Người Việt đang vượt xa khuyến nghị WHO mà không nhận ra
Muối ẩn trong thực phẩm là lượng natri chúng ta nạp vào từ nước chấm, gia vị chế biến sẵn và đồ ăn đóng gói, vốn không nhìn thấy bằng mắt như thìa muối nêm trực tiếp, nên rất dễ bị bỏ qua và khiến tổng lượng muối hàng ngày vượt xa mức an toàn cho sức khỏe. Theo điều tra dinh dưỡng, người Việt đang tiêu thụ trung bình 8,07g muối/ngày, cao khoảng 1,6 lần so với khuyến nghị dưới 5g/ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Điều đáng bàn là nhiều người vẫn nghĩ “mình không ăn mặn lắm” vì đã bớt muối khi nấu, nhưng lại quên rằng natri có mặt ở hầu hết bữa ăn qua nước mắm, nước tương, bột canh, mì chính và thực phẩm chế biến sẵn. Nếu không nhìn lại cả khẩu phần, chúng ta đang âm thầm trả giá bằng sức khỏe tim mạch.
Muối không chỉ nằm trong lọ gia vị: Những nguồn natri ít ai để ý
Vấn đề lớn nhất không nằm ở lọ muối mà ở những thói quen ăn uống “vô thưởng vô phạt” mỗi ngày. Đặc thù khẩu phần Việt Nam, phần lớn natri đến từ muối, nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính được sử dụng trong quá trình chế biến và khi ăn; thói quen chấm hoặc chan nước mắm, nước dùng càng làm lượng natri thực tế tăng vọt. Đồng thời, natri còn hiện diện trong nước tương, các loại thực phẩm chế biến sẵn, mì ăn liền, đồ ăn vặt và bữa ăn bên ngoài, đặc biệt phổ biến ở giới trẻ đô thị. Nhiều món không hề cho cảm giác quá mặn nhưng lại chứa lượng natri cao, khiến chúng ta dễ tự trấn an rằng khẩu vị mình “vừa phải”. Thực tế, đó là muối ẩn trong thực phẩm – thủ phạm khiến cộng đồng ăn mặn dai dẳng dù ai cũng nói mình đang cố gắng “ăn nhạt hơn”.
Ăn mặn không đau ngay nhưng âm thầm bào mòn tim, thận, mạch máu
Phần nguy hiểm của việc ăn mặn là nó gần như không gây tín hiệu cảnh báo sớm. Khi cơ thể tiếp nhận quá nhiều natri, nước bị giữ lại nhiều hơn, làm tăng áp lực lên hệ tuần hoàn và khiến huyết áp tăng; nếu kéo dài, nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bệnh thận và một số bệnh khác gia tăng rõ rệt. Chuyên gia cũng cảnh báo chế độ ăn nhiều muối lâu ngày có thể làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận và ung thư dạ dày. Theo các nhà dinh dưỡng, tiêu thụ quá nhiều muối là yếu tố quan trọng làm tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ. Đáng nói hơn, những người vốn đã có nguy cơ cao như tăng huyết áp hoặc đái tháo đường lại có xu hướng ăn mặn hơn mức trung bình. Nói cách khác, chúng ta đang cho tim mạch “vác đá” mỗi ngày thông qua khẩu vị đậm đà.
Giảm 1,5g muối mỗi ngày: Nhỏ trên thìa, lớn với huyết áp
Dữ liệu dinh dưỡng cho thấy để hướng tới mục tiêu giảm 30% lượng natri trong cộng đồng, mức ăn muối trung bình cần được kéo từ khoảng 8,07g xuống quanh 6,6g/ngày; nghĩa là mỗi người cần giảm thêm khoảng 1,5g muối mỗi ngày so với hiện tại. Nghe có vẻ nhỏ nhưng đó là thay đổi có ý nghĩa lâu dài trong việc phòng ngừa tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ, đồng thời giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng. "Giảm một chút muối mỗi ngày có thể là thay đổi rất nhỏ, nhưng nếu duy trì đều đặn, đây là một trong những cách đơn giản để xây dựng chế độ ăn lành mạnh hơn và giảm các nguy cơ sức khỏe liên quan đến việc tiêu thụ quá nhiều natri". Thực tế, vị giác có khả năng thích nghi; nếu giảm từ từ 10–20% lượng gia vị mặn, sau vài tuần bạn sẽ thấy vị cũ trở nên quá gắt.
Chiến lược chọn thực phẩm ít muối: Bắt đầu từ chợ và siêu thị
Muốn kiểm soát huyết áp qua ăn uống, không thể chỉ “bớt tay” khi nấu mà phải thay đổi ngay từ khâu chọn nguyên liệu. Ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế các món kho, rim đậm, đồ muối chua và thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn vốn thường chứa nhiều natri. Khi mua mì ăn liền, thịt chế biến, đồ hộp hay snack, cần chú ý vì hàm lượng natri có thể khá cao dù ăn không thấy quá mặn. Một bước quan trọng nữa là đọc nhãn dinh dưỡng: các đề xuất cảnh báo trên mặt trước bao bì giúp người tiêu dùng nhận biết sản phẩm có hàm lượng muối, đường, chất béo không lành mạnh cao để chủ động hạn chế. Các chuyên gia nhấn mạnh, giảm muối không đồng nghĩa loại bỏ hoàn toàn mà là kiểm soát ở mức phù hợp, giảm gia vị mặn khi chế biến, bớt chấm, chan và chú ý hơn tới muối ẩn trong thực phẩm.
