Giải Lê Quý Đôn: sân chơi “chơi mà học” và thông điệp từ lễ trao giải
Giải Lê Quý Đôn là một sân chơi học tập dành cho học sinh tiểu học và THCS với hai vòng thi sơ kết và chung kết, sử dụng đề thi in trên các ấn phẩm dành cho thiếu nhi, nhằm củng cố kiến thức, khơi dậy tư duy logic, nuôi dưỡng tinh thần trải nghiệm và lan tỏa thông điệp “chơi mà học” đến học sinh nhiều địa phương.
Điểm nhấn của mùa Giải Lê Quý Đôn 2025-2026 là lễ trao thưởng diễn ra tại Nhà Thiếu nhi TPHCM vào sáng 12-8, nơi 120 học sinh xuất sắc được vinh danh sau một kỳ thi chọn lọc với hai vòng thi khắt khe. Hơn 105.000 thí sinh gửi về hơn 1,3 triệu bài làm, biến cuộc thi thành một thử thách thực sự nghiêm túc chứ không phải trò chơi mô phỏng học tập. Khi ban tổ chức khẳng định đây là “bệ phóng thành công cho nhiều thế hệ học sinh”, họ không chỉ nói cho đẹp. Họ có trong tay những câu chuyện sống động: từ thí sinh năm 1995 trở thành bác sĩ, đến những nhà khoa học và giáo viên đang tiếp tục gieo mầm tri thức.
Những con số biết nói: hơn 105.000 thí sinh và 120 ngôi sao được chọn
Nếu học sinh thường than bài kiểm tra quá nhiều, thì con số hơn 1,3 triệu bài làm gửi về mùa Giải Lê Quý Đôn năm nay là câu trả lời rõ ràng: khi bài thi đủ thú vị và có ý nghĩa, trẻ em sẵn sàng lao vào thử thách. Hơn 105.000 thí sinh đến từ 520 trường tiểu học và THCS ở TPHCM và nhiều địa phương như Vĩnh Long, Tây Ninh, Đà Nẵng… biến cuộc thi thành một kỳ thi chọn lọc đúng nghĩa, nơi nỗ lực tập thể của nhà trường, gia đình và học sinh cùng hội tụ.
Qua hai vòng thi sơ kết trên báo và chung kết trực tiếp, gần 1.500 thí sinh xuất sắc được mời bước vào vòng cuối. Từ đó, Ban Giám khảo chọn ra 120 học sinh xuất sắc để trao giải, trong đó có 9 thủ khoa của 9 khối lớp, cùng 18 giải nhì, 26 giải ba và 67 giải khuyến khích. Một câu nói đáng trích dẫn là: “Ban Giám khảo lựa chọn 120 học sinh xuất sắc trao giải, trong đó có 9 thủ khoa ở 9 khối lớp”. Những con số này không phải để khoe thành tích, mà để nhắc rằng thành công học đường có thể và nên được xây trên một kỳ thi công bằng, rộng mở nhưng đòi hỏi nỗ lực bền bỉ.
9 thủ khoa, 9 câu chuyện lớp học và bài học về tài năng sớm
Trong rừng 1,3 triệu bài làm, chỉ có chín bạn đứng ở vị trí thủ khoa khối lớp: Nguyễn Long Đăng Quang (lớp 1), Lê Bảo Ngọc (lớp 2), Nguyễn Thị Thanh Thảo (lớp 3), Hoàng Thu Thảo (lớp 4), Nguyễn Trần Minh Khôi (lớp 5), Trương Nguyên Khang (lớp 6), Bùi Đức Tài (lớp 7), Trần Lê Thái Hòa (lớp 8) và Trịnh Trúc Nhi Hoa (lớp 9). Đây không chỉ là danh sách tên để đọc trong lễ trao thưởng; đó là chín mốc son của một thế hệ đang lớn lên cùng những sân chơi học thuật nghiêm túc nhưng giàu trải nghiệm.
Ở góc độ giáo dục, việc tôn vinh thủ khoa lớp không nên chỉ dừng lại ở danh hiệu. Nó gửi đi thông điệp rõ ràng: tài năng sớm cần môi trường thử thách liên tục, nhưng cũng cần được dẫn dắt để không biến thành áp lực. Khi các em phải giải quyết những bài toán gắn với đời sống, phải viết về điểm mạnh của bản thân và định hướng nghề nghiệp trong 10 năm tới, các thủ khoa buộc phải rời khỏi vùng an toàn của bài vở trong sách giáo khoa để đối diện với câu hỏi “mình là ai” và “mình muốn trở thành ai”. Đó là bài học mà nhiều kỳ thi truyền thống còn thiếu.
Kỳ thi chọn lọc nhưng giàu trải nghiệm: từ đề thi đến sự tự tin
Một kỳ thi chọn lọc tốt không đoán xem ai nhớ nhiều hơn, mà tìm ra ai biết dùng kiến thức để sống tốt hơn. Bộ đề Giải Lê Quý Đôn được thiết kế “vượt ra ngoài những trang sách giáo khoa, chạm đến nhịp đập của cuộc sống”, giúp học sinh mở rộng kiến thức và kích hoạt năng lực của mình. Ở khối THCS, học sinh được gợi mở những câu hỏi về bản thân, sở thích, điểm mạnh, định hướng tương lai và nghề nghiệp trong 10 năm tới, biến bài thi thành một lần soi chiếu nội tâm chứ không chỉ là bài tập trí nhớ.
Những người làm giáo dục có mặt tại Nhà Thiếu nhi TPHCM đều đồng thuận rằng sân chơi này thành công vì đặt trải nghiệm lên ngang hàng với kiến thức. Theo đại diện ngành giáo dục, học sinh tham gia đã thể hiện phẩm chất kiên trì, nhẫn nại, kiến thức vững vàng và năng lực vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống. Ở đây, việc ghi nhận 223 trường tiểu học và 98 trường THCS bằng giấy khen và quà thưởng không phải là nghi thức lễ tân, mà là lời cảm ơn gửi đến những tập thể đã dám thay đổi cách dạy – học, để thi cử trở thành cơ hội rèn luyện kỹ năng tư duy, tự tin và giải quyết vấn đề.
Giải Lê Quý Đôn như bệ phóng: từ thế hệ đầu tiên đến hành trang tương lai
Khi một cuộc thi đã bước qua hơn 30 năm tồn tại, câu hỏi không còn là “tổ chức có tốt không” mà là “nó đã tạo nên thế hệ nào”. Trong lễ trao thưởng, sự xuất hiện của những gương mặt từng là thí sinh mùa đầu – như một bác sĩ từng đoạt giải năm 1995 – là minh chứng rõ ràng: Giải Lê Quý Đôn đã và đang là bệ phóng cho nhiều thế hệ học sinh, trong đó có bác sĩ, kỹ sư, nhà khoa học, giáo viên và chuyên gia. Một phát biểu đáng nhớ: “Giải Lê Quý Đôn không chỉ khẳng định uy tín của một sân chơi học tập bền bỉ mà còn là bệ phóng thành công cho nhiều thế hệ học sinh của thành phố”.
Điều đáng nói là sự gắn kết giữa báo chí và giáo dục tạo nên một mô hình đáng tham khảo: đề thi in trên báo, học sinh làm bài tại nhà hoặc trên lớp, thầy cô đồng hành, rồi tất cả gặp nhau ở Nhà Thiếu nhi trong một ngày hội trao thưởng. Đó là cách biến học tập thành trải nghiệm cộng đồng. Kết lại mùa giải, thông điệp đã rõ: nếu muốn đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chúng ta không thể chỉ trông chờ vào chương trình chính khóa. Cần những sân chơi như Giải Lê Quý Đôn, nơi học sinh xuất sắc được vinh danh, nhưng quan trọng hơn, mọi em tham gia đều được phép thử, sai, học và lớn lên cùng nhau.
