Có mặt trên kệ chưa đồng nghĩa bán được ở quê nhà
Hàng Thanh Hóa là những sản phẩm có xuất xứ từ tỉnh, được sản xuất bởi doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở địa phương, với khả năng cung ứng và tiếp cận người mua qua các kênh bán lẻ. Nghịch lý của nhóm hàng này không nằm ở chỗ thiếu sản phẩm, mà ở khoảng cách giữa việc được đưa vào hệ thống phân phối lớn và việc thực sự đến tay người tiêu dùng ngay tại tỉnh nhà. Chiều 21/10, Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng chủ trì hội nghị rà soát tình hình phân phối, bàn cách mở rộng thị trường trong nước, quốc tế và chuẩn bị hàng phục vụ Tết Nguyên đán 2027. Tín hiệu đáng chú ý là hàng địa phương đã hiện diện ở các chuỗi bán lẻ lớn, nhưng độ phủ ấy chưa chuyển thành sức mua tương xứng tại thị trường nội tỉnh. Có tên trên danh sách nhà cung cấp là bước đầu; được chọn, dễ tìm và mua thường xuyên mới là phép thử thực chất.
Theo báo cáo của Sở Công Thương, sản phẩm chủ lực của 21 doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, với hơn 50 dòng hàng, đã có mặt tại WinCommerce, Central Retail, Saigon Co.op, AEON và các chuỗi thực phẩm sạch. Thanh Hóa cũng có 52 cơ sở với 90 dòng sản phẩm được đánh giá có năng lực cung ứng để mở rộng quy mô. Những con số này cho thấy nền tảng sản xuất và kết nối đã hình thành. Nhưng chúng không nói lên sản phẩm được bày ở đâu, có duy trì vị trí trên kệ hay người mua có nhận ra và lựa chọn hay không. Đó là khoảng trống khiến thành tích kết nối chưa thể xem như thành công thương mại.
Nghịch lý 700 tấn và 7,5 tấn
Đường Lam Sơn phơi bày rõ nhất khoảng cách giữa hiện diện và tiêu thụ: sản lượng bán qua siêu thị tại Hà Nội đạt khoảng 700 tấn mỗi năm, trong khi tại siêu thị Thanh Hóa chỉ khoảng 7,5 tấn. Chênh lệch ấy không chứng minh người tiêu dùng trong tỉnh quay lưng với hàng quê nhà; nó cho thấy việc đưa hàng đến đúng kênh, đúng điểm bán và đúng nhu cầu vẫn chưa hiệu quả. Nếu sản phẩm bán tốt ở nơi khác nhưng mờ nhạt trong siêu thị Thanh Hóa, vấn đề không thể chỉ quy về chất lượng sản xuất. Khâu phân phối hàng hóa, vị trí trên kệ, nhận diện thương hiệu và cách kết nối với người mua đều cần được xem xét.
Điều này càng đáng lưu tâm khi sức mua nội tỉnh tăng và hạ tầng bán lẻ hiện đại phát triển, nhưng phần lớn hàng trên kệ vẫn đến từ địa phương khác. Với người mua, hệ quả dễ thấy là sản phẩm địa phương có thể chưa hiện diện đều ở nơi họ mua sắm hằng ngày; với doanh nghiệp, thị trường gần nhà vẫn chưa trở thành đầu ra ổn định. Vì vậy, mục tiêu không nên dừng ở việc thêm tên nhà cung cấp vào danh sách siêu thị. Cần đo bằng khả năng duy trì hàng trên kệ, độ phủ điểm bán và mức độ người tiêu dùng tiếp cận được sản phẩm.
Gỡ điểm nghẽn phải bắt đầu từ cách kết nối
Tại AEON, bốn doanh nghiệp Thanh Hóa đăng ký kết nối cung cấp hàng hóa, trong đó ba đơn vị đang được xét duyệt sản phẩm. Ở AEON MALL Thanh Hóa, hai đơn vị ẩm thực có gian hàng cố định và sáu doanh nghiệp địa phương đã hoạt động với các gian hàng quy mô nhỏ. Đây là bước tiến, nhưng quy mô còn khiêm tốn so với tiềm năng cung ứng. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu rà soát điểm nghẽn, thúc đẩy kết nối và đưa hàng hóa lên kệ phục vụ mùa mua sắm Tết; song song là cải thiện vùng nguyên liệu, chế biến, tiêu chuẩn chất lượng, thương hiệu và phát triển doanh nghiệp dẫn dắt.
Cách làm cần phân biệt năng lực của từng cơ sở thay vì áp một lộ trình cho tất cả. Đơn vị có sản lượng lớn và nguồn cung ổn định có thể hướng tới chuỗi bán lẻ rộng hơn; cơ sở nhỏ cần lối vào phù hợp như siêu thị trong tỉnh, điểm bán tại khu du lịch và thương mại điện tử. Sở Công Thương được giao làm đầu mối kết nối với bộ phận thu mua của các hệ thống phân phối, công khai tiêu chí và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình xét duyệt. Đây là việc thiết thực hơn những lời kêu gọi chung chung, bởi doanh nghiệp cần biết tiêu chuẩn cụ thể và được đồng hành đến khi có kết quả.
Thị trường quê nhà phải là phép thử đầu tiên
Mùa mua sắm Tết tạo sức ép trước mắt: cần kết nối để hàng địa phương có thêm cơ hội lên kệ. Nhưng nếu chỉ chạy theo mùa vụ, những vị trí ngắn hạn sẽ không giải quyết được bài toán tiêu thụ lâu dài. Tỉnh cũng giao rà soát, phân loại 345 sản phẩm OCOP hết thời hạn, ưu tiên đánh giá lại sản phẩm có tiềm năng vào siêu thị và xem xét năng lực cung ứng của các chuỗi ngành hàng chủ lực. Song song, chuyên mục “Hàng Thanh Hóa” được định hướng để quảng bá sản phẩm, cung cấp thông tin thị trường và giá cả, góp phần mở rộng đầu ra.
Thanh Hóa không thiếu sản phẩm hay cơ sở có khả năng cung ứng; điều còn thiếu là một cơ chế biến khả năng ấy thành lựa chọn quen thuộc của người mua tại địa phương. Đưa hàng vào hệ thống lớn là cánh cửa, không phải đích đến. Chỉ khi sản phẩm được phân phối ổn định, dễ nhận biết và cạnh tranh được ngay trên kệ siêu thị Thanh Hóa, tỉnh mới có thể nói đã khai thác thị trường sân nhà. Nghịch lý đường Lam Sơn vì thế nên được xem như lời nhắc: thành công của hàng địa phương không nằm ở nơi hàng được giới thiệu, mà ở nơi người tiêu dùng thực sự chọn mua.
