Gia Bình: Sân bay thế hệ mới và bước ngoặt hạ tầng vùng
Sân bay Gia Bình là một cảng hàng không quốc tế mới tại Bắc Ninh, được quy hoạch gần 2.000 ha, hướng tới công suất hàng chục triệu hành khách mỗi năm, đồng thời gắn với mạng lưới đường cao tốc, khu đô thị và các cực tăng trưởng công nghiệp – dịch vụ để trở thành trung tâm hạ tầng vùng phía Đông – Đông Bắc Hà Nội. Đây không còn là một dự án sân bay đơn lẻ, mà là thử nghiệm cho mô hình “trung tâm kinh tế hàng không” thế hệ mới 2.0, sử dụng nguồn lực tư nhân để mở rộng năng lực kết nối của cả hệ thống. Điểm then chốt là quy mô và tham vọng. Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đặt tại các xã Gia Bình, Lương Tài, Nhân Thắng và Lâm Thao với diện tích khoảng 1.960 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 196.378 tỷ đồng. Dự án được quy hoạch đạt cấp 4F theo tiêu chuẩn ICAO, hướng tới khả năng phục vụ 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào 2030, rồi nâng lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa giai đoạn 2031–2050. Nói cách khác, Gia Bình được thiết kế ngay từ đầu như một cực hàng không – logistics đủ lớn để chia sẻ tải với Nội Bài và mở không gian phát triển cho phía Đông Thủ đô.
Đường kết nối sân bay: Từ trục 10 làn cao tốc đến mạng lưới vùng
Nếu coi sân bay Gia Bình là “trái tim” thì các tuyến đường kết nối chính là hệ mạch máu quyết định sức sống của toàn dự án. Điều đáng chú ý là ngay từ giai đoạn đầu, hạ tầng giao thông Bắc Ninh đã được thiết kế với tầm nhìn cửa ngõ vùng, không chỉ phục vụ nhu cầu ra – vào sân bay. Tuyến kết nối Gia Bình với Hà Nội được thiết kế với mặt cắt điển hình rộng tới 120 m, gồm phần cao tốc 10 làn xe, kèm đường gom song hành và quỹ đất dành cho các tuyến đường sắt chiến lược. Theo phương án đang được nghiên cứu, tuyến từ Hưng Yên lên sân bay dài khoảng 34,1 km, phần cao tốc tới 10 làn, tốc độ thiết kế 120 km/h, hai bên là 8 làn đường song hành. Trên địa bàn Hà Nội, tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình do một nhà đầu tư lớn thực hiện, dài 13,55 km, trong đó 7 km làm mới và 6,55 km đi trùng cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên/Vành đai 3, được nâng cấp, mở rộng lên 120 m. Đây sẽ là tuyến giao thông huyết mạch tại cửa ngõ Đông Bắc Thủ đô, là trục ngắn nhất và hiện đại nhất nối sân bay Gia Bình với trung tâm Hà Nội, góp phần giảm tải cho Nội Bài và mở không gian phát triển kinh tế – xã hội mới cho khu vực này.
Tài chính, PPP và Khu đô thị số 28 Nhân Hòa: Hình thành hệ sinh thái đô thị – hạ tầng
Điểm khác biệt của sân bay Gia Bình nằm ở cách tổ chức dòng vốn và quỹ đất, giúp hạ tầng giao thông, đô thị và tài chính gắn kết với nhau. Chủ đầu tư sân bay là doanh nghiệp tư nhân lớn, sử dụng vốn chủ sở hữu và vốn huy động hợp pháp, không dùng trực tiếp ngân sách Nhà nước. Ở chiều giao thông đối ngoại, tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội là dự án trọng điểm của Hà Nội, được xem là công trình quan trọng quốc gia. Ngày 12/09/2026, Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) và Công ty TNHH Đầu tư Hạ tầng và Đô thị Bắc Hà Nội đã ký thỏa thuận hợp tác toàn diện, theo đó NCB làm ngân hàng đầu mối thu xếp vốn với hạn mức tín dụng tối thiểu dự kiến đến hết 2027 lên tới 6.800 tỷ đồng, hướng tới nhu cầu vốn toàn dự án khoảng 17.000 tỷ đồng. Đây là một câu chuyện đáng trích dẫn: “NCB sẽ là ngân hàng đầu mối thu xếp vốn… với tổng hạn mức tín dụng tối thiểu 6.800 tỷ đồng đến hết 2027”. Trên địa bàn Bắc Ninh, tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình được thực hiện theo phương thức PPP, hợp đồng BT dưới hình thức công trình xây dựng khẩn cấp, đã được Thủ tướng đồng ý từ tháng 3/2026. Để bảo đảm bài toán tài chính, tỉnh phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết 1/500 Khu đô thị số 28 Nhân Hòa với diện tích khoảng 79,8 ha, dân số dự kiến 12.050 người, tạm làm quỹ đất đối ứng thanh toán cho đoạn tuyến từ Km9+00 đến Km27+766. Khu đô thị này được định hướng đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, phục vụ an cư lâu dài, đồng thời bổ trợ cho phát triển đô thị – công nghiệp – dịch vụ phía Nam sông Đuống, gắn chặt với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Đây là cách hạ tầng giao thông Bắc Ninh không chỉ nối đường, mà còn dựng lên những không gian sống – làm việc – dịch vụ mới quanh sân bay.
APEC 2027: Thời hạn “cứng” buộc Gia Bình phải đạt chuẩn quốc tế
Một sân bay quốc tế chỉ thật sự có ý nghĩa khi năng lực vận hành đạt chuẩn các sự kiện cấp cao. Ở Gia Bình, APEC 2027 trở thành mốc thời gian và áp lực chất lượng rõ ràng. Theo kế hoạch được Chính phủ công bố, giai đoạn 2025–2027 của dự án phải hoàn thành các công trình cần thiết để phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027. Theo kế hoạch, Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình sẽ đưa vào khai thác thương mại giai đoạn 1 từ năm 2027. Điều này buộc dự án không chỉ chạy đua tiến độ, mà còn phải đạt tiêu chuẩn công nghệ, an ninh, dịch vụ theo thông lệ quốc tế. Trong bối cảnh chuẩn bị APEC 2027, Gia Bình được nhìn nhận như một cấu phần hạ tầng chiến lược phục vụ nhiệm vụ đối ngoại. Nếu triển khai đúng tiến độ và hiệu quả, dự án có thể trở thành hình mẫu mới về huy động vốn tư nhân, phát triển hạ tầng theo chuẩn quốc tế và chuẩn bị năng lực vận hành cho các sự kiện đối ngoại cấp cao. Đồng thời, việc Gia Bình được định hướng là trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới 2.0 diễn ra trong bối cảnh đến 2030, nhu cầu vốn đầu tư hệ thống cảng hàng không toàn quốc khoảng 577.572 tỷ đồng – một cơ hội để mở cửa cho dòng vốn tư nhân và các kênh dài hạn. Nói cách khác, APEC 2027 không chỉ là “deadline”, mà là cơ chế ép Việt Nam phải nâng chuẩn sân bay, đường kết nối, và cả mô hình tài chính – quản trị.
Từ giảm tải Nội Bài đến định hình cực tăng trưởng mới
Điều người dân quan tâm nhất không phải là những con số quy hoạch, mà là Gia Bình sẽ thay đổi đời sống và cơ hội kinh tế như thế nào. Thứ nhất, với công suất dự kiến 30 triệu rồi 50 triệu hành khách mỗi năm, sân bay Gia Bình được kỳ vọng chia sẻ đáng kể nhu cầu vận tải hàng không với Nội Bài và mở thêm không gian phát triển cho phía Đông, Đông Bắc Thủ đô. Tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình – Hà Nội sẽ là giao thông huyết mạch tại cửa ngõ Đông Bắc, hoàn thiện mạng lưới giao thông đối ngoại, giảm tải cho Nội Bài và mở ra không gian phát triển kinh tế – xã hội mới cho khu vực này. Thứ hai, đối với người dân Bắc Ninh và lân cận, việc hình thành các khu đô thị như số 28 Nhân Hòa – với hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ, đáp ứng nhu cầu an cư lâu dài – cho thấy sân bay không chỉ đem đến tiếng ồn máy bay, mà còn mang theo trường học, dịch vụ, việc làm. Khi song hành với các tuyến từ Hưng Yên, Hà Nội và mạng lưới công nghiệp hiện hữu, sân bay Gia Bình có thể trở thành hạt nhân của một cực tăng trưởng mới, nơi hạ tầng giao thông Bắc Ninh được nâng cấp từ mức “đủ dùng” lên “đủ tầm” để cạnh tranh trong khu vực. Vấn đề còn lại không nằm ở ý tưởng, mà ở cách thực thi: nếu giữ được tính kết nối tổng thể và kỷ luật tiến độ, Gia Bình có cơ hội biến mình thành một hệ sinh thái đô thị – giao thông gắn với sân bay, thay vì lặp lại mô hình “sân bay cô đơn” như nhiều nơi khác.
