Thông điệp rõ ràng từ Sở Y tế TPHCM: mỹ phẩm chăm sóc cơ thể phải an toàn
Các quyết định xử phạt và buộc thu hồi, tiêu hủy sản phẩm mỹ phẩm chăm sóc cơ thể tại TPHCM là hoạt động thực thi pháp luật của Sở Y tế nhằm đảm bảo gel tắm gội, dầu dưỡng và thuốc được sản xuất, kinh doanh đúng điều kiện, đạt chuẩn chất lượng, an toàn cho người sử dụng, đồng thời chấn chỉnh tình trạng khai báo giá không minh bạch và kinh doanh dược, mỹ phẩm khi chưa đủ điều kiện theo quy định. Đây là bước cảnh báo trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng rằng tiêu chuẩn pháp lý không phải thủ tục hình thức mà là hàng rào bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Điểm đáng chú ý trong đợt công bố ngày 3/9 là Sở Y tế TPHCM xử phạt hành chính nhiều tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dược và mỹ phẩm trên địa bàn, sau quá trình kiểm tra, giám sát thường xuyên. Điều này cho thấy cơ quan quản lý không ngồi chờ sự cố mà chủ động đi tìm vi phạm. Về bản chất, mỗi "sản phẩm mỹ phẩm bị thu hồi" là một lời nhắc: tiêu chuẩn an toàn không phải tùy chọn, và mọi đơn vị dược mỹ phẩm đều phải coi đó là ngưỡng tối thiểu. Nếu doanh nghiệp chỉ chăm chăm bán hàng mà coi nhẹ điều kiện sản xuất, giấy phép và kiểm nghiệm, họ đang chuyển rủi ro sang chính người dùng.
Những sản phẩm cụ thể bị thu hồi: dầu mù u Thái Dương và gel tắm gội toàn thân Oatrum
Trong loạt quyết định xử phạt công ty dược mỹ phẩm, hai cái tên gắn trực tiếp với thói quen chăm sóc cơ thể bị nhắc tới là dầu mù u Thái Dương và gel tắm gội toàn thân Oatrum. Đây không phải những sản phẩm xa lạ, mà là dạng dầu bôi và gel tắm gội an toàn theo quảng bá, vốn dễ xuất hiện trong phòng tắm, túi đồ chăm sóc da của nhiều người. Khi một lô sản phẩm quen thuộc bị buộc tiêu hủy, câu hỏi không chỉ là "mình có đang dùng nó không?" mà còn là "mình đã từng kiểm tra kỹ nguồn gốc, tiêu chuẩn của sản phẩm chăm sóc cơ thể mình đang mua chưa?"
Theo thông tin công bố, Công ty TNHH Dược phẩm Đại Hưng bị xử phạt 160 triệu đồng, bị đình chỉ sản xuất mỹ phẩm cho đến khi được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện; đồng thời phải thu hồi và tiêu hủy toàn bộ mỹ phẩm dầu mù u Thái Dương do sản xuất khi chưa được cấp giấy chứng nhận và sản phẩm không đạt tiêu chuẩn chất lượng. Cùng đợt, Công ty TNHH Dược Nhân Hưng bị phạt 50 triệu đồng, buộc thu hồi và tiêu hủy lô gel tắm gội toàn thân Oatrum tuýp 150ml, số lô 10122025, NSX 10-12-2025, HSD 09-12-2028 vì không đạt tiêu chuẩn về giới hạn vi sinh vật, không bảo đảm an toàn cho người sử dụng. Những thông tin này là chi tiết mà người dùng nên ghi nhớ để "kiểm tra sản phẩm chăm sóc cơ thể" đang có ở nhà.
Giấy phép, tiêu chuẩn chất lượng và giá bán: vì sao không thể xem nhẹ
Một trong các thông điệp mạnh mẽ của đợt xử phạt là: sản xuất mỹ phẩm mà không có giấy chứng nhận đủ điều kiện, hoặc khai báo giá thuốc không đúng, không phải lỗi hành chính nhỏ, mà là hành vi làm suy yếu niềm tin của người dùng vào hệ thống dược mỹ phẩm. Trường hợp Công ty TNHH Dược phẩm Đại Hưng sản xuất mỹ phẩm khi chưa được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, lại để sản phẩm không đạt tiêu chuẩn chất lượng, cho thấy một sự coi thường cả pháp luật lẫn sức khỏe khách hàng. Khi doanh nghiệp không tôn trọng điều kiện sản xuất, mọi khẩu hiệu "an toàn", "chăm sóc cơ thể" trên bao bì đều trở nên rỗng tuếch.
Ở lĩnh vực giá thuốc, Công ty Cổ phần Dược phẩm Nam Sài Gòn bị xử phạt 37 triệu đồng vì kê khai không đúng giá bán hoặc không kê khai giá với cơ quan nhà nước, bán buôn thuốc kê đơn khi thuốc chưa được công bố giá bán buôn dự kiến hoặc bán cao hơn giá đã công bố; doanh nghiệp phải kê khai lại và hoàn trả toàn bộ tiền chênh lệch, hoặc nộp vào ngân sách nếu không thể hoàn trả. Cùng với đó, Công ty Cổ phần Dược phẩm TW25 bị phạt 25 triệu vì hành vi tương tự liên quan kê khai giá. Một câu trích có thể tóm tắt thái độ của nhà quản lý là: "Doanh nghiệp buộc hoàn trả toàn bộ số tiền chênh lệch; trường hợp không thể hoàn trả, số tiền này phải nộp vào ngân sách nhà nước". Giá bán minh bạch là phần của an toàn: người bệnh, người dùng chỉ có thể đưa quyết định đúng khi thông tin đầy đủ và trung thực.
Mạng lưới vi phạm: từ nhà sản xuất đến nhà thuốc, không ai được đứng ngoài cuộc chơi trách nhiệm
Đợt xử lý lần này không chỉ nhắm vào nhà sản xuất mỹ phẩm, mà còn trải dài sang các mắt xích khác của chuỗi cung ứng dược, mỹ phẩm. Công ty TNHH Dược phẩm Tấn Huỳnh Phát – cửa hàng kinh doanh chi nhánh Tô Hiến Thành bị phạt 8 triệu đồng vì tự ý tháo gỡ, phá bỏ niêm phong tang vật, phương tiện vi phạm đang bị tạm giữ hoặc làm thay đổi hiện trường vi phạm. Hành vi này cho thấy một thái độ thiếu hợp tác với cơ quan giám sát. Công ty TNHH Bệnh viện Sài Gòn Young bị phạt 15 triệu đồng vì không gửi thông báo đáp ứng GSP, không tuân thủ lộ trình triển khai, áp dụng và tuân thủ đầy đủ GSP trong hoạt động bảo quản, tồn trữ, cung ứng vắc xin, thuốc, nguyên liệu làm thuốc. Khi chuẩn GSP bị coi nhẹ, chất lượng dược phẩm có thể bị ảnh hưởng ngay từ khâu bảo quản.
Ở tuyến bán lẻ, Hộ kinh doanh Nhà thuốc tây Ngọc Trang bị phạt 25 triệu, Hộ kinh doanh Bùi Thị Bích Vân bị phạt 4 triệu vì mua, bán thuốc, dược liệu không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược; không bố trí khu vực riêng cho sản phẩm không phải là thuốc, không có biển hiệu "sản phẩm này không phải là thuốc" hoặc để lẫn mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thiết bị y tế với thuốc. Khi nhà thuốc bày biện lẫn lộn, người mua dễ không phân biệt được đâu là thuốc, đâu là sản phẩm chăm sóc cơ thể thông thường, dẫn tới dùng sai kỳ vọng. Toàn bộ các trường hợp nói trên đều được phát hiện trong quá trình kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh dược và mỹ phẩm trên địa bàn, theo khẳng định của Sở Y tế TPHCM.
Người tiêu dùng nên làm gì trước loạt sản phẩm chăm sóc cơ thể bị thu hồi?
Cuối cùng, câu chuyện không dừng lại ở các quyết định xử phạt công ty dược mỹ phẩm, mà phải chuyển thành hành động tự bảo vệ mình của người tiêu dùng. Việc buộc thu hồi và tiêu hủy dầu mù u Thái Dương và gel tắm gội toàn thân Oatrum loại tuýp 150ml số lô 10122025 cho thấy những sản phẩm tưởng chừng quen thuộc vẫn có thể không đạt chuẩn giới hạn vi sinh vật hoặc được sản xuất khi cơ sở chưa đủ điều kiện. Người dùng không thể kiểm soát phòng kiểm nghiệm, nhưng hoàn toàn có thể bắt đầu bằng việc đọc kỹ nhãn, đối chiếu số lô, hạn sử dụng, tên nhà sản xuất, và theo dõi thông báo từ cơ quan quản lý để "kiểm tra sản phẩm chăm sóc cơ thể" đang dùng.
Người tiêu dùng cũng nên thay đổi cách nhìn về khái niệm "an toàn". "Gel tắm gội an toàn" không phải là lời quảng cáo hay cảm giác dễ chịu khi dùng, mà là kết quả của cả chuỗi điều kiện pháp lý: cơ sở có giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm, quy trình kiểm soát vi sinh, tuân thủ GSP, kê khai giá đúng, phân khu trưng bày rõ ràng. Khi một doanh nghiệp bị đình chỉ sản xuất, bị yêu cầu tiêu hủy "sản phẩm mỹ phẩm bị thu hồi", đó là cảnh báo để người tiêu dùng đòi hỏi cao hơn ở mọi đơn vị khác. Sức khỏe không phải nơi để đánh cược niềm tin vào những lời quảng cáo thiếu kiểm chứng; hãy xem mỗi lần đọc thông báo xử phạt là dịp soi lại thói quen mua và dùng mỹ phẩm của chính mình.
