Khủng hoảng RAM: vấn đề không còn là tạm thời
Khủng hoảng giá RAM hiện nay là tình trạng thiếu hụt bộ nhớ chip kéo dài, khi nhu cầu cho AI và trung tâm dữ liệu tăng vọt khiến nguồn cung DRAM cho người dùng phổ thông bị bóp nghẹt, làm giá RAM PC, SSD và cả card đồ họa leo thang liên tục và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Cuộc khủng hoảng linh kiện mà chúng ta đang sống không phải cú sốc ngắn hạn, mà là hệ quả của cách các ông lớn bộ nhớ bán trước sản lượng nhiều năm và ưu tiên khách hàng doanh nghiệp trả tiền theo hợp đồng dài hạn. Kết quả là nếu PC, điện thoại hay console hỏng vào lúc này, người dùng phải mua đúng loại thiết bị đó với mức “đội giá” rõ rệt so với vài năm trước, và hy vọng “đợi giá giảm rồi nâng cấp” gần như không còn thực tế.
Samsung, Micron, SK Hynix đã bán hết… cả tương lai
Điểm nút của khủng hoảng là cách ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất – Samsung, Micron và SK Hynix – bán trước sản lượng nhiều năm. Theo báo cáo từ giới trong ngành, họ đã bán hết không chỉ sản lượng dự kiến của 2026 mà cả 2027. Nói thẳng: đến khi những thanh RAM đó được sản xuất xong, phần lớn đã có chủ, chủ yếu là các tập đoàn AI và nhà vận hành data center. Phó chủ tịch điều hành của Samsung, Jaejune Kim, thừa nhận hãng đã ký các thỏa thuận cung ứng 5 năm với năm nhà khai thác trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới, với mức giá cố định, chiếm khoảng 65% công suất bộ nhớ của họ. Câu nói dễ trích dẫn ở đây là: "Các hợp đồng 5 năm này đã khóa chặt 65% công suất, chỉ còn phần nhỏ để linh hoạt theo giá thị trường". Phần “nhỏ” đó chính là nơi người dùng phổ thông, game thủ và PC builder phải chen chân – và trả giá cao hơn.
AI và data center: ưu tiên tuyệt đối, người dùng PC bị ra rìa
Lý do các hợp đồng 5 năm nguy hiểm nằm ở chỗ nhu cầu AI phình ra nhanh hơn mọi dự đoán. Các hãng bộ nhớ đang bán “stock tưởng tượng”: chip còn chưa sản xuất, nhà máy còn đang mở rộng, nhưng sản lượng vài năm tới đã được chốt với các công ty đổ tiền vào AI. Để đáp ứng, bộ ba Samsung Micron SK Hynix phải nâng cấp, chuyển đổi nhà máy sang sản xuất chip tiên tiến cho AI, song vẫn không đủ nhu cầu. Trong bối cảnh thiếu hụt bộ nhớ chip như vậy, bất kỳ lô DRAM nào cũng ưu tiên chảy vào GPU AI, HBM cho data center hơn là RAM DDR5 gắn trên mainboard của bạn. Một báo cáo nhận định rõ: nguồn cung RAM mới trên quy mô lớn đã bị hút cạn cho tới ít nhất 2028, dập tắt hy vọng bộ nhớ, lưu trữ hay card đồ họa thoát khỏi cơn ác mộng giá cả trong tương lai gần.
Giá tăng bao nhiêu và kéo dài đến khi nào?
Các con số hiện tại cho thấy người dùng đang trả giá cho chiến lược bán trước này. Dữ liệu theo dõi thị trường bộ nhớ cho thấy giá RAM cho PC đã tăng 14,3% chỉ trong tháng 7, trong khi bộ nhớ NAND tăng từ 35% đến 51%. Giá cao không dừng lại ở RAM: GPU tích hợp bộ nhớ cũng chịu chung số phận, với dự báo card đồ họa dùng bộ nhớ của Nvidia sẽ tăng khoảng 30%. Đối với người dùng, điều đó có nghĩa là từ RAM, SSD đến VGA, tất cả cùng leo giá, và “build PC giá hợp lý” ngày càng khó. Samsung thừa nhận mọi thứ chỉ bắt đầu bình thường trở lại khi đến gần 2028, trong khi SK Hynix nhận định riêng 2027 sẽ là năm đặc biệt tệ. Câu nói đáng trích dẫn là: "Nguồn cung RAM mới trên quy mô lớn đã bị khóa chặt cho đến ít nhất 2028". Nói cách khác, tình trạng thiếu hụt RAM sẽ còn gây sức ép lên giá DDR5 thêm vài năm nữa.
PC enthusiast nên làm gì với ngân sách nâng cấp?
Nếu bạn là PC enthusiast, tin xấu là chi phí nâng cấp bộ nhớ sẽ không “tự nhiên” giảm trong năm tới. Với sản lượng 2027 đã bán sạch và 65% công suất của một trong các nhà sản xuất lớn bị khóa vào hợp đồng 5 năm với data center, phần còn lại của thị trường phải cạnh tranh trên một miếng bánh ngày càng nhỏ. Thị trường RAM đã ở mức đắt đỏ, và mọi bằng chứng đều cho thấy người dùng sẽ tiếp tục mắc kẹt trong cơn bão giá. Điều thực tế nhất bạn có thể làm lại đi ngược bản năng “đợi giá giảm”: nếu biết chắc sẽ cần nâng cấp RAM hoặc mua PC, hãy cân nhắc mua sớm, chấp nhận một mức giá cao hôm nay thay vì mức giá còn cao hơn sau đó. Song song, hãy tối ưu cấu hình: ưu tiên dung lượng RAM vừa đủ, tận dụng lại linh kiện cũ còn dùng được, và tránh chạy đua theo các cấu hình “overkill” vì mỗi gigabyte extra giờ đều là tiền thật.
