Một lời mách trên mạng, đường huyết lên 18 mmol/L
Mía và tiểu đường là mối quan hệ cần được kiểm soát vì mía chứa nhiều đường, còn ăn hoặc uống thường xuyên có thể khiến người bệnh khó giữ đường huyết ổn định. Một người đàn ông có tiền sử đái tháo đường nhiều năm đã nghe lời khuyên trên mạng xã hội rằng ăn mía, uống nước mía có thể chữa bệnh, rồi đổi thói quen: ngày nào ông cũng ăn một cây mía. Khi xuất hiện tình trạng tê người, nói khó, ông được đưa đi khám; kết quả cho thấy đường huyết lên tới 18 mmol/L. Gia đình lo ngại các biểu hiện này là dấu hiệu đột quỵ. Trường hợp này phơi bày cái giá của việc xem lời truyền miệng như phương pháp điều trị: niềm tin vào một món ăn ngọt đã thay thế sự thận trọng cần có với bệnh mạn tính.
Thông tin về người bệnh 66 tuổi cho thấy đây không phải lời cảnh báo trừu tượng, mà là một lựa chọn hằng ngày có thể làm việc kiểm soát bệnh thêm khó khăn. Không có căn cứ trong các thông tin được ghi nhận rằng mía chữa được đái tháo đường; ngược lại, bác sĩ nhấn mạnh mía không thể thay thế thuốc điều trị. Người bệnh không nên tự ngừng thuốc hay đổi chế độ ăn chỉ vì một lời khuyên sức khỏe mạng xã hội. Đường huyết cao nguy hiểm không chỉ là con số trên phiếu xét nghiệm: những triệu chứng đi kèm cần được đánh giá y tế, thay vì tự kết luận nguyên nhân tại nhà.
Một cây mía có thể mang theo lượng đường đáng kể
Mía ngọt không phải thuốc, và lượng đường trong đó khiến việc dùng mía thường xuyên trở thành lựa chọn đáng lo với người đang phải kiểm soát glucose. Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, một cây mía nặng khoảng 120–180 g có lượng đường ước tính tương đương 24–36 thìa cà phê, tùy loại mía và cách tính. Con số này đủ để bác bỏ cách nghĩ rằng ăn nguyên cây mỗi ngày là một mẹo vô hại. Ăn mía hay uống nước mía thường xuyên, nhất là với lượng lớn, có thể khiến người mắc đái tháo đường khó kiểm soát đường huyết. Điều đó không có nghĩa mọi người phải tự đặt ra lệnh cấm hay khẩu phần theo cảm tính; chế độ ăn tiểu đường cần tính đến lượng đường và carbohydrate, cùng phác đồ điều trị.
Sai lầm lớn nhất không chỉ nằm ở món ăn, mà ở việc biến một thực phẩm thành phương thuốc thay thế. Đái tháo đường là bệnh mạn tính có thể gây tổn thương tim mạch, thận và thần kinh khi đường huyết tăng kéo dài. Vì vậy, lời hứa chữa bệnh bằng mía không thể thay thế thuốc, theo dõi và tư vấn chuyên môn. Người bệnh nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi khẩu phần, kể cả khi thay đổi đó được giới thiệu là tự nhiên hoặc truyền thống. Mía và tiểu đường không phải một cặp có thể xử lý bằng mẹo lan truyền; điều cần ưu tiên là kiểm soát lượng carbohydrate phù hợp với kế hoạch điều trị cá nhân.
Đừng nhầm dấu hiệu cấp cứu với chuyện có thể chờ ở nhà
Tê yếu và nói khó xuất hiện đột ngột cần được xem là tình huống khẩn cấp, không nên tự quy cho đường huyết tăng. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ; cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, không chờ theo dõi tại nhà. Cảnh báo này quan trọng vì gia đình có thể tập trung vào việc người bệnh vừa ăn mía mà bỏ lỡ thời gian xử trí một tình trạng nguy hiểm. Kết quả đường huyết 18 mmol/L là điều đáng lo, nhưng không thay cho đánh giá cấp cứu khi có biểu hiện thần kinh bất thường. Nếu xuất hiện nói khó hoặc tê yếu đột ngột, hãy tìm trợ giúp y tế trước, thay vì thử một mẹo ăn uống.
Thông tin y tế sai lệch lan truyền trên mạng xã hội có sức thuyết phục vì thường đưa ra lời giải đơn giản cho căn bệnh kéo dài. Nhưng tự ý đổi chế độ ăn, bỏ thuốc hoặc thay cách điều trị theo lời truyền miệng có thể làm bệnh khó kiểm soát và tăng nguy cơ biến chứng. Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới ước tính năm 2021 có khoảng 537 triệu người trưởng thành từ 20–79 tuổi sống chung với bệnh; con số này được dự báo lên 783 triệu vào năm 2045. Với người đã mắc bệnh, lựa chọn an toàn là tuân thủ phác đồ và hỏi bác sĩ trước khi thay đổi thực đơn. Người thừa cân, ít vận động, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc có người thân mắc bệnh cũng nên chủ động kiểm tra đường huyết.
