Ba lần điều chỉnh, giá xăng giảm sâu
Giá xăng giảm trong nước là kết quả của các kỳ điều hành bán lẻ, chịu tác động đồng thời từ chính sách thuế và giá thành phẩm nhiên liệu trên thị trường quốc tế. Trong năm ngày đầu tháng 11, ba lần điều chỉnh liên tiếp đã khiến xăng E5 RON 92 giảm tổng cộng 5.130 đồng/lít, còn E10 RON 95-III giảm 4.580 đồng/lít so với trước kỳ điều hành ngày 1/11.
Đợt giảm mạnh gần nhất có hiệu lực từ 15h ngày 5/11: E5 RON 92 giảm 2.310 đồng/lít, còn 20.890 đồng/lít; E10 RON 95-III giảm 2.080 đồng/lít, về 21.150 đồng/lít. Với người đổ xăng, mức giảm liên tiếp giúp giảm áp lực chi tiêu trước mắt. Nhưng không nên xem đây là dấu hiệu chắc chắn rằng giá sẽ tiếp tục đi xuống: mức bán lẻ hôm nay phản ánh các yếu tố đã được tính vào kỳ điều hành, còn diễn biến dầu thô mới có thể đổi chiều nhanh.
Thuế tạo cú giảm đầu tiên, thị trường nối tiếp
Lý do đầu tiên đến từ chính sách: từ ngày 1/11, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về 0%, trực tiếp góp phần hạ giá bán lẻ trong nước. Đây là yếu tố đáng chú ý khi lý giải chuỗi giảm, nhưng không thể giải thích toàn bộ mức giảm sau ba kỳ điều hành. Thuế xăng dầu tác động qua chính sách; các lần điều chỉnh tiếp theo còn bám sát biến động của giá thành phẩm.
Ngày 3/11, giá xăng tiếp tục đi xuống khi giá thành phẩm xăng dầu thế giới giảm mạnh. Theo cơ chế được cơ quan điều hành nêu, giá cơ sở xăng giảm từ 10% trở lên là ngưỡng để điều chỉnh sớm; kỳ này, mức giảm vượt ngưỡng, nên liên Bộ Công Thương – Tài chính quyết định giảm giá thay vì đợi đến lịch kế tiếp. Đến ngày 5/11, giá xăng tiếp tục giảm theo diễn biến giá thành phẩm. Nói cách khác, cú giảm không chỉ là hệ quả của một quyết định thuế: chính sách mở đầu, còn thị trường tạo thêm lực kéo.
Giá dầu thế giới đổi chiều, nhưng giá trong nước chưa lập tức đảo ngược
Sự trái chiều xuất hiện vì giá bán lẻ trong nước và giá dầu thô quốc tế không phản ánh cùng một thời điểm hay cùng một loại hàng hóa. Trong giai đoạn tính giá cho kỳ điều hành ngày 5/11, giá thành phẩm xăng RON 92 bình quân giảm 11,61%, còn RON 95 giảm 10,98%; mức giảm này giúp giải thích quyết định hạ giá bán lẻ. Trong khi đó, sau phiên lao dốc trước đó, dầu thô thế giới bật tăng trong phiên 5/11 khi lo ngại an ninh hàng hải tại Vùng Vịnh làm dấy lên rủi ro gián đoạn vận chuyển.
Vì vậy, việc giá xăng hôm nay giảm trong nước trong lúc giá dầu thế giới hồi phục không phải mâu thuẫn: kỳ điều hành dựa trên dữ liệu của khoảng thời gian trước, còn giá dầu thô đang phản ứng với tin tức mới. Sự khác biệt giữa các mặt hàng cũng đáng lưu ý: dầu diesel chỉ giảm nhẹ trong kỳ 5/11 và vẫn ở mức gần 29.000 đồng/lít. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến doanh nghiệp vận tải, logistics và các ngành dùng nhiều diesel. Người dân có thể hưởng lợi từ xăng rẻ hơn, nhưng chi phí vận chuyển chưa chắc giảm tương ứng.
Đợt giảm là tin tốt, chưa phải lời hứa về xu hướng
Ba đợt giảm liên tiếp đem lại khoảng thở cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, song đợt bật tăng của dầu thô nhắc rằng lợi ích này có thể không kéo dài nếu rủi ro nguồn cung leo thang. Giá trong nước sẽ còn phụ thuộc vào diễn biến giá thành phẩm ở các kỳ tính tiếp theo, bên cạnh chính sách điều hành. Bởi vậy, không nên lấy riêng một phiên tăng của dầu thô để kết luận giá xăng trong nước lập tức tăng trở lại; cũng không nên mặc định chuỗi giảm sẽ tiếp diễn.
Trong những ngày tới, người tiêu dùng và doanh nghiệp cần theo dõi tình hình nguồn cung tại Vùng Vịnh cùng thông tin về kỳ điều hành kế tiếp; cơ quan quản lý chưa có đủ dữ liệu bình quân chu kỳ mới để xác định lịch điều chỉnh. Dự thảo lần cuối của nghị định mới về kinh doanh xăng dầu dự kiến được trình Chính phủ ngày 9/11. Kết luận hợp lý nhất lúc này: chính sách thuế và đợt giảm của giá thành phẩm đã tạo cú hạ sâu, còn chiều hướng tiếp theo sẽ phụ thuộc vào dữ liệu thị trường mới.
