Đồng hồ thông minh đo huyết áp: nên tin tới đâu?

Đồng hồ đo huyết áp là gì và có thể thay thế máy đo truyền thống không?

Đồng hồ đo huyết áp là một loại smartwatch theo dõi sức khỏe tích hợp cảm biến máu áp và thuật toán, cho phép người dùng đo và ghi lại huyết áp nhiều lần trong ngày ngay trên cổ tay, từ đó theo dõi xu hướng huyết áp lâu dài và hỗ trợ phát hiện sớm các vấn đề tim mạch tiềm ẩn. Khi huyết áp cao thường không có triệu chứng, tự theo dõi tại nhà có thể cứu sống người bệnh vì giúp phát hiện tăng huyết áp trước khi xảy ra biến cố như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Việc có thêm nhiều số đo trong ngày cũng làm bức tranh huyết áp chính xác hơn, giảm ảnh hưởng của “tăng huyết áp áo choàng trắng” khi đo ở phòng khám. Tuy vậy, câu hỏi lớn vẫn là: các thiết bị y tế thông minh dạng đồng hồ này chính xác tới đâu so với máy đo huyết áp chuẩn, và ai nên dùng chúng như công cụ theo dõi chính.

Công nghệ đo huyết áp trên smartwatch: PPG, túi khí và hiệu chỉnh

Phần lớn đồng hồ đo huyết áp hiện nay dùng cảm biến PPG (quang học) kết hợp thuật toán để ước tính áp lực máu dựa trên thay đổi thể tích mạch máu. Một số mẫu đặc biệt như YHE BP Doctor Fit lại tích hợp túi khí nhỏ ngay trên dây, mô phỏng máy đo huyết áp bắp tay bằng cách bơm căng quanh cổ tay trước khi xả khí để tính toán kết quả. Theo trải nghiệm kiểm thử thực tế, cả Samsung Galaxy Watch và các mẫu Amazfit đều yêu cầu người dùng đeo đồng hồ cùng lúc với máy đo bắp tay, tiến hành ba lần đo để hiệu chỉnh thuật toán mỗi tháng, đảm bảo đồng hồ bám sát số đo chuẩn. Cách làm này cho thấy các thiết bị y tế thông minh dạng smartwatch không hoàn toàn độc lập: chúng vẫn dựa vào máy đo huyết áp truyền thống làm “mốc chuẩn”, nhưng đổi lại là khả năng theo dõi thường xuyên, liên tục trong ngày mà máy bắp tay khó đáp ứng.

Độ chính xác: Amazfit, Samsung Galaxy Watch và Doctor Fit so với máy đo chuẩn

Khi so sánh trực tiếp với máy đo bắp tay tiêu chuẩn, sự khác biệt giữa các thương hiệu đồng hồ đo huyết áp là khá rõ. Amazfit gây bất ngờ khi kết quả luôn nằm trong khoảng lệch 2 đến 4 mmHg ở cả huyết áp tâm thu lẫn tâm trương so với máy Garmin Index BP, nghĩa là gần mức sai số cho phép trong thực hành y khoa gia đình. Ngược lại, Samsung Galaxy Watch Ultra thường cho số tâm thu cao hơn 12–14 mmHg và số tâm trương thấp hơn khoảng 10 mmHg, nên hiếm khi trùng với máy bắp tay. YHE BP Doctor Fit dù dùng túi khí mô phỏng máy đo truyền thống lại hay cho kết quả tâm thu cao hơn khoảng 15 mmHg và có nhiều lần báo lỗi, phải đo lại. Điều này cho thấy công nghệ PPG kết hợp thuật toán, nếu được hiệu chỉnh tốt như trên Amazfit, hoàn toàn có thể so sánh với máy đo huyết áp truyền thống trong nhiều trường hợp, trong khi thiết kế giống máy y tế không tự động đồng nghĩa với chính xác hơn.

Theo dõi huyết áp hàng ngày: smartwatch có đủ thay thế thiết bị y tế?

Về vai trò theo dõi xu hướng, đồng hồ đo huyết áp tỏ ra rất hữu ích. Các chuyên gia tim mạch nhấn mạnh rằng huyết áp có thể thay đổi trong ngày và việc đo nhiều lần tại nhà cho bức tranh chính xác hơn. Mỗi lần đo với máy bắp tay khá bất tiện, nên smartwatch theo dõi sức khỏe cho phép người dùng bị tăng huyết áp, đang dùng thuốc hoặc đang giảm cân và cải thiện thể lực, như tác giả bài kiểm thử, theo dõi liên tục để đánh giá hiệu quả điều trị và lối sống. Tuy vậy, ngay cả mẫu chính xác như Amazfit vẫn cần hiệu chỉnh hàng tháng bằng máy chuẩn, nên không thể coi là thay thế hoàn toàn thiết bị y tế. Cách sử dụng hợp lý là: dùng đồng hồ để kiểm soát xu hướng, nhắc nhở thói quen đo, còn khi cần quyết định y khoa (chẩn đoán, điều chỉnh liều thuốc), vẫn phải dựa trên số đo từ máy huyết áp bắp tay được chứng nhận.

Buy if / Skip if

• Buy the Amazfit nếu bạn cần một đồng hồ đo huyết áp đeo hàng ngày, ưu tiên độ chính xác cao và kết quả gần với máy đo bắp tay để theo dõi xu hướng huyết áp trong quá trình giảm cân, tập luyện hay điều chỉnh thuốc.
• Skip the Amazfit nếu bạn không sẵn sàng hiệu chỉnh hàng tháng bằng máy đo huyết áp truyền thống hoặc muốn một thiết bị hoàn toàn không cần tới máy bắp tay để thiết lập số đo.
• Buy the Samsung Galaxy Watch nếu bạn đã ở trong hệ sinh thái Samsung, muốn theo dõi huyết áp mức độ tham khảo kết hợp với nhiều tính năng sức khỏe và thể thao khác, chấp nhận sai số lớn hơn so với máy đo chuẩn.
• Skip the Samsung Galaxy Watch nếu bạn cần số đo huyết áp sát với thiết bị y tế để phục vụ điều trị, vì kết quả thường cao hơn 12–14 mmHg ở tâm thu và thấp hơn khoảng 10 mmHg ở tâm trương so với máy bắp tay.
• Buy the Doctor Fit nếu bạn muốn trải nghiệm cảm giác đo giống máy huyết áp truyền thống với túi khí trên cổ tay và dùng chủ yếu để tham khảo thêm bên cạnh thiết bị y tế tại nhà.
• Skip the Doctor Fit nếu bạn ưu tiên tính ổn định và ít lỗi đo, vì kết quả tâm thu thường cao hơn khoảng 15 mmHg và thiết bị hay báo lỗi, phải đo lại, không phù hợp làm công cụ theo dõi chính.