Vì sao chiêu giả mạo cán bộ nhà nước đang trở thành mối đe dọa lớn?
Thủ đoạn giả mạo cán bộ nhà nước qua điện thoại và ứng dụng di động là hình thức lừa đảo trong đó các đối tượng tự xưng là người của cơ quan nhà nước, gửi văn bản giả, dẫn dụ nạn nhân truy cập website, quét mã QR hoặc cung cấp thông tin cá nhân và chuyển tiền, nhằm chiếm đoạt tài sản và kiểm soát luôn tài khoản điện tử của họ. Đây không phải chuyện hiếm lẻ tẻ mà đã trở thành xu hướng nguy hiểm: Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao liên tục ghi nhận các vụ lừa đảo với kịch bản giả danh cán bộ cơ quan nhà nước. Điều đáng nói hơn, nạn nhân không chỉ là người thiếu hiểu biết mà cả chủ doanh nghiệp, người lao động am hiểu công nghệ cũng bị đánh lừa. Nếu không thay đổi cách nhìn về các cuộc gọi “cán bộ”, rất nhiều người sẽ tiếp tục mất tiền oan. "Một nạn nhân ở Hà Nội đã bị chiếm đoạt tổng cộng 585 triệu đồng sau khi tin vào nhóm đối tượng giả danh cán bộ thuế".
Chiêu trò lừa đảo ứng dụng di động: từ đăng ký kinh doanh đến mật khẩu VssID
Các vụ lừa đảo ứng dụng di động hiện nay xoay quanh hai mồi câu chính: "hỗ trợ đăng ký doanh nghiệp, thuế điện tử" và "hỗ trợ cấp lại mật khẩu VssID". Với nhóm giả mạo cán bộ thuế, chúng chủ động gọi điện, tự giới thiệu là cán bộ hoặc người được giao hỗ trợ thủ tục pháp lý, đăng ký kinh doanh và thuế doanh nghiệp, rồi gửi công văn, quyết định giả mạo qua Zalo, Viber có đầy đủ quốc hiệu, tiêu ngữ. Sau đó, chúng ép nạn nhân truy cập trang web giả như "dangkythuedientu.com" để đăng ký, đồng bộ thông tin. Cao điểm của kịch bản là mã QR lừa đảo: nạn nhân bị yêu cầu quét mã QR, đồng thời đặt căn cước công dân lên màn hình điện thoại với lý do hệ thống cần nhận diện, thực chất để che khuất thông báo trừ tiền hoặc mã OTP ngân hàng. Song song đó, một số đối tượng giả danh nhân viên bảo hiểm xã hội, yêu cầu người lao động chuyển tiền đặt cọc để được cấp lại mật khẩu ứng dụng VssID, kèm theo việc cung cấp CMND/CCCD, mã số sổ BHXH và số tài khoản ngân hàng. Đây là sự kết hợp nguy hiểm giữa giả mạo cán bộ nhà nước và lừa đảo ứng dụng di động, đánh vào tâm lý tin tưởng cơ quan công.
Nhận diện mã QR lừa đảo và dấu hiệu giả mạo cán bộ nhà nước
Điểm chung của các vụ giả mạo cán bộ nhà nước là tạo cảm giác “rất chính thống”: văn bản có quốc hiệu, tiêu ngữ, dấu đỏ và tên chức danh nghe rất thuyết phục. Tuy nhiên, nếu bình tĩnh soi kỹ, bạn sẽ thấy nhiều lỗ hổng. Thứ nhất, số điện thoại và tài khoản ngân hàng luôn là số cá nhân, không phải tổng đài hay tài khoản của cơ quan nhà nước; nội dung chuyển tiền thường ghi những dòng kỳ quặc như “tiền cọc phí cấp lại MK VssID” hoặc yêu cầu sửa nội dung rồi dọa phạt. Thứ hai, website được gửi thường là tên miền lạ, không phải cổng thông tin chính thức, nhưng có giao diện giả giống hệt cơ quan chức năng như “dangkythuedientu.com” nhằm đánh lừa người dùng. Thứ ba, chúng luôn thúc ép bạn quét mã QR nhiều lần, yêu cầu đặt CCCD che màn hình, liên tục báo lỗi thủ tục để kéo dài quá trình cho đến khi tài khoản cạn tiền. Nếu một "cán bộ" yêu cầu bạn quét mã QR từ nguồn không rõ ràng hoặc cung cấp ảnh CCCD qua ứng dụng chat, đó gần như chắc chắn là mã QR lừa đảo chứ không phải thủ tục hành chính.
Làm gì để bảo vệ tài khoản kinh doanh và tài khoản VssID?
Đã đến lúc chủ doanh nghiệp và người lao động phải coi việc bảo vệ tài khoản kinh doanh, tài khoản VssID của mình quan trọng như bảo vệ két sắt. Nguyên tắc đầu tiên: tuyệt đối không gửi ảnh CCCD, thông tin cá nhân qua điện thoại hoặc lên các trang web không rõ nguồn gốc. Khi có người tự xưng là cán bộ hướng dẫn đăng ký kinh doanh, kê khai hay nộp thuế, không chuyển tiền, không quét mã QR và không truy cập đường link lạ theo yêu cầu của họ. Cần trực tiếp làm việc tại bộ phận Một cửa, cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và chỉ dùng cổng thông tin điện tử chính thức. Với cảnh báo scam VssID, hãy ghi nhớ: tất cả dịch vụ hỗ trợ thủ tục BHXH, BHYT hiện nay không thu bất cứ khoản phí nào; việc cấp lại mật khẩu VssID phải thực hiện qua chức năng "Quên mật khẩu" trên ứng dụng hoặc Cổng dịch vụ công, mật khẩu gửi về email đã đăng ký. Bất cứ ai yêu cầu chuyển "tiền cọc" để cấp lại mật khẩu đều là kẻ lừa đảo. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, không chuyển thêm tiền, nhanh chóng lưu lại tin nhắn, số điện thoại, địa chỉ web, mã QR và lịch sử giao dịch, đồng thời đến cơ quan công an gần nhất trình báo để được hỗ trợ kịp thời.
Kết luận: Đừng để sự cả tin biến bạn thành mục tiêu ưu tiên của kẻ lừa đảo
Những vụ việc mất hàng trăm triệu đồng vì tin vào "cán bộ hỗ trợ" là lời nhắc khó chịu nhưng cần thiết: bất cứ ai cũng có thể trở thành nạn nhân nếu coi thường an toàn số. Điện thoại thông minh và ứng dụng di động đang là công cụ làm việc, kinh doanh, nộp thuế, nhận chế độ BHXH, nhưng đồng thời cũng là cánh cửa để kẻ gian xâm nhập nếu bạn quét mã QR vô tội vạ và trao tay mọi thông tin nhạy cảm. Cơ quan bảo hiểm xã hội đã khẳng định mọi dịch vụ hỗ trợ thủ tục BHXH, BHYT và cấp lại mật khẩu VssID đều miễn phí, vì vậy bất kỳ yêu cầu chuyển phí dịch vụ đều là hành vi lừa đảo cần phải từ chối ngay lập tức. Thay vì hoảng loạn khi nghe dọa "bị thanh tra, bị tạm giam", hãy bình tĩnh kiểm tra nguồn liên hệ, gọi thẳng tới tổng đài hoặc cơ quan chức năng chính thức, và sẵn sàng trình báo. Một xã hội số an toàn không thể được xây dựng nếu người dùng tiếp tục coi sự cảnh giác là phiền phức; đó là thói quen bắt buộc, không phải lựa chọn.
