Postbiotic là gì và vì sao được quan tâm?
Postbiotic là chế phẩm chứa vi sinh vật đã bất hoạt, được nghiên cứu về khả năng mang lại lợi ích sức khỏe thông qua các cơ chế sinh học khác nhau. Khái niệm này là trọng tâm của tọa đàm khoa học do Hiệp hội Sữa Việt Nam và Nutricare tổ chức, với sự tham gia của chuyên gia từ Anh, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Thay vì chỉ giới thiệu một nguyên liệu mới, chương trình đặt postbiotic trong ba câu hỏi thiết thực: cơ chế tác động là gì, bằng chứng lâm sàng đã cho thấy điều gì và liệu kết quả có thể chuyển thành sản phẩm dinh dưỡng hữu ích ra sao. Cách tiếp cận ấy đáng chú ý trong bối cảnh khoa học về hệ vi sinh được quan tâm ngày càng nhiều. Tuy vậy, sự quan tâm của thị trường không thể thay thế việc đánh giá chất lượng nghiên cứu. Với người tiêu dùng, điều quan trọng không phải một thành phần được gọi là “lợi khuẩn postbiotic”, mà là mức độ bằng chứng cho đúng chủng, đúng sản phẩm và đúng nhóm sử dụng.
Bằng chứng về tiêu hóa và miễn dịch cần được đọc đúng mức
Tại tọa đàm, Stephanie Baker của DSM-Firmenich trình bày hơn 40 nghiên cứu lâm sàng và tiền lâm sàng về Humiome®, gồm các khía cạnh như duy trì hàng rào biểu mô ruột, hỗ trợ chức năng tiêu hóa và tương tác với hệ vi sinh. Đây là những hướng nghiên cứu liên quan trực tiếp đến sức khỏe tiêu hóa, nhưng số lượng nghiên cứu tự nó chưa cho biết mức độ chắc chắn hay khả năng áp dụng giống nhau cho mọi người. Với Immuse®, bác sĩ Yusuke Ushida nói về cơ chế tương tác với tế bào pDC thuộc hệ miễn dịch bẩm sinh và đề cập hơn 18 nghiên cứu trên người. Một nghiên cứu được trình bày trên 892 học sinh Việt Nam từ 6–9 tuổi ghi nhận nhóm dùng Immuse® trong 8 tuần giảm có ý nghĩa các triệu chứng giống cảm lạnh, cảm cúm và số ngày nghỉ học do ốm so với nhóm đối chứng. Kết quả này đáng quan tâm, nhưng không nên diễn giải thành bằng chứng rằng mọi sản phẩm postbiotic đều tăng miễn dịch đường ruột hoặc phòng bệnh.
Từ nghiên cứu đến sản phẩm: cơ hội đi cùng giới hạn
Một điểm thực tế của cuộc thảo luận là tính ổn định của postbiotic có thể tạo thuận lợi cho việc đưa thành phần này vào nhiều dạng sản phẩm dinh dưỡng. David Clark, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Y học Nutricare Hoa Kỳ, chia sẻ quá trình chuyển kết quả nghiên cứu thành giải pháp hướng tới nhu cầu của các nhóm người dùng tại Việt Nam. Theo nội dung được trình bày, nghiên cứu trên sản phẩm Metacare Opti 2+ ghi nhận cải thiện đáng chú ý ở một số chỉ số sức khỏe tiêu hóa. Đây là tín hiệu về khả năng ứng dụng, không phải căn cứ để khẳng định hiệu quả của mọi sản phẩm cùng nhóm. Cần phân biệt nghiên cứu về một thành phần, nghiên cứu trên một công thức cụ thể và kết quả sức khỏe ở người dùng thực tế. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục bổ sung bằng chứng lâm sàng và đánh giá khả năng ứng dụng theo từng nhóm đối tượng. Vì vậy, postbiotic dinh dưỡng nên được xem là hướng phát triển có tiềm năng, chứ chưa phải lời giải chung cho tiêu hóa hay miễn dịch.
Lazada
Kết luận: tiềm năng cần được kiểm chứng độc lập
Tọa đàm cho thấy postbiotic đang được nghiên cứu từ cơ chế sinh học đến khả năng tích hợp vào sản phẩm, với các ví dụ tập trung vào tiêu hóa và miễn dịch. Điều đó giúp mở rộng lựa chọn nghiên cứu cho ngành dinh dưỡng, phù hợp với định hướng phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới và đa dạng hóa sản phẩm của ngành sữa đến năm 2030. Nhưng thông tin được nêu tại một tọa đàm, nhất là khi gắn với nguyên liệu hoặc sản phẩm cụ thể, cần được đọc như phần trình bày về nghiên cứu chứ không phải kết luận áp dụng cho tất cả người dùng. Bằng chứng độc lập, phương pháp nghiên cứu minh bạch và đánh giá trên từng nhóm đối tượng mới giúp xác định lợi ích thực tế. Với người tiêu dùng, cách tiếp cận thận trọng là xem postbiotic như một lĩnh vực đáng theo dõi, không thay thế chế độ dinh dưỡng cân bằng hay tư vấn chuyên môn.
