Thị trường in 3D polymer tăng trưởng nhưng bước vào giai đoạn sắp xếp lại
Thị trường in 3D polymer là tập hợp các công nghệ và công ty sản xuất máy, vật liệu, dịch vụ liên quan đến chế tạo bồi đắp bằng nhựa, hiện đang tăng trưởng nhanh nhưng vẫn giữ vai trò phương pháp sản xuất thích hợp cho các ứng dụng khối lượng thấp, độ tùy biến cao, đồng thời bước vào chu kỳ sáp nhập và tái cấu trúc toàn diện. VoxelMatters ước tính thị trường in 3D polymer đạt 9,45 tỷ USD doanh thu phần cứng, dịch vụ và vật liệu vào năm 2025, tăng 18,7% so với năm trước. Mức tăng đều ở mọi phân khúc cho thấy công nghệ polymer AM không hề chững lại, nhưng vẫn thua xa ép phun hay gia công CNC về quy mô. Việc hàng loạt doanh nghiệp rút lui hoặc thoái vốn, như BigRep, Nano Dimension, Arburg, BASF, Braskem, song song với nhóm khác tăng trưởng nhanh, đang làm mờ ranh giới đâu là "công ty in 3D hàng đầu" trong mắt thị trường. Đây không chỉ là dao động ngắn hạn, mà là tín hiệu cho một cuộc sắp xếp lại sâu rộng của thị trường in 3D 2026 xoay quanh những người chơi có tài sản công nghệ rõ ràng, vị thế chiến lược và khả năng đầu tư dài hạn vào công nghệ polymer AM.
3D Systems tìm CEO mới: khủng hoảng hay cơ hội tái định vị?
Việc Dr Jeffrey Graves từ chức Chủ tịch kiêm CEO 3D Systems và rời Hội đồng Quản trị đánh dấu bước ngoặt hiếm có tại một trong những công ty in 3D hàng đầu. Ban lãnh đạo đã khởi động quá trình tìm kiếm tân CEO với sự hỗ trợ của hãng tư vấn tuyển dụng cấp cao, dự kiến hoàn tất trước khi kết thúc năm và Graves sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò CEO trong giai đoạn chuyển tiếp, sau đó làm cố vấn thêm sáu tháng để bảo đảm chuyển giao trơn tru. Song song, kết quả quý II cho thấy doanh thu giảm nhẹ 0,3% theo năm, lỗ ròng 12,9 triệu USD, dù khối y tế tăng 6,8% và hàng không – quốc phòng tăng hơn 20% cho thấy trụ cột mới đang hình thành. Đáng lo hơn, 3D Systems bị đánh giá là "trending down" trong phân khúc polymer AM, mất thị phần ở mảng stereolithography, hiện diện ở nhiều công nghệ nhưng không dẫn đầu phân khúc nào. Đây là thời điểm buộc công ty phải xem lại chiến lược: tiếp tục dàn trải, hay tập trung vào những ứng dụng giá trị cao như y tế và quốc phòng nơi tăng trưởng còn rõ rệt. Nếu tân CEO không dám cắt bỏ những mảng kém hiệu quả và đầu tư mạnh vào công nghệ, phần mềm và AI, thương hiệu tiên phong của in 3D có nguy cơ trượt thêm một bậc trong cuộc đua tái cấu trúc.
Ricoh bán mảng 3D y tế: chuyên môn hóa thay vì giữ mọi thứ trong tập đoàn
Trong khi 3D Systems loay hoay tái định vị, Ricoh chọn hướng chuyên môn hóa bằng cách bán bộ phận Ricoh 3D for Healthcare cho chính cựu Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Gary Turner, để thành lập doanh nghiệp độc lập Myrava. Trước đó, mảng này đã được tách thành pháp nhân riêng, với thế mạnh là danh mục cấp phép FDA cho mô hình giải phẫu theo bệnh nhân và mạng lưới phục vụ ngay tại điểm chăm sóc. Đại diện Ricoh thừa nhận thiết bị y tế cá thể hóa đòi hỏi năng lực chuyên biệt vượt ra ngoài ưu tiên chung của tập đoàn, nên việc nhường lại cho đội ngũ sáng lập là bước hợp lý. Động thái này gửi một thông điệp quan trọng: trong thị trường in 3D 2026, những mảng ngách như y tế cá thể hóa sẽ phát triển tốt hơn dưới mô hình công ty tập trung, thay vì là "một phòng ban" trong tập đoàn đa ngành. Người dùng cuối – bệnh viện, bác sĩ – có cơ hội hưởng lợi từ một nhà cung cấp linh hoạt hơn, bám sát nhu cầu chuyên môn thay vì phụ thuộc vào lộ trình sản phẩm chung của một đại gia công nghệ văn phòng.
Sáp nhập, hãng Trung Quốc và AI: trật tự quyền lực mới của in 3D
Bức tranh tái cấu trúc không chỉ diễn ra ở vài tên tuổi lẻ tẻ mà mang màu sắc của một làn sóng sáp nhập và thoái vốn: Stratasys mua mảng vật liệu Forward AM từ BASF, Markforged tiếp quản tài sản từ Nano Dimension, ADDMAN thâu tóm Forecast 3D, còn Voxeljet và ExOne hợp nhất thành một tổ chức duy nhất. Ở chiều ngược lại, tầng đáy thị trường lại được dẫn dắt bởi các thương hiệu Trung Quốc giá rẻ như Bambu Lab, Creality, Elegoo, Anycubic – bốn thương hiệu này chiếm tới 88% số máy in 3D xuất xưởng toàn cầu. Công nghệ FFF (material extrusion) trở thành loại máy chiếm ưu thế về số lượng, với hàng triệu sản phẩm giá vài xu mỗi chiếc, tích lũy thành lợi nhuận hàng nghìn USD, nhưng chủ yếu phục vụ người dùng in mẫu sẵn từ các thư viện trực tuyến chứ không phải kỹ sư thiết kế. "Desktop giá rẻ kéo ngược việc tạo mẫu đơn giản về ngay xưởng của khách, buộc các bureau dịch vụ phương Tây phải dịch chuyển lên phía dịch vụ sản xuất được chứng nhận" – một nhận định cho thấy các trung tâm dịch vụ phải nâng trình để tồn tại. Trong bối cảnh đó, vị trí của "công ty in 3D hàng đầu" không còn quyết định bởi số lượng máy, mà bởi khả năng nắm được các phân khúc giá trị cao và sống sót qua làn sóng sáp nhập và tái cấu trúc.
AI len vào phần mềm và quy trình: tầng trí tuệ của công nghệ polymer AM
Một lớp trật tự mới đang hình thành ở tầng phần mềm, nơi AI trở thành vũ khí chiến lược của ngành in 3D. Các công ty phát triển nền tảng thiết kế và vận hành đang đẩy mạnh tích hợp AI vào quy trình: có bên ra mắt "CAD copilot" dùng mô hình nền mới để biến dữ liệu 3D scan, tệp STL hay lưới mesh thành mô hình CAD tham số đầy đủ cây lịch sử. Xometry thì cải tiến kiến trúc mô hình AI để chuyển dữ liệu kỹ thuật sang khuyến nghị gia công và báo giá nhanh, chính xác hơn. Một nền tảng khác như Prompt2CAD nâng cấp mạnh hệ thống chuyển văn bản sang mô hình STEP, hiểu tốt hơn quan hệ giữa các chi tiết, không gian và mở rộng sang thiết kế vỏ hộp, giá đỡ, chi tiết cơ khí, đồ chơi. Trong thế giới polymer AM, nơi công nghệ cốt lõi như DLP/SLA lai độc đáo của Axtra3D đang mở ra năng lực in công nghiệp khó sao chép, tầng phần mềm và AI sẽ quyết định ai biến năng lực máy thành giải pháp sản xuất thực sự. Người dùng bình thường được hưởng lợi từ thiết kế "bằng lời" hay bằng dữ liệu scan, trong khi doanh nghiệp có thể kết nối hệ thống lập lịch sản xuất, chọn công nghệ polymer AM phù hợp và tối ưu cả chuỗi giá trị. Những ai bỏ qua AI sẽ nhanh chóng bị đẩy ra rìa trong chu kỳ tái cấu trúc kế tiếp.
