Điểm 4/10: vì sao Apple Watch mới vẫn khó sửa chữa?
Khả năng sửa chữa Apple Watch là mức độ dễ hay khó khi tháo rời, thay pin Apple Watch, màn hình và linh kiện bên trong, liên quan trực tiếp đến chi phí bảo dưỡng, độ bền dài hạn và quyền sửa chữa của người dùng đối với chiếc đồng hồ đang đeo mỗi ngày. Theo kết quả iFixit teardown, cả Apple Watch Series 12 và Apple Watch Ultra 4 đều chỉ đạt 4/10 điểm về khả năng sửa chữa. Điều này có nghĩa là dù Apple có vài điều chỉnh, hai mẫu đồng hồ thông minh cao cấp vẫn bị đánh giá là khó tiếp cận linh kiện, khó tháo rời, và sửa chữa độc lập gần như không thân thiện. Trong bối cảnh luật quyền sửa chữa ngày càng siết, đây không còn là chuyện nhỏ về kỹ thuật, mà là lựa chọn có chủ ý trong thiết kế – và người dùng phải trả giá bằng rủi ro cao khi sản phẩm xuống pin hoặc gặp lỗi.
Series 12: cải tiến nhỏ ở pin và đầu nối, nhưng chưa đủ
Nếu buộc phải chọn một mẫu “dễ chịu hơn” để sửa, Apple Watch Series 12 là ứng viên sáng hơn một chút. iFixit ghi nhận việc Apple dùng keo dạng stretch-release kèm tab kéo cho viên pin 1.461Wh, giúp tháo pin thuận tiện hơn so với pin 1.403Wh trên Series 11 bản 46mm. Đồng thời, đầu nối ZIF và lớp băng cố định màn hình trước đây được thay bằng đầu nối dạng nhấn đơn giản hơn. Đây là những bước đi đúng hướng, thể hiện rằng Apple hoàn toàn có thể thiết kế Apple Watch sửa chữa thân thiện hơn nếu muốn. Tuy nhiên, điểm số iFixit teardown cho Series 12 vẫn chỉ dừng ở 4/10, dù cao hơn Series 11 một điểm. Lý do rất rõ ràng: mọi thao tác vẫn bị khóa chặt bởi màn hình dán keo, khiến những cải tiến ở bên trong trở thành nửa vời và không thay đổi trải nghiệm sửa chữa thực tế.
Ultra 4: thân máy lớn nhưng khả năng tháo rời vẫn bế tắc
Trái ngược với Series 12, Apple Watch Ultra 4 gần như đứng yên về khả năng sửa chữa. Để mở máy, iFixit phải gia nhiệt màn hình và dùng dụng cụ kim loại tách lớp keo, rồi mới tiếp cận pin 2.444Wh (tăng nhẹ từ 2.313Wh trên Ultra 3). Bốn ốc vít ở mặt dưới thân máy không dẫn thẳng đến pin hay linh kiện chính; chúng chỉ phục vụ tháo cụm cảm biến và tiếp cận chip S11. Nói cách khác, thiết kế thân máy lớn, nhiều bề mặt không mang lại đường vào dễ hơn, mà vẫn buộc thợ sửa phải đối mặt với màn hình dán keo trước. Quá trình này còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng khả năng chống nước nếu không được thực hiện chuẩn. Không ngạc nhiên khi Ultra 4 tiếp tục bị đánh giá 4/10 điểm sửa chữa, tương đương thế hệ trước. Với một thiết bị vốn được định vị “bền bỉ”, đây là nghịch lý khó chấp nhận.
Màn hình dán keo: điểm nghẽn lớn nhất của thiết kế Apple Watch
Điểm chung khiến cả Series 12 và Ultra 4 bị mất điểm là cách Apple khóa toàn bộ cấu trúc từ phía màn hình. Màn hình dán keo kín buộc người sửa phải tách màn hình trước khi chạm được đến pin và các linh kiện quan trọng bên trong. Với Series 12, khe hở quanh màn hình thậm chí còn sít hơn Ultra 4, khiến thao tác tách màn hình phải dùng lực lớn hơn và tăng nguy cơ hư hỏng. Thêm một bất tiện nữa: nếu chỉ muốn thay tấm nền màn hình, người sửa vẫn phải tháo cả pin lẫn màn hình do cấu trúc đầu nối mới. "Việc thay pin lại đòi hỏi phải tháo màn hình trước, đồng nghĩa tấm nền màn hình cũng chịu rủi ro". Trong khi đó, một mẫu smartwatch khác từng được iFixit chấm tới 9/10 điểm nhờ màn hình cố định bằng hai vít Torx và một gioăng, cùng pin không phụ thuộc lớp keo khi tháo. So sánh này phơi bày rõ: Apple không bị giới hạn bởi công nghệ, mà bởi lựa chọn ưu tiên thiết kế kín hơn khả năng sửa chữa.
Quyền sửa chữa và hệ quả với người dùng Apple Watch
Vấn đề không dừng ở chuyện thợ kỹ thuật khó làm việc, mà tác động trực tiếp đến quyền sửa chữa của người dùng. Theo phân tích, Apple Watch Series 12 và Ultra 4 có thể chưa tuân thủ một số luật quyền sửa chữa tại các bang như California, New York và Oregon. Lập luận là Apple không cung cấp bộ công cụ, linh kiện thay thế và hướng dẫn sửa chữa cho Apple Watch theo cách hãng làm với iPhone, iPad, Mac, khiến các trung tâm dịch vụ được ủy quyền gần như trở thành lựa chọn duy nhất. Pin – linh kiện thường phải thay sớm hơn – lại bị ràng buộc bởi yêu cầu tháo màn hình dán keo, tăng rủi ro và chi phí cho người dùng. Khi thiết bị đeo tay ngày càng đắt và quan trọng trong hệ sinh thái cá nhân, khả năng sửa chữa thấp không còn là nhược điểm kỹ thuật, mà là hạn chế quyền sở hữu. Nếu Apple muốn thuyết phục người dùng rằng Apple Watch bền vững, điểm 4/10 về khả năng sửa chữa là con số mà hãng cần cải thiện.
