Từ chữa bệnh sang phòng bệnh: Ý nghĩa thật sự của Nghị quyết 72
Nghị quyết 72 y tế là chủ trương chuyển trọng tâm hệ thống y tế từ chữa bệnh sang phòng bệnh, bằng cách bảo đảm mỗi người dân được khám sức khỏe miễn phí định kỳ, tạo lập sổ sức khỏe cá nhân điện tử để theo dõi, quản lý và phát hiện nguy cơ bệnh tật từ sớm trong suốt vòng đời. Đây là bước ngoặt chính sách: thay vì chờ bệnh nặng mới vào viện, Nhà nước muốn toàn xã hội coi phòng ngừa bệnh sớm là thói quen bắt buộc, giống như gửi tiền vào sổ tiết kiệm cho tương lai sức khỏe của chính mình. Điểm đáng nói là Nghị quyết 72 không dừng ở khẩu hiệu. Nhiều địa phương đã mở cao điểm khám sức khỏe miễn phí cho toàn dân, gắn khám với lập hồ sơ sức khỏe điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu y tế quốc gia. Nếu người dân thụ động, đây sẽ chỉ là một chiến dịch đi qua. Nếu chủ động, nó trở thành nền móng cho một thế hệ khỏe hơn, ít bệnh mãn tính hơn và sống lâu hơn.
Khám sức khỏe miễn phí toàn quốc: Con số ấn tượng nhưng chưa đủ
Khám sức khỏe miễn phí theo Nghị quyết 72 đang diễn ra trên quy mô chưa từng có, cho thấy mức độ quan tâm thực chất tới sức khỏe người dân. Phường Khương Đình là một trong 126 xã/phường ở Hà Nội triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn dân từ ngày 1/7, với khoảng 5.000 người thuộc nhóm người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo và cư dân vùng khó khăn đăng ký, cùng khoảng 25.000 học sinh dưới 18 tuổi dự kiến hoàn thành khám trước ngày 18/9. Ở tầm rộng hơn, tới cuối tháng 8, hơn 40% người dân tại 34 tỉnh, thành đã được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, nhiều nơi đạt trên 50%. Tại một địa phương, hơn 2,1 triệu người đã được khám, tương đương khoảng 69% dân số, trong khi một tỉnh, thành khác lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho 64% dân số. Những tỷ lệ này rất đáng khích lệ, nhưng điều còn thiếu là sự chủ động của từng cá nhân trong việc coi mỗi lần khám là một mắt xích của quá trình quản lý sức khỏe lâu dài, thay vì chỉ là “đi khám cho đủ.”
Sổ sức khỏe cá nhân: Tài sản quan trọng hơn sổ tiết kiệm
Điểm then chốt của Nghị quyết 72 không phải một lần khám mà là cả hệ thống dữ liệu sức khỏe được cập nhật theo thời gian. Mỗi buổi khám sức khỏe miễn phí đều được bổ sung vào hồ sơ sức khỏe điện tử, lưu lại các chỉ số, diễn biến bệnh tật và những bệnh đã mắc. Đây chính là “sổ sức khỏe cá nhân” – loại tài sản mà nhiều người còn coi nhẹ hơn cuốn sổ tiết kiệm ngân hàng, dù giá trị thật sự lại gắn trực tiếp với tuổi thọ, chất lượng sống và chi phí y tế trong tương lai. Quan điểm thẳng thắn là: không ai có thể quản lý nguy cơ tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh tim mạch nếu không có lịch sử các chỉ số huyết áp, đường máu, mỡ máu qua nhiều năm. Hồ sơ điện tử giúp bác sĩ nhìn thấy xu hướng trước khi triệu chứng xuất hiện, đồng thời giúp người dân nhận ra thói quen ăn uống, vận động nào đang khiến cơ thể xấu đi để kịp điều chỉnh. Về lâu dài, chương trình này tiết kiệm nguồn lực y tế vì phòng ngừa bệnh mãn tính luôn ít tốn kém hơn điều trị biến chứng.
Từ sàng lọc đến can thiệp sớm: Lợi ích thực tế trong đời sống
Khám sức khỏe miễn phí không phải hình thức “cho có” nếu được tổ chức đúng và người dân sử dụng đúng. Ở một phường đô thị, trạm y tế được yêu cầu bố trí bác sĩ kinh nghiệm, đầy đủ xét nghiệm, máy X-quang, đồng thời tư vấn chuyển tuyến ngay khi phát hiện bệnh và hướng dẫn dự phòng cho người chưa mắc bệnh. Đây là cách biến phòng ngừa bệnh sớm thành hành động cụ thể chứ không dừng ở lời kêu gọi. Với trẻ em, mỗi lần khám là cơ hội để gia đình phát hiện sớm bất thường về phát triển, dinh dưỡng, thị lực, cột sống… và can thiệp kịp thời. Với người trưởng thành, xét nghiệm định kỳ có thể phát hiện tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tăng đường máu – những yếu tố nguy cơ âm thầm trước khi biến thành đột quỵ hay nhồi máu cơ tim. Một câu nói đáng nhớ từ giới chuyên môn là: mọi người đều có sổ tiết kiệm nhưng lại chưa có sổ sức khỏe, trong khi vốn quý nhất của con người là sức khỏe. Nếu bỏ qua quyền được sàng lọc miễn phí, chúng ta đang tự đánh mất cơ hội sống khỏe và hạnh phúc hơn.
Làm thế nào để tối ưu hóa cơ hội khám miễn phí và quản lý sức khỏe vòng đời?
Nếu coi Nghị quyết 72 là cơ hội, mỗi người dân cần một chiến lược hành động chứ không chỉ đi khám rồi quên. Trước hết, hãy chủ động đăng ký khám sức khỏe miễn phí đúng lịch địa phương, không chờ được “vận động”; mang theo giấy tờ tùy thân để hồ sơ được đồng bộ với tài khoản định danh điện tử, tạo nền tảng sổ sức khỏe cá nhân nhất quán. Thứ hai, tự ghi lại hoặc lưu ảnh các kết quả xét nghiệm quan trọng (huyết áp, đường máu, mỡ máu, chức năng gan – thận) để so sánh qua các năm. Thứ ba, sau khi nghe bác sĩ tư vấn, biến khuyến nghị thành kế hoạch thực tế: điều chỉnh ăn uống, tăng vận động, bỏ thuốc lá, đặt lịch tái khám nếu có nguy cơ. Cuối cùng, coi mỗi lần khám là một “mốc sức khỏe” trong vòng đời: theo dõi tiến triển, nhìn thấy cả cải thiện lẫn sa sút để chủ động thay đổi. Các địa phương đang triển khai chiến dịch 90–100 ngày cao điểm để bảo đảm không ai bị bỏ sót, nhưng chất lượng phòng ngừa bệnh sớm phụ thuộc quyết định hàng ngày của chính người được khám.
