Tăng cường miễn dịch: Hàng ngày chứ không phải khi đã ốm
Tăng cường miễn dịch là quá trình xây dựng và duy trì các thói quen hàng ngày giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn, nhờ đó cơ thể chủ động phòng ngừa cảm cúm và các bệnh đường hô hấp, thay vì chỉ dựa vào thuốc khi đã phát bệnh. Vấn đề ở mùa Thu – Đông là thời tiết lạnh và không khí hanh khô làm suy giảm hàng rào phòng thủ ở mũi, tạo điều kiện cho Rhinovirus, virus cúm, COVID-19 và nhiều tác nhân khác lây lan mạnh. Nếu chúng ta tiếp tục sống thụ động, ngồi nhiều, thiếu ngủ và lạm dụng kháng sinh, mỗi đợt gió mùa sẽ kéo theo một đợt bệnh. Ngược lại, vài thói quen khoa học, đều đặn như bổ sung vitamin D hàng ngày, xịt rửa mũi nước muối, vận động đều đặn, chăm ruột, kiểm soát cân nặng và ngủ đủ có thể biến cơ thể thành “pháo đài” phòng ngừa cảm cúm tự nhiên, giảm hẳn nhu cầu dùng thuốc không cần thiết.
Vitamin D hàng ngày: Nền tảng miễn dịch nhưng hay bị bỏ quên
Trong số các vi chất giúp tăng cường miễn dịch, vitamin D là cái tên bị xem nhẹ nhất nhưng lại quan trọng bậc nhất. Theo GS Daniel Davis, biện pháp chủ động để phòng bệnh là không để cơ thể thiếu vitamin D. Điều này nghĩa là bạn nên coi vitamin D hàng ngày như “bảo hiểm miễn dịch”, chứ không phải thực phẩm chức năng xa xỉ. Cụ thể, hãy tắm nắng sáng hợp lý khi có thể và ưu tiên thực phẩm giàu vitamin D như lòng đỏ trứng, cá hồi, các loại cá béo trong khẩu phần. Vào mùa Đông, khi ngày nắng hiếm, có thể cân nhắc bổ sung vitamin D3 – dạng dễ hấp thu nhất. Câu nói đáng nhớ ở đây là: “Cơ thể thiếu vitamin D là cơ thể tự tắt bớt ‘đèn cảnh báo’ miễn dịch của mình” – và bạn hoàn toàn có thể bật lại công tắc này bằng những lựa chọn nhỏ mỗi ngày.
Xịt rửa mũi nước muối: Lá chắn đầu tiên chống virus
Nếu mũi là cửa ngõ chính để mầm bệnh mùa Đông xâm nhập, thì xịt rửa mũi nước muối chính là động tác lau sạch tay nắm cửa mỗi ngày. Các nghiên cứu cho thấy xịt rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý ngay khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm bệnh đầu tiên có thể giảm 20% thời gian mắc bệnh. Nước muối không chỉ giúp cuốn trôi virus, vi khuẩn trước khi chúng bám sâu, mà còn tăng cường hoạt động miễn dịch của bạch cầu trung tính tại mũi, hỗ trợ tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Nói cách khác, xịt rửa mũi nước muối là cách đơn giản, rẻ và an toàn để hỗ trợ phòng ngừa cảm cúm mà không cần thuốc. Thay vì đợi sổ mũi, nghẹt mũi rồi mới vội vã tìm kháng sinh, hãy biến động tác xịt rửa này thành thói quen vệ sinh cá nhân hàng ngày, giống như đánh răng.
Ăn cho hệ miễn dịch: Táo, yến mạch và đường ruột khỏe
Khoảng hai phần ba tế bào miễn dịch nằm trong đường ruột, sống cùng hệ vi sinh vật phong phú. Nếu mỗi bữa ăn là một thông điệp gửi tới miễn dịch, thì chất xơ chính là ngôn ngữ tích cực nhất. Khi ăn đủ chất xơ, vi khuẩn đường ruột chuyển hóa chúng thành các chất kích thích tế bào miễn dịch hoạt động năng động hơn. Thí nghiệm trên chuột cho thấy chế độ ăn giàu chất xơ giúp kích thích tế bào T chống lại virus cúm A – chủng cúm mùa phổ biến và nguy hiểm. Chất xơ này có nhiều trong cháo yến mạch, táo, cam, đậu đen, đậu lăng, đậu gà, măng tây, tỏi tây. Thêm vào đó, lợi khuẩn Lactobacillus rhamnosus GG có thể giảm mức độ nặng và thời gian mắc cảm lạnh bằng cách nuôi dưỡng hệ miễn dịch từ ruột, rồi truyền tín hiệu đến đường hô hấp.
Vận động đều, ngủ đủ và nói không với lạm dụng kháng sinh
Hệ miễn dịch không thích cơ thể lười vận động. Hệ bạch huyết – mạng lưới vận chuyển tế bào miễn dịch “tuần tra” mầm bệnh – cần chuyển động cơ thể để lưu thông tốt. Nếu bạn ngồi lì cả ngày, rồi về nhà tiếp tục bất động, khả năng giám sát miễn dịch sẽ giảm đáng kể. Ngược lại, vận động đều đặn trong ngày giúp hệ bạch huyết luân chuyển, tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ nhiễm cảm cúm. Thêm vào đó, thiếu ngủ khiến nguy cơ nhiễm trùng tăng thêm 25% ở người ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm; khi thiếu ngủ, tế bào miễn dịch rối loạn nhịp và phản ứng chậm với mầm bệnh. Trong khi đó, nhiều người lại bù đắp các thói quen xấu bằng… kháng sinh. CDC khẳng định kháng sinh chỉ có tác dụng với một số nhiễm khuẩn, không hiệu quả với virus gây cảm lạnh, cúm hay đa số viêm phế quản; uống kháng sinh khi không cần không giúp khỏi nhanh hơn và làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Một hiểu lầm phổ biến là dịch mũi càng xanh, càng đặc thì càng phải uống kháng sinh, nhưng bác sĩ không bao giờ chỉ dựa vào màu dịch mũi để chỉ định thuốc. Kết luận rất rõ ràng: 6 thói quen khoa học – vitamin D hàng ngày, xịt rửa mũi nước muối, ăn giàu chất xơ và lợi khuẩn, giảm cân nếu thừa cân, vận động đều, ngủ đủ – là “liều thuốc” phòng ngừa cảm cúm mùa Thu – Đông tự nhiên, an toàn, giúp bạn ít phải nghĩ tới kháng sinh hơn.
