – từ lâu không chỉ được độc giả nam thiếu niên đọc; phụ nữ đã chiếm tỉ lệ đáng kể trong nhóm độc giả tạp chí này. Ở phía anime, những loạt phim từ manga Shonen như Demon Slayer, Jujutsu Kaisen hay Haikyu!! thu hút cộng đồng người hâm mộ rộng hơn nhiều so với nhóm “con trai vị thành niên” mà nhãn Shonen gợi ra. Một nghiên cứu do Crunchyroll và NRG thực hiện cho thấy nữ giới chiếm 44% người hâm mộ anime ở độ tuổi thiếu niên. Đây là cú tát vào quan niệm cũ rằng anime chủ yếu dành cho nam, và là tín hiệu rõ ràng của xu hướng anime hiện đại: giới tính không còn là bộ lọc đầu tiên.
Streaming, mạng xã hội và cú xoay trục của thể loại
Một nguyên nhân quan trọng đến từ cách anime được phân phối ngày nay. Trong thời tạp chí giấy giữ vai trò trung tâm, việc xác định rõ nhóm độc giả là sống còn cho nhà xuất bản: tạp chí Shonen hay Shojo quyết định nội dung, cách quảng bá và thị trường quảng cáo. Nhưng hiện tại, khán giả quốc tế tiếp cận anime qua streaming: các nền tảng trực tuyến đưa vô số tác phẩm thuộc nhiều nguồn gốc lên cùng một giao diện, người xem chọn phim theo thể loại, gợi ý thuật toán hoặc những gì bạn bè chia sẻ. Điều này khiến thông tin “manga gốc từng đăng trên tạp chí nào, cho giới nào” trở nên ít quan trọng với người xem. Một cảnh phim lan trên TikTok, X, Facebook hay YouTube có thể kéo những nhóm khán giả hoàn toàn nằm ngoài đối tượng ban đầu của nhà xuất bản tới với bộ anime đó.
Từ nhãn giới tính sang nội dung và nhân vật
Khác biệt cốt lõi của xu hướng anime hiện đại là khán giả ít bị ám ảnh bởi câu hỏi “tác phẩm này dành cho nam hay nữ” hơn trước. Thứ đang thay đổi là cách các nhãn Shonen và Shojo được hiểu: thay vì mặc định Shonen đồng nghĩa “anime cho con trai” hay Shojo là “anime cho con gái”, chúng dần được xem như dấu vết của hệ thống xuất bản nơi tác phẩm ra đời. Một manga Shonen hoàn toàn có thể kể chuyện tình cảm đời thường; một Shojo có thể đầy hành động, giả tưởng, kinh dị hoặc phức tạp hơn khuôn mẫu “phim tình cảm dành cho nữ”. Trong một thị trường nơi anime phát hành gần như đồng thời đến hàng chục quốc gia và lan truyền qua mạng xã hội, nhóm người yêu thích một tác phẩm ngày càng khó xác định bằng giới tính hay độ tuổi. Với người xem, câu hỏi cuối cùng trở nên giản dị: nội dung có đủ hấp dẫn để họ tiếp tục xem hay không.
Shonen, Shojo chưa chết – nhưng quyền định nghĩa đã đổi chủ
Dù nhãn giới tính mất dần sức nặng với khán giả, Shonen và Shojo chưa hề biến mất trong ngành xuất bản Nhật. Các nhà xuất bản vẫn duy trì tạp chí Shonen, Shojo, và nền tảng kỹ thuật số Shonen Jump+ đạt hơn 30 triệu lượt tải với hàng triệu người dùng hoạt động mỗi tháng – một con số cho thấy sức sống thương mại mạnh mẽ. Điều thay đổi không phải là hệ thống nhãn, mà là quyền định nghĩa chúng: từ tay nhà xuất bản chuyển sang tay khán giả toàn cầu. Khi anime trở thành giải trí phổ biến vượt ngoài Nhật, việc đọc một bộ anime shonen shojo như “khuôn mẫu giới tính” chỉ khiến người xem tự giới hạn mình. Thị trường mới đang gửi một thông điệp thẳng thắn cho các nhà sản xuất: hoặc ưu tiên nội dung, nhân vật, cảm xúc – hoặc bị bỏ lại phía sau trong làn sóng khán giả anime toàn cầu ngày càng đa dạng.
