Từ biểu tượng địa vị đến giày chạy bộ tiết kiệm: xu hướng mới là gì?
Xu hướng giày chạy bộ giá rẻ thay thế sneaker cao cấp là sự chuyển dịch từ việc coi giày như biểu tượng địa vị sang xem chúng như công cụ thể thao đa năng, nơi người chạy bộ ưu tiên tính hữu dụng, độ bền và khả năng sử dụng trong nhiều hoàn cảnh thay vì chạy theo giá cao và phiên bản giới hạn, đồng thời giảm tần suất mua mới để tiết kiệm ngân sách và giảm lãng phí tiêu dùng thể thao. Trong nhiều thập kỷ, những đôi sneaker thiết kế bắt mắt từng được mặc định là thước đo sành điệu. Nike Air Max 95 chẳng hạn, khi xuất hiện tại Anh vào giữa thập niên 1990, nhanh chóng trở thành món đồ gây chú ý không chỉ vì thiết kế khác biệt mà còn vì mức giá khi đó được xem là cao.
Nhưng mô hình “giày càng đắt càng oai” đang mất dần sức hấp dẫn. Sau giai đoạn bùng nổ, giá sneaker liên tục leo thang mà chất lượng không còn tương xứng với số tiền bỏ ra, khiến người dùng bắt đầu đặt câu hỏi đơn giản nhưng gai góc: liệu một đôi sneaker đắt đỏ có xứng đáng chiếm phần quá lớn trong ngân sách thể thao của họ? Khi câu trả lời ngày càng nghiêng về chữ “không”, giày chạy bộ tiết kiệm và sneaker đa năng dần trở thành lựa chọn hợp lý hơn cả, nhất là với những người vừa muốn vận động thường xuyên vừa phải tính toán chi tiêu.
Covid-19 và cú sốc khiến người chạy bộ xem lại thói quen chi tiêu
Bước ngoặt của xu hướng thị trường giày không đến từ một chiến dịch marketing mới mà bắt đầu trong đại dịch Covid-19. Khi thu nhập nhiều gia đình sụt giảm, người dùng buộc phải soi kỹ từng khoản chi, kể cả với những đôi sneaker vốn trước đây là món thưởng cho bản thân. Đồng thời, thị trường bán lại giày bùng nổ: các mẫu phát hành giới hạn được xem như tài sản mua đi bán lại, biến sneaker thành một dạng hàng hóa đầu cơ hơn là đồ dùng hàng ngày. Trong thời kỳ đó, giá ở phân khúc thấp lại tăng mạnh, bộc lộ sự tham lam khi thương hiệu giảm chất lượng mà vẫn tăng giá.
Cú sốc này khiến người chạy bộ đặt lại trật tự ưu tiên: thay vì bỏ nhiều tiền cho một đôi sneaker mang tính sưu tầm, họ chuyển sang những đôi giày chạy bộ tiết kiệm, dùng được lâu và phù hợp với nhiều mục đích. Giá trị không còn nằm ở khả năng bán lại trên nền tảng trung gian mà ở số buổi chạy, số cuộc dạo phố, số lần đi làm mà đôi giày có thể đồng hành mà không nhanh xuống cấp. Nói thẳng, chính việc ngân sách hộ gia đình bị thu hẹp và thị trường bán lại nguội đi đã đẩy người mua tới câu hỏi mà giới sneaker lâu nay né tránh: đôi giày đó có thực sự đáng tiền với trải nghiệm sử dụng hằng ngày của họ?
Sneaker đa năng và tiêu dùng thể thao bền vững: giá trị mới của giày chạy bộ
Điều dễ thấy nhất trong cộng đồng chạy bộ hiện nay là họ mua ít đôi hơn, giữ giày lâu hơn và quan tâm nhiều hơn tới những mẫu có giá dễ tiếp cận. Nhưng đằng sau các lựa chọn giày chạy bộ giá rẻ là một triết lý tiêu dùng thể thao bền vững: tối đa hóa số tình huống sử dụng trên mỗi đôi giày và tối thiểu hóa lãng phí. Jacob nhận định sneaker đang trở về với công dụng vốn có của giày thể thao, khi khả năng sử dụng trong nhiều hoàn cảnh trở thành tiêu chí quan trọng. Một đôi giày có thể dùng cho buổi chạy nhẹ buổi sáng, sau đó tiếp tục đồng hành trong các hoạt động khác trong ngày được xem là khoản đầu tư hợp lý hơn hẳn một đôi chỉ để chụp hình hay trưng trong tủ.
Thay vì thay giày liên tục, người dùng đang tìm cách kéo dài thời gian sử dụng những đôi đã có. Điều này xuất phát từ cả yếu tố kinh tế lẫn nhận thức môi trường: mỗi đôi giày mới là thêm nguyên liệu, thêm năng lượng sản xuất và thêm rác thải khi chúng bị bỏ đi. Tiêu dùng thể thao bền vững vì thế không còn là khẩu hiệu mơ hồ mà thể hiện qua những quyết định rất cụ thể: ưu tiên sneaker đa năng, dễ phối đồ, chạy ổn, đi bộ ổn; chọn thiết kế ít bị lỗi mốt; chấp nhận đôi giày có vài vết xước nhưng vẫn tốt thay vì săn đôi mới bóng bẩy. Giá rẻ ở đây không đồng nghĩa với rẻ tiền mà là hợp lý với nhu cầu sử dụng thực tế của người chạy bộ.
Người chạy bộ thay đổi chiến lược chi tiêu: ít hơn nhưng thông minh hơn
Hình ảnh nhà sưu tầm sneaker mua bằng được mỗi đợt phát hành mới đang dần nhường chỗ cho chân dung người chạy bộ tính toán hơn. Mikey Clarke, một người sưu tầm hơn một thập kỷ, thừa nhận anh phải cân nhắc kỹ trước mỗi lần mua vì giá đã tăng quá nhiều. Anh nói rõ: nếu phải bỏ ra khoản tiền lớn, anh muốn đôi giày đáp ứng được nhiều nhu cầu thay vì chỉ là món đồ đẹp thêm vào bộ sưu tập. Tư duy này lan rộng trong cộng đồng chạy bộ, nơi các cuộc trò chuyện ít còn xoay quanh phiên bản giới hạn mà tập trung vào độ êm, độ bền, khả năng dùng cho cả luyện tập lẫn sinh hoạt hằng ngày.
Người mua giày chạy bộ giá rẻ không phải vì họ hết quan tâm đến phong cách mà vì họ hiểu rằng phong cách đang bị định nghĩa lại. Sự sành điệu của người chạy bộ ngày nay không nằm ở việc sở hữu nhiều đôi sneaker đắt tiền, mà ở khả năng chọn được một đôi giày chạy bộ tiết kiệm vẫn đáp ứng đủ: đi làm không lạc tông, đi chơi không kém phần thời trang, ra đường chạy không đau chân. Họ ưu tiên những đôi có thể dùng liên tục trong vài năm, chấp nhận thiết kế giản dị nhưng lành, dễ phối hơn là những đường nét cầu kỳ khó phù hợp với mọi bối cảnh. Chính sự thay đổi chiến lược chi tiêu này đang âm thầm định hình lại xu hướng thị trường giày.
Thách thức cho các thương hiệu: quay lại thực tế của người dùng
Sau nhiều năm đẩy giá và làm dày câu chuyện sưu tầm, các thương hiệu thể thao buộc phải nhìn lại. Họ nhận ra mình đã để một phần lợi nhuận chảy sang thị trường bán lại, nơi những đôi sneaker trở thành tài sản được trao tay với giá cao hơn nhiều so với giá bán ban đầu. Khi người tiêu dùng quay lưng với mức giá vô lý, chiến lược chỉ tập trung vào phân khúc cao cấp không còn phù hợp. Các mẫu giày ở tầm giá dễ tiếp cận được đưa lên vị trí nổi bật trong chiến dịch quảng bá và trên kệ hàng, không còn bị xem là lựa chọn dành riêng cho người mới chơi.
Thực tế chứng minh giày chạy bộ giá rẻ và sneaker đa năng hoàn toàn có thể tạo sức hút không kém các mẫu đắt đỏ. Một mẫu dép thể thao mới của một thương hiệu lớn từng liên tục cháy hàng trong nhiều tháng dù có mức giá dễ tiếp cận, cho thấy người mua sẵn sàng đón nhận sản phẩm nếu nó đáp ứng đúng nhu cầu: thoải mái, bền, dùng được trong nhiều ngữ cảnh. Sau nhiều năm cố thuyết phục khách hàng chi nhiều hơn, các thương hiệu đang quay về một mô thức quen thuộc: giày hợp túi tiền vẫn có thể trở thành “hit” trên thị trường. Câu hỏi đặt ra cho họ lúc này không phải làm sao bán đôi giày đắt nhất, mà là làm sao thiết kế được đôi giày sát với đời sống vận động thực sự của người dùng chạy bộ.
