Một tuần hội tụ sắc màu văn hóa
Lễ hội Nhảy lửa Pà Thẻn là sự kiện văn hóa tại Tuyên Quang tôn vinh nghi lễ tâm linh đặc sắc của người Pà Thẻn, đồng thời đặt nghi lễ ấy trong cuộc gặp gỡ rộng hơn giữa các cộng đồng dân tộc. Từ ngày 19 đến 24/11/2026, tỉnh tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc lần thứ I và Lễ hội Nhảy lửa Pà Thẻn lần thứ II, kết hợp trình diễn, trưng bày và giao lưu văn hóa. Cách sắp xếp thành chuỗi khiến điểm nhấn không bị tách khỏi đời sống văn hóa xung quanh: du khách có thể theo dõi nghệ thuật, tìm hiểu nghề thủ công và gặp gỡ nghệ nhân trước khi đến với nghi lễ nhảy lửa. Đây là lựa chọn đáng chú ý cho người muốn khám phá văn hóa dân tộc qua cả thực hành lẫn không gian giao lưu, thay vì chỉ xem một tiết mục sân khấu.
Ngày hội mở đầu bằng nghệ thuật và trưng bày
Từ ngày 19 đến 21/11, Ngày hội Văn hóa các dân tộc lần thứ I diễn ra tại Quảng trường 26/3, phường Hà Giang 1, với 18 đoàn nghệ nhân, diễn viên và quần chúng đại diện cho các cộng đồng, vùng văn hóa trong tỉnh. Chương trình gồm liên hoan nghệ thuật quần chúng, trình diễn trang phục dân tộc, giao lưu và trải nghiệm văn hóa. Lễ khai mạc lúc 20 giờ 10 phút ngày 20/11 mang chủ đề “Sắc màu văn hóa các dân tộc Tuyên Quang – Hội tụ, đoàn kết và lan tỏa”.
Không gian trưng bày mở cửa từ ngày 19 đến 22/11, giới thiệu tư liệu, hình ảnh, hiện vật, trang phục, nhạc cụ, công cụ lao động và sản phẩm thủ công. Nghệ nhân còn trình diễn nghề và hướng dẫn trải nghiệm, giúp phần trưng bày có sức sống hơn một cuộc xem hiện vật đơn thuần. Festival “Tinh hoa ẩm thực miền Bắc” bổ sung món ăn, đặc sản và sản phẩm du lịch. Các hoạt động này phù hợp với cả du khách muốn tìm hiểu văn hóa dân tộc lẫn người dân địa phương muốn gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với nghệ nhân.
Nghi lễ nhảy lửa là tâm điểm tại Tân Trịnh
Từ ngày 22 đến 24/11, xã Tân Trịnh đón Lễ hội Nhảy lửa của người Pà Thẻn lần thứ II. Nghệ nhân, diễn viên và vận động viên quần chúng Pà Thẻn từ tám xã — Tân Trịnh, Yên Thành, Quang Bình, Thông Nguyên, Tân Quang, Liên Hiệp, Tri Phú và Minh Quang — cùng tham gia. Trong quan niệm của cộng đồng, nghi lễ nhảy lửa là thực hành tín ngưỡng mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc; hình ảnh những người đàn ông chân trần bước vào than hồng tạo nên sức hút riêng của lễ hội. Đây cũng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nên sức hấp dẫn không chỉ nằm ở khoảnh khắc trình diễn mà còn ở việc cộng đồng tiếp tục gìn giữ một thực hành truyền thống.
Chương trình khai mạc và trình diễn nghi lễ diễn ra lúc 20 giờ 10 phút ngày 24/11 tại xã Tân Trịnh. Các tiết mục nghệ thuật và nghi lễ Kéo chày dẫn đến điểm nhấn là màn nhảy lửa, dấu ấn trong đời sống tinh thần người Pà Thẻn. Lễ hội còn có lễ cúng báo cáo tổ tiên, thổ công, thổ địa; trưng bày sản phẩm văn hóa, du lịch, ẩm thực và nông sản OCOP; cùng hoạt động giao lưu, trình diễn trang phục, thể thao và trò chơi dân gian. Nhờ vậy, nghi lễ được đặt trong bối cảnh văn hóa rộng hơn, chứ không chỉ trở thành màn trình diễn gây tò mò.
Giá trị nằm ở sự tham gia của cộng đồng
Điều đáng nhớ nhất của chuỗi sự kiện không chỉ là lửa và sân khấu, mà là vai trò chủ động của người dân, nghệ nhân và các cộng đồng dân tộc trong việc giới thiệu, thực hành và lan tỏa bản sắc của mình. Ngày hội mở ra không gian gặp gỡ giữa nhiều cộng đồng; lễ hội Pà Thẻn đưa một di sản cụ thể đến gần công chúng qua nghi lễ, trang phục, ẩm thực và sinh hoạt dân gian. Với du khách, lịch trình từ ngày 19 đến 24/11 tạo cơ hội kết hợp nhiều hình thức khám phá văn hóa tại Tuyên Quang. Với cộng đồng, đây là dịp để truyền thống được hiện diện bằng chính tiếng nói và sự thực hành của người gìn giữ nó. Nghi lễ nhảy lửa vì thế xứng đáng là tâm điểm, nhưng sức nặng của nó đến từ cả không gian văn hóa bao quanh.
