Áo dài từ sàn diễn đến đường phố: định nghĩa một phong trào
Diễu hành áo dài là những sự kiện cộng đồng nơi hàng trăm đến hàng chục nghìn người cùng khoác lên mình áo dài truyền thống, đồng loạt xuất hiện ở không gian công cộng để tôn vinh áo dài như một phần di sản văn hóa Việt, biến việc mặc áo dài thành trải nghiệm tập thể, mang tính lễ hội và gắn kết xã hội. Đây không còn là những buổi trình diễn thời trang khép kín, mà là sự kiện áo dài toàn dân, nơi người dân bình thường trở thành chủ thể của di sản. Trọng tâm không nằm ở sàn catwalk mà nằm ở đường phố, quảng trường và những tuyến phố ven biển – nơi áo dài sống cùng nhịp thở đời thường.
Chính vì vậy, khi hơn 58.000 người cùng đồng diễn dân vũ áo dài tại tuyến đường đi bộ Nguyễn Huệ và 35 điểm trên toàn TP.HCM trong ngày 8-3, câu chuyện không còn dừng ở việc kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ. Nó đánh dấu một bước chuyển quan trọng: áo dài được khẳng định là di sản văn hóa Việt chứ không chỉ là trang phục đẹp mắt. Việc Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các cơ quan địa phương đứng ra tổ chức chuỗi diễu hành áo dài từ TP.HCM đến Nha Trang, Đà Nẵng cho thấy ý chí rõ ràng: đưa di sản ra khỏi tủ kính, trao lại cho cộng đồng.
TP.HCM: biển người và khát vọng biến áo dài thành lễ hội thường niên
Tại TP.HCM, chương trình đồng diễn dân vũ áo dài với chủ đề “50 năm tự hào Thành phố mang tên Bác” được tổ chức đồng loạt ở tuyến đường đi bộ Nguyễn Huệ và 35 điểm trên toàn thành phố, thu hút hơn 58.000 người tham gia. Riêng tại trục Nguyễn Huệ, 3.000 người cùng khoác áo dài rực rỡ tạo thành một “biển người” đa sắc. Quan trọng hơn, đây chỉ là một phần trong Lễ hội Áo dài TP.HCM lần thứ 12, diễn ra suốt tháng 3 với chủ đề “Sợi tơ vàng son – Dệt nên khát vọng”.
Khi ngành du lịch thành phố nhìn nhận lễ hội này như một sản phẩm văn hóa – du lịch tiêu biểu, họ đang gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: áo dài có thể kéo dài thời gian lưu trú của du khách, thúc đẩy chi tiêu và góp phần nâng vị thế điểm đến trên bản đồ du lịch toàn cầu. Điều đáng nói là hiệu ứng kinh tế chỉ là lớp vỏ; cốt lõi vẫn là quyết tâm đưa áo dài trở lại đời sống xã hội – từ công sở, trường học đến hoạt động cộng đồng và đối ngoại. “Lễ hội Áo dài TP.HCM đã từng bước khẳng định vị thế là sự kiện văn hóa – du lịch tiêu biểu của thành phố” – đây không phải một câu khẩu hiệu, mà là một chiến lược văn hóa dài hạn.
Nha Trang: di sản văn hóa Việt trên đường biển và sự tham gia của cả cộng đồng
Ở Nha Trang, sáng 8-3, hình ảnh hơn 3.000 phụ nữ trong tà áo dài truyền thống di chuyển trên tuyến đường Trần Phú ven biển đã khiến khái niệm “diễu hành áo dài” trở nên cụ thể và xúc động. Chương trình do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tỉnh Khánh Hòa tổ chức, với mục tiêu tôn vinh giá trị “Áo dài – Di sản văn hóa Việt Nam”. Điều đáng chú ý là thành phần tham gia không hề giới hạn: cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viên, doanh nhân, người lao động, nhiều gia đình và cả bạn bè quốc tế cùng sinh sống, làm việc tại địa phương đều có mặt.
Khi lãnh đạo UBND tỉnh, đại diện các sở, ban, ngành cùng mặc áo dài truyền thống dẫn đầu đoàn diễu hành, đó là một tuyên ngôn chính trị mềm: chính quyền coi áo dài là di sản chung, không phải “chuyện riêng của phụ nữ”. Những tà áo dài đỏ mang hình lá cờ Tổ quốc, áo dài hồng duyên dáng nối dài bên bờ biển, thu hút đông đảo người dân và du khách dừng lại ghi hình. Đây là minh chứng sống động cho sức mạnh của sự kiện áo dài toàn dân: khi một di sản được mọi tầng lớp cùng khoác lên, nó vượt qua phạm vi biểu tượng và trở thành trải nghiệm cộng đồng thường nhật.
Đà Nẵng: dấu ấn sông Hàn và hình ảnh phụ nữ hiện đại trong áo dài truyền thống
Nếu TP.HCM và Nha Trang nhấn mạnh yếu tố quy mô, thì Đà Nẵng cho thấy một hướng tiếp cận khác: gắn diễu hành áo dài với bản sắc đô thị và tinh thần thời đại. Sáng 25-4, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố tổ chức chương trình diễu hành áo dài với chủ đề “Dấu ấn Đà Nẵng - hội tụ sông Hàn”, với hơn 1.000 người tham gia. Họ khoác lên mình áo dài đỏ in ngôi sao vàng, áo dài thổ cẩm, áo dài xanh đặc trưng của Hội Liên hiệp Phụ nữ và áo dài truyền thống, tay cầm nón lá, cờ Tổ quốc, hashtag cầm tay.
Đoàn diễu hành băng qua các tuyến Bạch Đằng – Nguyễn Du – Trần Phú – Quang Trung, đi qua Trung tâm hành chính thành phố, biến không gian quen thuộc thành một dải lụa sắc màu bên bờ sông Hàn. Cùng lúc, chương trình “Dấu ấn Đà Nẵng” tại Công viên Biển Đông có 100 người đạp xe trong tà áo dài dọc các tuyến ven biển Võ Nguyên Giáp – Hoàng Sa – Lê Đức Thọ. Trong hình ảnh ấy, áo dài truyền thống không còn gắn với sự yểu điệu mà trở nên năng động, khỏe khoắn, gắn với phụ nữ yêu thể thao, yêu môi trường và tràn đầy năng lượng sống tích cực. Ban tổ chức khẳng định mong muốn để áo dài gắn với nhịp sống thường nhật, trở thành biểu tượng du lịch đặc sắc của Đà Nẵng – một định hướng cho thấy di sản có thể đồng hành với phát triển hiện đại.
Khi di sản trở thành chuyện của mọi người: ý nghĩa vượt xa thời trang
Điểm chung của các sự kiện từ TP.HCM, Khánh Hòa đến Đà Nẵng là vai trò then chốt của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong việc xác lập áo dài như di sản văn hóa Việt và biến nó thành chất liệu gắn kết cộng đồng. Khi hàng chục nghìn người, từ lãnh đạo đến học sinh, từ phụ nữ lao động đến du khách quốc tế, cùng bước đi trong chiếc áo dài, họ đang tham gia vào một nghi lễ thế tục mới – nghi lễ khẳng định bản sắc. “Chương trình đồng diễn dân vũ Áo dài… với sự tham gia của hơn 58.000 người” không chỉ là con số ấn tượng, mà là bằng chứng cho thấy người dân sẵn sàng đồng hành nếu di sản được trao lại cho họ.
Tuy vậy, phong trào này chỉ bền vững nếu áo dài trở thành một phần của đời sống thường ngày, chứ không chỉ xuất hiện trong vài sự kiện lớn mỗi năm. Những mô hình như đạp xe trong áo dài ở Đà Nẵng, hay việc khuyến khích mặc áo dài ở công sở, trường học tại TP.HCM, cho thấy hướng đi đúng: đưa di sản ra khỏi vùng trang trọng để nó sống cùng thói quen hằng ngày. Kết lại, diễu hành áo dài thành công không phải khi sân khấu đẹp nhất, mà khi người mặc cảm thấy tự hào và thoải mái. Khi ấy, áo dài mới thực sự là di sản sống – một di sản do chính người dân gìn giữ, truyền lại qua mỗi bước chân trên đường phố.
