Hai dấu mốc, hai cách khẳng định dấu ấn
Thành tích của một trường tại Đường lên đỉnh Olympia vừa ghi nhận kết quả thi đấu của học sinh, vừa phản chiếu môi trường học tập nuôi dưỡng kiến thức, bản lĩnh và khả năng trình bày trước áp lực. Đặt cạnh nhau, THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam và Phổ thông Năng khiếu cho thấy hai kiểu dấu ấn nổi bật: liên tiếp có quán quân và duy trì hiện diện tại chung kết Olympia qua nhiều mùa.
Ở trận chung kết năm thứ 26, Đoàn Lê Anh Đức, học sinh THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, giành chiến thắng, đưa trường thành đơn vị đầu tiên có quán quân Olympia trong hai năm liên tiếp, sau chiến thắng của Trần Bùi Bảo Khánh ở năm thứ 25. Đây là dấu mốc hiếm có, nhưng ý nghĩa không chỉ nằm ở chiếc vòng nguyệt quế: trường đã tạo được sự tiếp nối thành tích ở sân chơi đòi hỏi kiến thức rộng, tốc độ và tâm lý vững.

Amsterdam: thành tích đỉnh cao có tính tiếp nối
THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, thành lập năm 1985, có ba quán quân Olympia: Phan Minh Đức ở năm thứ 10, Trần Bùi Bảo Khánh ở năm thứ 25 và Đoàn Lê Anh Đức ở năm thứ 26. Tính đến mùa giải thứ 26, trường có bảy học sinh từng vào chung kết năm. Bức tranh này kết hợp cả thành công đỉnh cao lẫn sự hiện diện ổn định, thay vì dựa vào một chiến thắng đơn lẻ.
Nền tảng học thuật rộng hơn giúp lý giải vì sao trường chuyên Hà Nội thường được nhắc đến trong các sân chơi trí tuệ. Thống kê công bố dịp kỷ niệm 40 năm thành lập ghi nhận học sinh trường đạt 280 giải quốc tế và hơn 1.300 giải quốc gia. Nhà trường còn tạo cơ hội cho học sinh tham gia nghiên cứu STEM, Robotics, hoạt động liên ngành và hơn 50 câu lạc bộ. Những trải nghiệm ấy góp phần rèn tư duy sáng tạo, làm việc nhóm và tính chủ động — năng lực hữu ích cả trong cuộc thi lẫn đời sống học đường.

Phổ thông Năng khiếu: sức mạnh của chuỗi hiện diện
Phổ thông Năng khiếu - ĐHQG TP.HCM tạo dấu ấn theo cách khác: học sinh trường góp mặt tại chung kết Olympia trong bốn năm liên tiếp, từ năm thứ 12 đến năm thứ 15, tương ứng giai đoạn 2012–2015. Những đại diện gồm Thân Ngọc Tĩnh, Đào Nguyễn Thạnh Hưng, Nguyễn Hoàng Bách và Nguyễn Huy Hoàng; trường cũng có Bùi Tứ Quý vào chung kết năm thứ 9. Chuỗi liên tiếp ấy không đồng nghĩa với bốn chức vô địch, nhưng cho thấy năng lực duy trì một thế hệ thí sinh đủ sức cạnh tranh qua nhiều mùa.
So với Amsterdam, điểm mạnh được ghi nhận ở Phổ thông Năng khiếu là tính liên tục của hành trình vào chung kết, chứ không phải chuỗi quán quân liên tiếp. Cách đặt hai thành tích cạnh nhau giúp tránh đồng nhất “vào chung kết” với “vô địch”: một trường nổi bật ở kết quả cao nhất, trường kia ở độ bền hiện diện. Cả hai đều cho thấy việc bồi dưỡng học sinh cần kết hợp kiến thức chuyên sâu với tư duy độc lập, sự tự tin và khả năng ứng biến.
Olympia là dấu hiệu, không phải thước đo duy nhất
Các thành tích trên có thêm chiều sâu khi nhìn vào hoạt động giáo dục ngoài Olympia. Riêng năm học 2025–2026, học sinh Phổ thông Năng khiếu đạt 73 giải trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia THPT, gồm 4 giải Nhất, 22 giải Nhì, 21 giải Ba và 26 giải Khuyến khích. Trường cũng khuyến khích học sinh tham gia công nghệ, nghiên cứu, khởi nghiệp và các câu lạc bộ; qua đó, các em có cơ hội rèn kỹ năng tổ chức, làm việc nhóm và sự tự tin.
Vì vậy, quán quân Olympia và chuỗi vào chung kết nên được xem là những chỉ dấu giàu sức gợi, không phải bảng xếp hạng toàn diện chất lượng trường. Chúng phản ánh khả năng phát hiện, hỗ trợ và tạo môi trường để học sinh phát huy năng lực, nhưng không thể đại diện cho mọi trải nghiệm của từng em. Amsterdam ghi dấu bằng hai năm liên tiếp có người chiến thắng; Phổ thông Năng khiếu ghi dấu bằng bốn năm liền có đại diện ở chung kết. Hai con đường khác nhau cùng khẳng định giá trị của một nền giáo dục biết khuyến khích học sinh tiến xa.






