Một bản đồ để tìm thấy văn hóa quanh mình
Bản đồ số Văn hóa Việt Nam là nền tảng trực tuyến tập hợp và kết nối thông tin về sự kiện, di sản, bảo tàng cùng các hoạt động văn hóa trên bản đồ, giúp người dân và du khách tra cứu theo địa điểm, thời gian và chủ đề. CMAP chính thức ra mắt tối 1/11 tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội, với định hướng đưa các nguồn lực văn hóa lên cùng một hệ thống. Đây là hướng đi đáng chú ý: thay vì để thông tin nằm rời rạc trên nhiều kênh, nền tảng có thể giúp công chúng tìm một buổi diễn, lễ hội hay điểm di sản phù hợp ngay từ nơi mình đang ở. Hệ thống còn cho phép định vị và tìm các sự kiện văn hóa, thể thao ở khu vực lân cận. Tính đến trưa 1/11, CMAP đã công bố 391 sự kiện tại 34/34 tỉnh, thành phố. Con số ban đầu cho thấy độ phủ có triển vọng, nhưng trải nghiệm tìm kiếm mới là thước đo quyết định.
Dễ tiếp cận không chỉ là dễ mở bản đồ
Mục tiêu của CMAP không dừng ở việc đưa thông tin lên mạng; nền tảng cần giúp mỗi người biết rõ hoạt động nào đang diễn ra, ở đâu, vào lúc nào và tham gia bằng cách nào. Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đề nghị địa phương, đơn vị văn hóa cập nhật thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời và xác định rõ người chịu trách nhiệm. Yêu cầu ấy có tính thực tế: một sự kiện thiếu giờ mở cửa, địa chỉ cụ thể hoặc hướng dẫn tham dự vẫn khó tiếp cận, dù đã xuất hiện trên bản đồ. Với người dùng, khả năng lọc theo vị trí, thời gian và chủ đề có thể biến việc tìm kiếm thành kế hoạch đi chơi, học tập hay khám phá di sản cùng gia đình. Nhưng nếu dữ liệu cũ hoặc không đồng nhất, tiện ích định vị cũng mất tác dụng. Vì vậy, cập nhật thường xuyên phải được xem là một phần của dịch vụ, không phải việc làm theo đợt.
Dữ liệu sống và kết nối mới quyết định giá trị
CMAP chỉ có thể trở thành công cụ tin cậy khi dữ liệu văn hóa đáp ứng tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”: có nguồn rõ ràng, chính xác, được cập nhật kịp thời và có thể kết nối, khai thác. Điều này đòi hỏi cơ quan quản lý, địa phương và các thiết chế văn hóa cùng chuẩn hóa cách mô tả sự kiện, di tích, bảo tàng, thư viện, nhà hát và những điểm đến khác. Phạm vi số hóa di sản cũng cần bao gồm cả giá trị vật thể lẫn phi vật thể, thay vì chỉ tập trung vào các địa điểm quen thuộc. Trong giai đoạn tới, nền tảng dự kiến tiếp nhận góp ý của cộng đồng và giới chuyên môn để hoàn thiện tính năng, đồng thời mở rộng kết nối với VNeID và các nền tảng số liên quan. Kết nối rộng hơn có thể giúp tra cứu thuận tiện và hỗ trợ quản lý, nhưng chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu được cập nhật đồng bộ, có trách nhiệm rõ ràng.
Từ tra cứu đến tình yêu quê hương
Ý nghĩa lớn nhất của CMAP sẽ không nằm ở số lượng mục được đưa lên bản đồ, mà ở việc nền tảng có khơi gợi những chuyến đi và trải nghiệm thật hay không. Một em nhỏ lần đầu vào bảo tàng, một gia đình xem biểu diễn nghệ thuật hay người trẻ tìm hiểu nghề truyền thống đều có thể bắt đầu từ một thông tin dễ tìm và đáng tin cậy. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh những trải nghiệm như vậy góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp bản sắc, tình yêu và sự gắn kết cộng đồng. Nghệ sĩ, nghệ nhân, người sáng tạo và doanh nghiệp cũng cần góp sức bằng hoạt động có chất lượng, để bản đồ không chỉ là danh mục địa điểm mà còn gợi ý những cách khám phá hấp dẫn. CMAP Việt Nam có tiềm năng đưa di sản đến gần công chúng và lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước. Muốn đạt điều đó, nền tảng phải được nuôi bằng dữ liệu đáng tin, kết nối rộng và thông tin đủ cụ thể để người dùng thật sự lên đường.
