Từ bản hit toàn cầu đến tâm điểm tranh chấp bản quyền
Vụ việc BTS bị cáo buộc đạo nhạc với ca khúc “Swim” trong album phòng thu thứ 5 “Arirang”, thông qua đơn kiện xâm phạm bản quyền tại Mỹ, là một tranh chấp cho thấy cách các bản hit K-pop toàn cầu đang đối mặt với những chuẩn mực pháp lý khắt khe hơn về quyền tác giả, khả năng tiếp cận và tính độc lập sáng tạo trong thị trường nhạc pop quốc tế. Ở đây, câu chuyện không chỉ là một vụ kiện đơn lẻ mà là bài kiểm tra cho cả hệ sinh thái K-pop. Theo đơn kiện, một nhóm gồm 3 nhạc sĩ địa phương do Steve Cooper dẫn đầu cáo buộc “Swim” đã sử dụng lại các bản demo cùng tên của họ mà không xin phép. Họ khẳng định đã phát hành demo từ tháng 3 năm ngoái cho nhiều đơn vị trong ngành, bao gồm cả một đơn vị quản lý xuất bản nghệ sĩ, rồi từ đó suy đoán ca khúc đã lọt vào đội ngũ sáng tác của BTS. Việc nhắm trực diện vào các công ty như HYBE, HYBE America và BigHit Music, cùng nhà sản xuất Ryan Tedder, cho thấy trọng tâm vụ kiện đặt ở cấu trúc công nghiệp phía sau BTS hơn là bản thân các thành viên.
BigHit phản ứng kiên quyết: chiến lược phòng thủ danh tiếng
Trước cáo buộc BTS Swim đạo nhạc, BigHit chọn phản ứng nhanh và cứng rắn thay vì im lặng chờ tòa phân xử. Trong tuyên bố chính thức ngày 10, công ty khẳng định: “Vụ kiện này chỉ là những lời công kích một chiều, thiếu cơ sở và vô căn cứ từ phía nguyên đơn.” Đồng thời, họ nhấn mạnh “Swim” là “tác phẩm sáng tạo độc lập” không có bất kỳ sự can thiệp từ bên ngoài nào. Đây là chiến lược phòng thủ rõ ràng: bảo vệ hình ảnh huyền thoại nhạc pop toàn cầu, chặn đứng khả năng dư luận gắn BTS với nhãn “đạo nhạc” trong dài hạn. Việc các thành viên như RM – người viết lời và tham gia sáng tác – không nằm trong danh sách bị kiện cũng là một chi tiết đáng chú ý. Nó giúp tách biệt hình ảnh nghệ sĩ khỏi tranh chấp pháp lý của doanh nghiệp, giảm rủi ro cảm xúc với người hâm mộ. Tuy nhiên, cách BigHit phủ nhận toàn diện cũng đặt họ dưới áp lực: nếu tòa đánh giá có “sự tương đồng đáng kể”, tuyên bố mạnh miệng hôm nay có thể trở thành gánh nặng truyền thông ngày mai.
“Swim” – bản tuyên ngôn trở lại và điểm yếu trong tranh chấp
Điều làm tranh chấp bản quyền BTS trở nên nhạy cảm là vị thế đặc biệt của “Swim” trong hành trình trở lại sau nghĩa vụ quân sự. Đây là ca khúc chủ đề của album “Arirang” gồm 14 bài, được xây dựng như lời tự sự về áp lực và sự trưởng thành của BTS khi bước vào tuổi ba mươi. Có tới 9 người được ghi nhận là tác giả của “Swim”, trong đó RM là thành viên duy nhất của nhóm tham gia viết lời, kể lại cảm giác bối rối trước và sau khi nhập ngũ: “Chúng tôi chỉ muốn tiếp tục bơi.” “Swim” mang âm hưởng alternative pop và synth-pop, ca từ tiếng Anh nói về việc vượt qua thử thách dù đầy lo âu, không có những cú bùng nổ hay thông điệp bí ẩn. Chính cấu trúc tiết chế, hook lặp lại và texture dễ nhớ lại trở thành điểm tựa cho bên nguyên, khi họ viện dẫn ý kiến của học giả âm nhạc Alexander Stewart rằng có “sự tương đồng” đáng kể về hòa thanh, nhịp điệu và texture giữa hai bên. Nghịch lý là: những yếu tố giúp “Swim” dễ tiếp cận radio Mỹ lại vô tình khiến nó dễ bị đặt lên bàn mổ xẻ bản quyền.
Chuẩn bản quyền K-pop trước thị trường Mỹ: “nghi thức bắt buộc”?
Tranh chấp bản quyền BTS lần này không phải trường hợp cá biệt mà nằm trong bối cảnh K-pop đang ở đỉnh cao trên thị trường pop toàn cầu. Khi một ca khúc như “Swim” thắng giải Ca khúc của năm tại một giải video âm nhạc lớn và trở thành bản hit chủ lực mở đường cho album “Arirang”, việc nó bị soi kỹ về bản quyền gần như là điều tất yếu. Trong bối cảnh đó, ngày càng phổ biến quan điểm rằng những tranh chấp kiểu này là “nghi thức bắt buộc” mà các nghệ sĩ hàng đầu phải trải qua. Nhưng coi tranh chấp là nghi thức cũng đồng nghĩa chấp nhận rủi ro: mỗi lần bị cáo buộc đạo nhạc là một lần chuẩn K-pop copyright issues bị thử thách. Việc bên nguyên mời Alexander Stewart – người từng tham gia các vụ tranh chấp liên quan Ed Sheeran, Led Zeppelin – cho thấy họ muốn đặt vụ việc lên cùng mặt bằng với những cuộc chiến bản quyền lớn của phương Tây. Nếu tòa đánh giá nghiêm khắc, các công ty Hàn Quốc sẽ phải xem lại quy trình kiểm tra trùng lặp, đặc biệt với những ca khúc nhắm thẳng vào thị trường Mỹ.
Danh tiếng, chiến lược phát hành và bài học cho tương lai
Hệ quả tiềm tàng của tranh chấp bản quyền BTS không dừng ở một phán quyết pháp lý. Nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách nhóm và công ty xây dựng chiến lược phát hành trong tương lai. “Swim” được chọn làm phát súng mở màn cho “Arirang” vì sức hút bền bỉ trên radio Mỹ và khả năng phản ánh BTS của hiện tại – tiết chế, trưởng thành và chân thật. Nếu ca khúc này bị gắn với nhãn “đạo nhạc”, toàn bộ narrative về sự trở lại của BTS sẽ bị xước. Trong khi các cuộc tranh luận pháp lý gay gắt được dự đoán sẽ diễn ra thời gian tới, cả ngành nhạc toàn cầu đang chờ xem sự thật sẽ nghiêng về phía nào. Dù kết quả ra sao, vụ BTS Swim đạo nhạc đã gửi một thông điệp rõ ràng: K-pop không thể tiếp tục dựa vào cảm hứng và tốc độ phát hành mà bỏ qua lớp phòng vệ bản quyền ở tầm quốc tế. Với BigHit, phản ứng kiên quyết hôm nay cần đi kèm một hệ thống kiểm tra và lưu trữ sáng tác minh bạch hơn, nếu họ muốn BTS tiếp tục “bơi” lâu dài trên đại dương pop toàn cầu mà không bị kéo xuống bởi những làn sóng kiện tụng.
