Nhiều trạm sạc chưa đồng nghĩa gần nhà
Sạc xe điện tại chung cư là việc tổ chức vị trí đỗ, thiết bị sạc hoặc đổi pin, nguồn điện và quy trình an toàn trong khu nhà ở nhiều hộ, dựa trên điều kiện cụ thể của từng tòa nhà. Vì thế, lời giải không thể chỉ là lắp thêm trạm: nếu thiếu chỗ, điện và phương án vận hành phù hợp, thiết bị mới khó giúp cư dân sạc thuận tiện.
Sáng 23/10, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phối hợp UBND phường Cầu Giấy tổ chức tọa đàm tìm cách tháo gỡ khó khăn về hạ tầng xe điện tại khu dân cư. Bối cảnh là nhu cầu chuyển đổi phương tiện xanh tăng, trong khi nhiều chung cư hiện hữu được xây từ trước khi xe điện phổ biến nên chưa dự trù đầy đủ công suất điện, khu vực sạc và yêu cầu phòng cháy, chữa cháy.
Theo số liệu Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố có 2.313 vị trí trạm sạc, 10.209 cổng sạc và khoảng 1.650 tủ đổi pin. Nhưng tổng số của toàn thành phố không cho biết cư dân có thể tiếp cận điểm sạc gần nhà hay không. Khoảng cách, khả năng tiếp nhận xe và sự phân bố giữa các khu vực mới quyết định mức độ hữu ích trong đời sống hằng ngày. Bởi vậy, trạm sạc Hà Nội có thể tăng về số lượng mà bài toán sạc xe điện chung cư vẫn chưa được giải quyết.
Chỗ đỗ, công suất điện và PCCC là một bài toán
Ở chung cư cũ, tầng hầm thường phải dành chỗ cho nhiều loại phương tiện, còn lối đi, lối thoát nạn và phương án chữa cháy không thể tùy tiện điều chỉnh. Bổ sung điểm sạc vì thế không chỉ là chọn góc trống; việc bố trí có thể liên quan đến thiết kế tầng hầm, giao thông nội bộ, công suất nguồn điện và khả năng tiếp cận của lực lượng chữa cháy. Hạ tầng sạc chung cư muốn vận hành được phải đáp ứng đồng thời những ràng buộc ấy.
Tại chung cư New Skyline ở Khu đô thị Văn Quán, số xe máy điện tăng từ khoảng 30 chiếc đầu năm 2024 lên 102 chiếc vào thời điểm được phản ánh. Ban quản trị phải điều chỉnh khu vực sạc; chuyển xe lên mặt đất lại tạo bất cập về mái che, kiểm soát điện năng và khả năng người ngoài tiếp cận. Tòa nhà đã lắp thiết bị tự ngắt khi phát hiện dòng rò, nhưng an toàn sạc xe điện vẫn phụ thuộc cả vào cách sử dụng: cắm sạc rồi bỏ đi mà không theo dõi phương tiện có thể phát sinh rủi ro.
Công suất cũng không thể được suy đoán từ số lượng xe đơn thuần. Khi nhiều phương tiện sạc cùng lúc, hệ thống điện và trạm biến áp của tòa nhà có thể chịu tải lớn. Nếu chưa khảo sát mà đặt thiết bị trước, cư dân đối mặt với nguy cơ an toàn; nếu cấm đoán vì lo ngại, họ lại mất lựa chọn di chuyển xanh. Cả hai phản ứng đều cho thấy cần đánh giá kỹ thuật trước khi quyết định.
Không thể giao toàn bộ trách nhiệm cho ban quản trị
Ban quản trị và đơn vị vận hành ở gần vấn đề nhất, nhưng không thể tự giải quyết mọi nội dung về điện, PCCC, thẩm quyền kiểm tra hay nguồn kinh phí. Khi thiếu hướng dẫn cụ thể, mỗi chung cư có thể tự chọn cách làm, thậm chí hạn chế tiếp nhận xe điện vì sợ rủi ro; ngược lại, lắp điểm sạc khi chưa đánh giá đủ điều kiện kỹ thuật cũng không an toàn. Đẩy trách nhiệm cho một đầu mối không làm các nút thắt biến mất.
Khảo sát cần bắt đầu từ số xe hiện có, nhu cầu sạc dự kiến, diện tích bố trí, công suất điện, hệ thống PCCC và khả năng tiếp cận của lực lượng chữa cháy. Cư dân cần được tham gia để xác định nhu cầu và thống nhất cách sử dụng không gian chung; ban quản trị tổ chức rà soát; đơn vị vận hành cung cấp dữ liệu; cơ quan chuyên môn hướng dẫn phần thuộc thẩm quyền; doanh nghiệp cung cấp thiết bị và dịch vụ chịu trách nhiệm về yêu cầu kỹ thuật tương ứng.
Kinh phí cũng cần được bàn công khai trước khi triển khai: hạng mục nào cần đầu tư, ai chịu trách nhiệm và cách phân bổ ra sao. Đây không phải lý do để trì hoãn, mà là điều kiện để tránh tranh chấp và bảo đảm hệ thống được vận hành, bảo trì lâu dài. Chính quyền địa phương nên làm đầu mối kết nối các bên, thay vì để ban quản trị tự lần tìm nhiều cơ quan mà không rõ nơi chịu trách nhiệm.
Từ khảo sát từng tòa nhà đến mạng lưới bên ngoài
Bước tiếp theo nên là rà soát từng loại chung cư và xây dựng phương án theo thiết kế, nhu cầu cùng năng lực điện thực tế; một mô hình áp dụng đại trà khó phù hợp với mọi tòa nhà. Đại diện Sở Xây dựng cho biết chính quyền địa phương sẽ kết nối các sở, ngành chuyên môn và phối hợp rà soát để đề xuất giải pháp cụ thể theo từng khu vực. Thông tư số 31/2026/TT-BXD được nêu tại tọa đàm cũng sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, với nội dung liên quan khu vực để xe điện, sạc và đổi pin.
Giải pháp trong tòa nhà cần đi cùng mạng lưới sạc công cộng, bãi đỗ xe và điểm đổi pin. Cư dân có thêm lựa chọn ngoài khuôn viên sẽ giảm áp lực lên những công trình thiếu diện tích. Tủ đổi pin có thể giúp giảm nhu cầu dành chỗ sạc, nhưng chỉ nên triển khai nếu phù hợp với thiết kế và đáp ứng yêu cầu an toàn.
Hà Nội đặt mục tiêu đến hết năm 2026 có 60% xe buýt sử dụng điện, trong khi khoảng 1.000 xe buýt đã được chuyển đổi vào thời điểm nguồn tin nêu. Quy mô chuyển đổi càng lớn càng cho thấy hạ tầng không thể phát triển theo kiểu mỗi tòa nhà tự xoay xở. Kết luận cần rõ ràng: muốn cư dân sạc gần nhà, an toàn và có chi phí đầu tư được phân định minh bạch, phải phối hợp từ khảo sát đến vận hành, đồng thời mở rộng lựa chọn bên ngoài chung cư.
