Biển báo nhiều chưa chắc giúp đường an toàn hơn
Biển báo giao thông là chỉ dẫn đặt trên đường để thông tin, cảnh báo hoặc yêu cầu người tham gia giao thông thực hiện hành vi phù hợp; giá trị của chúng phụ thuộc vào việc tài xế có thể nhìn thấy và tiếp nhận kịp thời hay không. Vì vậy, một tuyến đường có quá nhiều biển không mặc nhiên an toàn hơn: khi thông tin chen lấn, người lái xe có thể bỏ lỡ chính chỉ dẫn cần thiết.
Hai trường hợp ở Nghệ An và Nha Trang cho thấy vấn đề cần nhìn từ hiệu quả sử dụng, không chỉ từ số lượng. Trên đường ven biển Nghệ An, phản ánh tập trung vào biển công trường và biển hạn chế tốc độ 40 km/h còn xuất hiện ở cả đoạn đã hoàn thành hoặc ngừng thi công. Trên đường Trần Phú, lượng biển lớn cùng nhiều loại chỉ dẫn khiến tài xế và du khách khó đọc khi đang di chuyển. Rà soát biển báo vì thế không đồng nghĩa với tháo bỏ hàng loạt; mục tiêu là giữ lại chỉ dẫn cần thiết và làm chúng dễ hiểu.
Nghệ An: biển tạm cần gắn với tình trạng thi công
Khu Quản lý đường bộ II cho biết đã nhận nhiều phản ánh về tình trạng biển báo công trường và biển hạn chế tốc độ 40 km/h được cắm dày trên tuyến ven biển Nghệ An, từ Khu kinh tế Nghi Sơn đến điểm giao với cầu Cửa Hội. Đáng chú ý, biển vẫn còn ở một số đoạn đã hoàn thành, trong đó có đoạn thuộc địa phận huyện Quỳnh Lưu trước đây. Biển tạm không còn phù hợp với hiện trạng có thể khiến tài xế giảm tốc hoặc phân vân mà không nhận được thông tin hữu ích.
Cơ quan này đã đề nghị Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An chỉ đạo các đơn vị khẩn trương rà soát, tháo dỡ biển hạn chế tốc độ tại đoạn đã thi công xong hoặc ngừng thi công. Ở nơi vẫn đang thi công, biển hạn chế tốc độ tạm thời chỉ nên đặt khi thật sự cần thiết và giới hạn trong phạm vi công trường; cần có biển chuyển tiếp tốc độ và khoảng cách bố trí phù hợp. Với nút giao, khu đông dân cư hay nơi tầm nhìn hạn chế, mức tốc độ cần được đánh giá theo điều kiện khai thác, thay vì duy trì biển tạm theo quán tính.
Trần Phú: 120 biển trên gần 5 km đặt ra bài toán tiếp nhận
Ghi nhận ngày 20-10 trên gần 5 km đường Trần Phú, từ nút giao Hoàng Diệu đến Xóm Cồn, cho thấy cả hai chiều có 120 biển báo giao thông; một số đoạn khoảng 200 m có tới 5 biển đặt trên vỉa hè. Các biển gồm chỉ dẫn cấm xe trên 29 chỗ theo khung giờ, giới hạn tốc độ, phân làn, cấm dừng đỗ, cấm xích lô và điểm dừng xe buýt. Mật độ biển báo này không chỉ là câu chuyện về hình ảnh đường phố: nó buộc người lái phải chia sự chú ý giữa giao thông thực tế và nhiều mảng thông tin.
Tài xế phản ánh rằng vừa lái vừa liếc đọc khiến họ khó nắm hết chỉ dẫn, đôi lúc không biết đi hướng nào; du khách từ nơi khác đến cũng khó tiếp nhận toàn bộ thông tin. Đây là nguy cơ đáng lưu ý: nếu mắt phải chuyển liên tục giữa biển và đường, việc đọc biển có thể cạnh tranh với quan sát người đi bộ, xe máy và giao lộ. Sở Xây dựng Khánh Hòa cho biết đường Trần Phú có lượng lớn người đi bộ bên cạnh xe máy, ô tô nên cần nhiều biển. Lý do đó cần được cân nhắc, nhưng không thể thay thế việc kiểm tra xem từng biển có dễ đọc và có bị biển khác lấn át hay không.
Rà soát theo công năng, không theo cảm giác
Một cuộc rà soát biển báo có ích cần bắt đầu bằng câu hỏi: biển này còn cần thiết với tình trạng hiện tại của đường không? Tiếp đó là vị trí đặt có đúng nơi tài xế cần quyết định hay không, biển có đủ dễ thấy và dễ đọc từ khoảng cách phù hợp không, và nội dung có trùng với biển bên cạnh hoặc lặp lại không cần thiết không. Đây là những tiêu chí thực tế để phân biệt chỉ dẫn thiết yếu với phần gây nhiễu.
Mỗi biển nên được đánh giá trong bối cảnh giao thông cụ thể, chứ không chỉ đếm tổng số. Nơi có nhiều người đi bộ hoặc nhiều hướng rẽ có thể cần thêm hướng dẫn; nhưng nếu biển bị che khuất, đặt quá sát nhau hoặc truyền tải thông tin lặp, tăng số lượng không làm người đi đường hiểu nhanh hơn. Cách làm hợp lý là giữ chỉ dẫn phục vụ an toàn, chỉnh vị trí khi khả năng quan sát kém và bỏ biển tạm đã hết lý do tồn tại.
Đích đến là chỉ dẫn dễ nhận ra, không phải ít biển bằng mọi giá
Nghệ An cho thấy biển hạn chế tốc độ cần được cập nhật theo tiến độ công trường; Nha Trang cho thấy ngay cả biển được đặt vì nhu cầu quản lý giao thông cũng có thể trở nên khó tiếp nhận nếu mật độ quá dày. Hai trường hợp khác nhau nhưng cùng nhắc rằng biển báo chỉ phát huy tác dụng khi đúng lúc, đúng chỗ và đủ rõ.
Tháo dỡ biển không còn cần thiết là việc nên làm, nhưng không nên biến mục tiêu thành cắt giảm số lượng một cách máy móc. Cần rà soát định kỳ theo hiện trạng, tính cần thiết, vị trí, khả năng quan sát và mức độ trùng lặp. Kết quả tốt nhất không phải con đường có ít biển nhất, mà là con đường nơi tài xế có thể nhanh chóng nhận ra chỉ dẫn quan trọng mà vẫn tập trung quan sát đường.
