Hai cú giảm, một sức ép ngày càng rộng
Bán tháo Phố Wall là đợt nhà đầu tư đồng loạt bán cổ phiếu, kéo các chỉ số xuống và thường lan rộng khi nỗi lo ở một nhóm ngành làm suy yếu khẩu vị rủi ro trên toàn thị trường. Trong hai phiên được ghi nhận, tâm điểm ban đầu là cổ phiếu công nghệ và AI; đến phiên giảm sau, sức ép đã tràn sang nhiều lĩnh vực khác. Thứ Sáu 31/10, chứng khoán Mỹ giảm mạnh khi nhà đầu tư bán cổ phiếu liên quan AI, còn giá dầu thô tăng hơn 2% vì lo ngại căng thẳng Mỹ-Iran sau bầu cử giữa kỳ. Đến thứ Năm 5/11, giá dầu lại bật tăng sau khi tàu chở dầu qua eo biển Hormuz tiếp tục bị tấn công, trong khi nhà đầu tư tiếp tục rút khỏi công nghệ vì lo chu kỳ đầu tư AI chậm lại. Hai phiên cho thấy dầu tăng là sức ép bổ sung, nhưng nỗi lo về định giá và triển vọng AI mới là mồi lửa trực tiếp của đợt bán.
Từ hoài nghi về AI đến áp lực lên các chỉ số
Ở phiên 31/10, Nasdaq giảm 2,86%, S&P 500 mất 1,82% và Dow Jones giảm 1,09%. Nasdaq chịu đòn nặng nhất, phản ánh áp lực tập trung vào cổ phiếu công nghệ. Intel lao dốc gần 29%, AMD giảm gần 11%, còn Nvidia và Broadcom lần lượt mất 4% và 5%. Báo cáo kinh doanh và triển vọng yếu của một số doanh nghiệp càng làm nhà đầu tư cân nhắc lại kỳ vọng, thay vì tiếp tục mua theo câu chuyện AI. Áp lực cũng xuất hiện trong bối cảnh nhà đầu tư chốt lời cuối tháng và chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa kỳ. Tuy nhiên, phiên này chưa phải một đợt rút lui đồng đều: Walmart, Coca-Cola và một số cổ phiếu chăm sóc sức khỏe tăng, giúp Dow giảm ít hơn Nasdaq. Sự phân hóa ấy cho thấy dòng tiền khi đó vẫn tìm được nơi trú ẩn trong các nhóm phòng thủ.
Phiên 5/11 biến bán tháo công nghệ thành cú giảm diện rộng
Phiên 5/11 khắc nghiệt hơn rõ rệt: Nasdaq giảm 5,52%, S&P 500 mất 4,36%, còn Dow Jones giảm 3,44%, tương đương 1.833,06 điểm. So với phiên 31/10, mức giảm của cả ba chỉ số đều lớn hơn; Nasdaq rơi vào vùng điều chỉnh sau khi mất hơn 10% so với kỷ lục tháng trước. Lần này, bán tháo không dừng ở nhóm chip và trung tâm dữ liệu: cổ phiếu Caterpillar giảm 6%, JPMorgan mất 4%, còn Boeing và Nike cùng giảm 2%. Russell 2000 cũng giảm 4,45%, cho thấy sức ép đã vượt khỏi nhóm vốn hóa lớn. Cổ phiếu Broadcom và Nvidia lần lượt mất 10% và 9%, còn quỹ bán dẫn giảm hơn 12%. Khi cổ phiếu công nghệ không còn là nơi duy nhất bị bán, tín hiệu đáng lo không chỉ là mức giảm sâu, mà là thị trường mất khả năng khoanh vùng rủi ro.
Một tác nhân riêng của phiên 5/11 là lo ngại kết quả bầu cử có thể làm chậm tiến độ xây trung tâm dữ liệu. Nhà đầu tư vì thế đánh giá lại động lực đầu tư vốn cho AI, trong lúc giá dầu phục hồi làm tăng thêm sự thận trọng về nguồn cung và triển vọng bình thường hóa dòng chảy từ Vùng Vịnh. Khác với phiên cuối tháng, khi một số nhóm phòng thủ còn tăng, lần này áp lực đã kéo cả ba chỉ số chính và nhiều ngành cùng đi xuống. Đó là khác biệt quan trọng về phạm vi, không chỉ về biên độ.
Dầu là chất xúc tác, tâm lý mới quyết định độ lan
Không nên quy toàn bộ cú giảm cho giá dầu tăng. Trong phiên 31/10, dầu tăng hơn 2% giữa lo ngại khả năng Mỹ tấn công Iran; phiên 5/11, dầu bật lên sau các vụ tấn công tàu chở dầu ở Hormuz. Nhưng các dữ kiện thị trường cho thấy nỗi lo đầu tư AI chậm lại, triển vọng doanh nghiệp và tác động của kết quả bầu cử mới trực tiếp đè lên nhóm công nghệ. Dầu làm bức tranh rủi ro nặng thêm: bất ổn nguồn cung khiến nhà đầu tư khó yên tâm, nhất là khi cổ phiếu AI vốn nhạy với kỳ vọng tăng trưởng. Điều cần theo dõi tiếp là dòng chảy dầu từ Trung Đông và nguy cơ căng thẳng leo thang; một báo cáo của Saxo Bank cảnh báo giá dầu có thể biến động hơn trong vài tuần tới.
Hai phiên giảm vì thế không giống nhau về độ lan. Ngày 31/10, công nghệ dẫn đầu đà đi xuống nhưng cổ phiếu phòng thủ còn chống đỡ một phần. Ngày 5/11, Nasdaq mất 5,52%, S&P 500 giảm 4,36% và Dow Jones sụt 3,44%, khi áp lực tràn sang công nghiệp, tài chính và hàng tiêu dùng. Nhận định của công ty tư vấn Gelber and Associates rằng giá dầu phục hồi phản ánh sự thận trọng về khả năng dòng dầu từ Vùng Vịnh trở lại bình thường nhấn mạnh bất định năng lượng vẫn hiện hữu. Kết luận đáng chú ý: dầu tăng làm thị trường mong manh hơn, nhưng khi niềm tin vào AI lung lay, cú bán mới lan rộng và trở nên nguy hiểm.
