Học bạ số là gì và vì sao phụ huynh không thể bỏ qua?
Học bạ số là hồ sơ học sinh điện tử được tạo lập, cập nhật và ký số hợp lệ trên hệ thống quản lý giáo dục, có giá trị pháp lý tương đương học bạ giấy, dùng trong quản lý, tuyển sinh, chuyển trường, xét lên lớp và các thủ tục hành chính liên quan đến người học. Điểm mấu chốt là: từ nay, thông tin học tập của học sinh không còn nằm chủ yếu trong cuốn sổ đóng dấu cất trong tủ, mà được quản lý tập trung trên nền tảng số. Điều này buộc phụ huynh, học sinh và nhà trường phải thay đổi thói quen: thay vì ôm học bạ giấy mỗi lần làm thủ tục, mọi dữ liệu sẽ được kiểm tra, đối chiếu và khai thác trực tuyến thông qua các hệ thống quản lý, cổng dịch vụ công và ứng dụng định danh quốc gia thích hợp.
Thông tư giáo dục mới: Học bạ số có hiệu lực pháp lý từ tháng 10
Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT quy định chi tiết về quản lý và sử dụng học bạ số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên. Điểm cần lưu ý là Thông tư có hiệu lực từ ngày 08/10/2026, đồng nghĩa học bạ số chính thức được thừa nhận về mặt pháp lý từ thời điểm này. Khi được tạo lập đúng thẩm quyền, đầy đủ nội dung và ký số hợp lệ, học bạ số được dùng trong quản lý giáo dục, thực hiện thủ tục hành chính, tuyển sinh, chuyển trường, xét hoàn thành chương trình và xét lên lớp. Một câu có thể trích dẫn nguyên văn là: "Thông tư số 70/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 08/10/2026". Với quy định mới này, cơ quan tiếp nhận dữ liệu không được yêu cầu nộp thêm học bạ giấy khi học bạ số đã đáp ứng đủ điều kiện, trừ khi pháp luật có quy định khác.
Quản lý học sinh số: Nhà trường, giáo viên phải làm gì?
Học bạ số buộc các cơ sở giáo dục chuyển từ quản lý hồ sơ thủ công sang quản lý học sinh số có chuẩn dữ liệu, phân quyền và lưu vết đầy đủ. Mỗi người học sở hữu một học bạ số duy nhất gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời; việc tạo lập được thực hiện theo năm học và phải hoàn thành trước ngày 30/6, trường hợp đặc biệt chậm nhất 30/8 hằng năm. Khi học sinh chuyển trường, dữ liệu phải được kế thừa, đồng bộ và cập nhật trên cơ sở dữ liệu của trường mới để bảo đảm tính liên tục. Về ký số, giáo viên bộ môn, giáo viên phụ trách hoạt động giáo dục, giáo viên chủ nhiệm và người đứng đầu cơ sở giáo dục là các chủ thể có thẩm quyền, đồng thời nhà trường phải dùng chữ ký số tổ chức để xác nhận trách nhiệm phát hành. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là thay đổi về kỷ luật dữ liệu và trách nhiệm pháp lý của từng cá nhân trong hệ thống.
Quyền truy cập và cách phụ huynh, học sinh khai thác học bạ số
Thông tư mới không chỉ nói về công nghệ, mà còn định nghĩa rõ ai được khai thác hồ sơ học sinh điện tử. Người học là chủ thể dữ liệu, được truy cập, tra cứu và sử dụng học bạ số của mình; với người chưa thành niên, các quyền này thực hiện thông qua người đại diện hợp pháp theo luật. Cha mẹ hoặc người giám hộ được quyền xem dữ liệu, theo dõi kết quả học tập, rèn luyện và đề nghị nhà trường kiểm tra khi có căn cứ. Việc khai thác được thực hiện thông qua hệ thống thông tin, phần mềm quản lý giáo dục, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID và các nền tảng số khác đáp ứng điều kiện kết nối, xác thực, bảo đảm an toàn thông tin. Cơ quan, tổ chức khác chỉ được truy cập khi có căn cứ pháp lý hoặc được sự đồng ý hợp lệ của chủ thể dữ liệu. Nói cách khác, học bạ số mở ra khả năng theo dõi liên tục, nhưng đi kèm cơ chế phân quyền chặt chẽ.
Chuẩn bị thế nào để chuyển sang học bạ số một cách an toàn, hiệu quả?
Điểm đáng mừng là người học có quyền yêu cầu chuyển đổi học bạ số sang văn bản giấy hợp lệ và không phải trả phí. Hơn nữa, học bạ số, bản điện tử và bản trích lục điện tử đều có thể được chuyển thành văn bản giấy theo quy định về giao dịch điện tử; văn bản giấy chuyển đổi hợp lệ có giá trị sử dụng theo pháp luật. Tuy nhiên, dữ liệu cá nhân phải được bảo vệ nghiêm ngặt: bị cấm truy cập trái phép, sửa, xóa, làm sai lệch, tiết lộ, mua bán hoặc sử dụng trái phép; nghiêm cấm giả mạo chữ ký số, xác thực, bản điện tử hoặc bản trích lục điện tử. Đối với học bạ giấy đã lập trước ngày Thông tư có hiệu lực, văn bản vẫn tiếp tục được sử dụng, còn việc số hóa, chuẩn hóa dữ liệu sẽ thực hiện theo lộ trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn. Vì vậy, chuẩn bị tốt nhất lúc này là: cập nhật thông tin cá nhân chính xác, quen với các kênh số (cổng dịch vụ công, VNeID), và yêu cầu kiểm tra dữ liệu ngay khi phát hiện sai sót.
