Du lịch sống ảo: khi một bức ảnh đáng giá hơn sự an toàn
Du lịch sống ảo là xu hướng đi chơi chủ yếu để chụp ảnh, quay video và đăng lên mạng xã hội, trong đó người tham gia sẵn sàng ưu tiên góc chụp ấn tượng, lượt xem và tương tác thay vì trải nghiệm thực chất hay an toàn cá nhân, khiến các hành vi chụp ảnh nguy hiểm ngày càng phổ biến và cực đoan hơn. Xu hướng du lịch chụp ảnh tập trung vào các điểm check-in nổi tiếng đang bùng nổ mạnh mẽ trên toàn cầu dưới sức hút của mạng xã hội. Và hệ quả đã nhìn thấy rõ ở Nha Trang: trên đảo Bích Đầm, một nữ du khách vẫn liều mình trèo ra selfie vách đá cạnh hải đăng Hòn Lớn để chụp ảnh, quay video sống ảo, dù khu vực đã có lan can và biển cảnh báo không được vượt ra ngoài phạm vi an toàn. Cách đi chơi đó không còn là giải trí nữa, mà là đánh cược mạng sống để đổi vài giây chú ý trên mạng.
Từ vách đá Hòn Lớn đến áp lực like, share trên mạng xã hội
Vụ việc cô gái cúi người bò trên vách đá trong gió lớn để quay về khu vực an toàn sau khi chụp hình, quay video sống ảo ở hải đăng Hòn Lớn không phải hành động bốc đồng đơn lẻ, mà là sản phẩm của một văn hóa mạng: phải có ảnh “đỉnh” mới xứng đáng được xem là đã đi. Những ngày qua, chính đoạn clip này lan truyền trên mạng xã hội, thu hút lượng lớn bình luận phẫn nộ về độ liều lĩnh chỉ vì vài tấm hình sống ảo. Cùng một cơ chế đó đang lặp lại ở khắp nơi: các hành trình “điểm danh” điểm check-in nguy hiểm, chụp ảnh chớp nhoáng rồi rời đi đang ngày càng phổ biến từ Paris tới Bali, bất chấp nhận thức về quá tải du lịch và hệ lụy môi trường đang tăng lên. Khi du lịch bị biến thành cuộc đua nội dung, mọi cảnh báo an toàn du lịch dễ dàng bị gạt sang một bên.
Khi một bức selfie kéo sập cả điểm đến
Du lịch sống ảo không chỉ đe dọa từng cá nhân chụp ảnh nguy hiểm, mà còn bào mòn cả điểm đến. Xu hướng này thường kéo theo đám đông du khách, dẫn đến quá tải, rác thải gia tăng, xói mòn chất lượng môi trường và gây áp lực lên sức tải hạ tầng. Có những con số nên khiến bất kỳ người nghiện check-in nguy hiểm nào phải giật mình: sau khi hẻm núi Fjaðrárgljúfur xuất hiện trong một video ca nhạc nổi tiếng, lượng khách đến đây tăng khoảng 80% chỉ trong 3 năm, buộc Iceland phải đóng cửa địa điểm này để xây đường và khu ngắm cảnh phù hợp. Trên đảo Santorini, khoảng 3,4 triệu người đổ về trong một năm, kéo theo cảnh tắc nghẽn, rác tràn và cơ sở lưu trú quá tải. Một bức selfie vách đá đẹp, nhân lên hàng triệu lần, có thể giết chết chính khung cảnh từng khiến nó nổi tiếng.
Hệ thống an toàn du lịch: lan can có rồi, trách nhiệm ở đâu?
Trên đảo Bích Đầm, khu vực hải đăng Hòn Lớn đã có lan can và biển cảnh báo, lực lượng biên phòng phối hợp người dân hướng dẫn vùng tham quan an toàn. Thế nhưng một du khách vẫn có thể vượt rào, bò trên mép đá giữa gió lớn để chụp ảnh. Điều đó cho thấy hạ tầng và biển báo là chưa đủ, nếu không đi kèm cơ chế kiểm soát và xử lý nghiêm hành vi check-in nguy hiểm. Chính quyền phường Nha Trang buộc phải yêu cầu siết chặt đảm bảo an toàn cho du khách trên đảo sau sự việc này. Trong bối cảnh đó, câu hỏi không phải là có cắm thêm bao nhiêu biển cấm, mà là liệu ngành du lịch có dám chấp nhận hi sinh vài góc sống ảo "hot" để bảo vệ mạng người hay không. Không thể vừa quảng bá điểm đến như thiên đường ảnh, vừa rửa tay khi du khách rơi vào rủi ro do chính sức hút đó.
Cân bằng giữa hút khách và giữ mạng người: cần thay đổi cả hai phía
Nhiều nơi trên thế giới đã bắt đầu trả lời câu hỏi khó: ưu tiên an toàn du lịch hay traffic trên mạng xã hội. Một số điểm đến siết lại kiểu du lịch chụp ảnh “điểm danh”, từ các bãi biển Hawaii đến Machu Picchu, bằng cách giới hạn khách, điều chỉnh lối đi, thậm chí đóng cửa tạm thời để hồi phục tài nguyên. Ai Cập tăng giá vé khách quốc tế tới 50%, cấm xe cá nhân vào khu kim tự tháp Giza và siết hoạt động bán hàng rong để kiểm soát tính bền vững. Các bảo tàng ở Florence và Paris kéo giãn thời gian tham quan, chia lại không gian trưng bày để người xem có trải nghiệm chậm rãi hơn, thay vì chen chúc chụp thêm một bức ảnh sống ảo. Bài học cho những nơi như Nha Trang khá rõ: muốn không biến hải đăng, vách đá thành bãi tử thần, phải dám đặt giới hạn, trong khi mỗi du khách cũng cần tự hỏi: một tấm hình nữa có đáng đổi bằng sự an toàn của chính mình không?
