AI trở thành khẩu hiệu bán hàng, nhưng không phải lý do để sử dụng
AI trong smartphone là xu hướng tiếp thị mới, nơi các hãng công nghệ gắn nhãn trí tuệ nhân tạo lên điện thoại, PC và thiết bị gia dụng để tạo khác biệt, nhưng phần lớn người dùng vẫn tiếp tục sử dụng máy theo thói quen cũ mà không coi các tính năng AI là trung tâm trải nghiệm hàng ngày của mình.
Trong khoảng hai năm gần đây, cuộc đua cấu hình đã nhường chỗ cho cuộc đua AI: Samsung có Galaxy AI, Apple tung Apple Intelligence, Microsoft đẩy mạnh Copilot+ PC, các hãng TV, máy giặt, robot hút bụi cũng đồng loạt dán nhãn AI lên sản phẩm. Điều đáng chú ý là AI giờ đây là lý do để quảng cáo, nhưng chưa trở thành lý do để người dùng mở máy và dùng mỗi ngày. Khoảng cách giữa câu chuyện marketing và hành vi sử dụng thực tế là điểm nghịch lý rõ nhất: công ty nói về tương lai thông minh, người dùng vẫn quay về Facebook, Zalo, YouTube, Chrome như cũ.
Khi tính năng AI không cần thiết chen vào đời sống số
Các hãng đang đẩy mạnh tính năng AI trong smartphone như xóa vật thể trong ảnh, dịch cuộc gọi theo thời gian thực, tóm tắt văn bản, tìm kiếm bằng hình ảnh… nhưng nhiều người coi đây là tính năng AI không cần thiết vì chúng không giải quyết một nhu cầu đã sẵn có, mà cố gắng tạo ra nhu cầu mới.
Một khảo sát trên hơn 2.000 người dùng iPhone và Samsung Galaxy cho thấy 73% người dùng iPhone và 87% người dùng Samsung nhận xét các tính năng AI mang lại “ít hoặc không mang lại giá trị đáng kể”, chỉ 23,7% người dùng Galaxy xem AI là yếu tố quan trọng khi quyết định mua điện thoại. Đó là hình mẫu điển hình của AI adoption paradox: người dùng sẵn sàng mua thiết bị có AI, nhưng sau vài tuần họ quay lại dùng Zalo, Facebook, Gmail, YouTube; AI tồn tại âm thầm hoặc bị bỏ quên. Câu hỏi rất thẳng thắn đang lộ ra: AI đang giải quyết vấn đề thực sự hay đi tìm vấn đề để giải quyết?
Nghịch lý chi phí: chip ngày càng đắt, giá trị người dùng vẫn mơ hồ
Đằng sau sự hào nhoáng của AI trong smartphone là một nghịch lý về chi phí: để chạy mô hình AI trực tiếp trên thiết bị, các hãng phải trang bị NPU mạnh hơn, RAM lớn hơn, bộ nhớ nhanh hơn, khiến giá thành phần cứng leo thang, trong khi người dùng vẫn chưa cảm thấy AI đủ quan trọng để thay đổi thói quen sử dụng.
Ngành điện thoại thông minh đang phải trả chi phí rất cao cho chip, và gánh nặng này chắc chắn sẽ chuyển sang người dùng cuối. Nhưng lựa chọn của người dùng không còn đơn giản là “có AI hay không”, mà là “AI đó có xứng với số tiền mình phải trả thêm hay không”. Trên PC, dù Microsoft đặt nhiều kỳ vọng vào Copilot+ và các tính năng như Recall hay trợ lý sinh nội dung, rất nhiều người dùng cá nhân vẫn thích mở một chatbot như ChatGPT hay Gemini trên trình duyệt hơn là phụ thuộc vào AI tích hợp sẵn trong hệ điều hành. Nơi AI phát huy giá trị rõ ràng nhất đến lúc này là trong môi trường làm việc có quy trình cụ thể, không phải trong đời sống số phổ thông.
Nothing dám bỏ kỷ nguyên smartphone để chạy theo AI – canh bạc hay xu hướng?
Trong khi những ông lớn như Samsung, Apple, Microsoft còn loay hoay biến AI thành thói quen sử dụng, Nothing lại chuẩn bị một cú rẽ chiến lược: chuyển trọng tâm từ smartphone truyền thống sang hệ sinh thái thiết bị xoay quanh AI, chấp nhận bỏ đi một trong những sản phẩm giá rẻ tiềm năng nhất của mình để chạy theo làn sóng mới.
CEO Nothing thừa nhận hãng đang đối mặt với thách thức lớn trong thời kỳ AI, và một trong những bước đi rõ ràng là hủy ra mắt mẫu CMF – chiếc điện thoại được định vị là một trong những lựa chọn kinh tế nhất. Theo nguồn tin từ ngành, Nothing đang xem xét một thay đổi chiến lược được coi là lớn nhất kể từ khi thương hiệu xuất hiện, với mục tiêu biến AI thành trung tâm của mọi sản phẩm và phụ kiện. Họ dự định chuyển sang thế hệ thiết bị mới, gồm tai nghe dạng clip, loa, Nothing Ear (Gen 2) và đồng hồ thông minh, với kế hoạch bắt đầu xuất hiện từ tháng này đến tháng 9. Đây là cách họ đặt cược rằng thiết bị “được thiết kế cho AI” sẽ hấp dẫn hơn thiết bị “có thêm AI”.
Tương lai của AI trong thiết bị: từ khẩu hiệu sang tiện ích vô hình
Dù nghịch lý người dùng từ chối AI đang hiện rõ – thể hiện qua tỷ lệ lớn người sở hữu nhưng không đánh giá cao các tính năng AI – điều này không đồng nghĩa AI là thất bại. Nó cho thấy AI đang ở giai đoạn bị thổi phồng về mặt truyền thông nhưng chưa được hợp nhất tự nhiên vào thói quen số của số đông.
Ngay cả Samsung đã bắt đầu điều chỉnh cách tiếp cận: hãng không muốn làm người dùng bị “ngợp” bởi AI, mà hướng tới việc để AI hoạt động âm thầm trong nền, chỉ xuất hiện đúng lúc giải quyết tác vụ cụ thể. Hãng cũng ghi nhận tỷ lệ sử dụng các công cụ AI trên dòng Galaxy mới tăng nhanh khi được tích hợp tự nhiên hơn, với các dịch vụ như Gemini có mức tăng gấp ba lần. Có lẽ tương lai của AI trong smartphone và PC sẽ giống như camera hay pin: người dùng không mua máy vì chữ “AI”, mà vì nó chỉnh ảnh nhanh hơn, tìm kiếm dễ hơn, dịch cuộc họp chính xác hơn và giúp hoàn thành việc trong thời gian ngắn hơn. Khi đó, AI sẽ không còn là tính năng để khoe, mà là tiện ích vô hình, chỉ quan trọng khi thiếu đi.
