Nguồn trữ nước lớn cho nhu cầu dài hạn
Hồ chứa nước Ka Pét là công trình thủy lợi tại xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng, được xây dựng để trữ và điều tiết nước phục vụ nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt, đồng thời góp phần giảm lũ ở hạ du. Với dung tích khoảng 51,21 triệu m³ và tổng mức đầu tư hơn 874 tỷ đồng, đây là dự án quy mô lớn tại tỉnh có diện tích lớn nhất Việt Nam. Công trình được triển khai từ năm 2019 đến hết năm 2028, cho thấy đây không phải giải pháp tình thế mà là khoản đầu tư dài hạn vào nguồn nước. Khi hoàn thành, hồ dự kiến cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, cung cấp nước thô cho khu công nghiệp và phục vụ sinh hoạt của người dân. Vì thế, Ka Pét có thể trở thành mắt xích đầu nguồn quan trọng trong cơ sở hạ tầng nước sạch, dù nguồn nước vẫn cần được xử lý phù hợp trước khi sử dụng.
Tiến độ đáng chú ý, nhưng nút thắt chưa được tháo gỡ
Chiều 24/10/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh kiểm tra tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công của dự án tại xã Hàm Thạnh. Đến thời điểm báo cáo, dự án đã phê duyệt 48 gói thầu; 42 gói tư vấn, một gói phi tư vấn và một gói xây lắp đã hoàn thành, còn bốn gói đang triển khai. Khối lượng gói xây lắp chính mới đạt khoảng 10% giá trị hợp đồng, trong khi giải ngân đến ngày 21/10 đạt hơn 237,8 tỷ đồng, tương đương 87,4% kế hoạch năm. Khoảng cách giữa giải ngân và khối lượng xây lắp cho thấy việc chi vốn không thể thay thế tiến độ thi công thực tế. Bồi thường, giải phóng mặt bằng vẫn gặp vướng mắc; nguồn đất đắp khoảng 39.000 m³ cho kênh nối dài Hàm Cần cũng chưa được giải quyết dứt điểm. Các đơn vị được yêu cầu xử lý hồ sơ còn tồn đọng, phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 11, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.
Phát triển nguồn nước phải đi cùng gìn giữ hệ sinh thái
Giá trị của hồ Ka Pét không nên chỉ được đo bằng dung tích hay khả năng cấp nước. Một dự án thủy lợi 2028 chỉ thực sự có ích nếu vận hành an toàn, điều tiết được nguồn nước và hạn chế tác động đến môi trường hạ du—những mục tiêu vốn được đặt ra cho công trình. Phát triển bền vững nước cũng đòi hỏi quản lý hệ sinh thái và theo dõi chất lượng nguồn nước, thay vì xem hồ chứa là lời giải duy nhất. Một ví dụ riêng ở tỉnh Lào Cai là kế hoạch lập Khu đất ngập nước quan trọng cấp quốc gia hồ Thác Bà, dự kiến hoàn thiện hồ sơ trong giai đoạn 2028–2030; mục tiêu đến năm 2035 là xác lập khu vực khoảng 10.000 ha. Đây là định hướng riêng, không phải một phần của dự án Ka Pét. Bài học đáng lưu ý là đầu tư hạ tầng và bảo tồn cần được tính song song. Ka Pét có thể củng cố an ninh nước cho Lâm Đồng, nhưng kết quả cuối cùng phụ thuộc vào việc tháo gỡ vướng mắc đúng hạn và bảo vệ nguồn nước trong suốt quá trình xây dựng, vận hành.
