Vì sao phải tự kiểm tra nguồn gốc thực phẩm?
Kiểm tra nguồn gốc thực phẩm là quá trình người tiêu dùng chủ động đọc nhãn mác thực phẩm, sử dụng công cụ truy xuất như mã QR, đối chiếu thông tin về nơi sản xuất, quá trình lưu thông và các chứng nhận chất lượng để đánh giá mức độ an toàn trước khi quyết định mua và sử dụng. Khi thiếu thông tin về nguồn gốc, chất lượng và lưu thông, người tiêu dùng gần như chọn trong bóng tối: không biết thịt, rau, sữa đi từ đâu, được xử lý, bảo quản ra sao, có đáp ứng tiêu chuẩn lưu thông hay không. Đây không chỉ là rủi ro sức khỏe, mà còn khiến chúng ta khó truy trách nhiệm khi xảy ra ngộ độc hay phát hiện thực phẩm không an toàn.
Minh bạch thông tin sản phẩm: lá chắn đầu tiên
Minh bạch thông tin sản phẩm không phải là “ưu đãi” của doanh nghiệp, đó là quyền tối thiểu của người mua và là điều kiện để chọn thực phẩm an toàn. Bác sĩ chuyên khoa II Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng công khai chất lượng, nguồn gốc và xuất xứ đặc biệt quan trọng vì liên quan trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng. Nếu nhà sản xuất không minh bạch, người tiêu dùng không có dữ liệu để tra cứu, đối chiếu, cũng khó biết sản phẩm thực tế có đúng với nội dung họ công bố hay không. Theo các chuyên gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, minh bạch chất lượng và nguồn gốc giúp người mua chủ động bảo vệ mình, đồng thời buộc doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi sản xuất.
Cách đọc nhãn mác thực phẩm để không bị đánh lừa
Muốn kiểm tra nguồn gốc thực phẩm hiệu quả, bước đầu tiên là biết đọc nhãn mác thực phẩm thay vì chỉ nhìn tên thương hiệu. Theo kinh nghiệm từ doanh nghiệp sản xuất dinh dưỡng, trên bao bì chuẩn phải thể hiện thành phần, công dụng, bảng giá trị dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản, nơi sản xuất, đơn vị sản xuất và đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm. Với hàng nhập khẩu, đơn vị nhập khẩu còn phải thực hiện đầy đủ quy định về công bố, tự công bố, ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc. Người tiêu dùng cần coi đây là “bản cam kết” của nhà sản xuất: thiếu thông tin, ghi mập mờ, sai chính tả, không rõ địa chỉ hoặc không có đơn vị chịu trách nhiệm là dấu hiệu nên tránh.
Quét mã, tra cứu dữ liệu: kỹ năng mới của người mua hiện đại
Công nghệ đang biến minh bạch thông tin sản phẩm thành công cụ nằm ngay trong tay người mua. Với một thao tác quét mã QR trên lon sữa hay bao bì thực phẩm, người tiêu dùng có thể tiếp cận giấy công bố sản phẩm, chứng nhận chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và các thông tin chi tiết khác. Nestlé Việt Nam, chẳng hạn, tích hợp mã QR riêng trên từng lon sản phẩm để người mua tra cứu thêm về nguồn gốc và chất lượng ngoài thông tin in trên bao bì. Người mẹ như chị Đỗ Thị Út Hòa chia sẻ rằng khi thông tin được công khai đầy đủ và dễ kiểm chứng, chị cảm thấy an tâm hơn khi lựa chọn sản phẩm cho gia đình. Minh bạch dữ liệu vì thế trở thành “lá chắn” củng cố niềm tin, đặc biệt với các sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ.
Truy xuất nguồn gốc giúp bảo vệ cá nhân và hỗ trợ quản lý
Truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp bạn chọn thực phẩm an toàn hôm nay, mà còn bảo vệ cộng đồng nếu có sự cố. Tại TP. Hồ Chí Minh, hệ thống truy xuất nguồn gốc thịt heo cho phép người dân theo dấu thực phẩm từ khâu chọn con giống, chăn nuôi, giết mổ, sơ chế, vận chuyển, kinh doanh đến điểm bán lẻ. Thông qua hệ thống này, cơ quan quản lý kiểm tra, giám sát chất lượng thuận lợi hơn và dễ truy trách nhiệm khi phát hiện thực phẩm không an toàn. Người tiêu dùng cũng có thể kiểm tra sản phẩm từ nơi sản xuất ban đầu đến các điểm kinh doanh nhỏ lẻ, chợ, khu dân cư. Khi bạn yêu cầu minh bạch thông tin sản phẩm, bạn không chỉ tự bảo vệ mình mà còn góp phần siết chặt trách nhiệm của toàn chuỗi cung ứng.
