A Pa Chải: từ biểu tượng chủ quyền đến điểm du lịch biên giới ba nước
Cột mốc A Pa Chải là điểm giao nhau của đường biên giới ba nước Việt Nam, Lào và Trung Quốc trên đỉnh Khoang La San ở độ cao 1.866,23m so với mực nước biển, nơi cột cờ Tổ quốc và mốc số 0 cùng đánh dấu cực Tây, vừa là biểu tượng chủ quyền vừa được định hướng trở thành điểm du lịch biên giới ba nước với trải nghiệm chạm tay vào phên dậu quốc gia. Sự kiện khai trương điểm du lịch tại Cột cờ A Pa Chải diễn ra trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đồng thời nằm trong Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc xã Sín Thầu lần thứ I. Lễ khai trương được tổ chức tại bản Tá Miếu với sự tham gia của lãnh đạo địa phương, doanh nghiệp lữ hành, người dân, du khách và đại diện thị trấn Khúc Thủy, huyện Giang Thành, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Việc chính thức đưa Cột cờ A Pa Chải và mốc giao điểm biên giới ba nước vào hoạt động tham quan, trải nghiệm không chỉ là thêm một điểm check-in, mà là bước ngoặt trong tư duy phát triển Điện Biên du lịch vùng cực Tây: lấy biên cương làm tài sản chiến lược, không phải vùng trũng bị bỏ quên.
Lợi thế địa lý độc nhất: ‘một tiếng gà gáy ba nước cùng nghe’ và trách nhiệm đi kèm
A Pa Chải nằm trên đỉnh Khoang La San, nơi mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam – Lào – Trung Quốc thường được nhắc bằng câu nói “một tiếng gà gáy, ba nước cùng nghe”. Chính lợi thế địa lý độc nhất này khiến du lịch vùng cực Tây có sức hút khác hẳn: du khách bước vài bước là chạm vào ranh giới ba quốc gia, cảm nhận hữu nghị, hòa bình và hợp tác được khắc lên từng đường biên. Nhưng ở một nơi nhạy cảm về chủ quyền, du lịch biên giới ba nước không thể phát triển theo lối ồn ào, ngắn hạn. Cột cờ A Pa Chải, với lá cờ đỏ sao vàng nổi bật giữa núi rừng Tây Bắc, là công trình mang giá trị chính trị, lịch sử và văn hóa, tạo thêm điểm nhấn cho hành trình khám phá vùng biên Điện Biên chứ không phải phông nền vô cảm cho vài bức ảnh. Du khách đến đây phải được truyền cảm hứng tôn trọng biên giới, hiểu rằng mỗi bước chân là bước trên vùng đất đã đổi bằng bao thế hệ gìn giữ. Nếu khai thác ồ ạt mà bỏ quên chiều sâu lịch sử, lợi thế địa lý sẽ biến thành nguy cơ, làm nhạt ý nghĩa thiêng liêng của phên dậu Tổ quốc.
Du lịch sinh thái biên giới gắn với bảo tồn văn hóa Hà Nhì, Mông
Điểm đáng mừng là xã Sín Thầu không nhìn du lịch như chiếc máy in tiền, mà coi đó là cơ chế để bảo tồn văn hóa và thiên nhiên. Định hướng được nêu rõ: phát triển du lịch không chỉ nhằm thu hút du khách mà phải gắn với bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và giữ vững quốc phòng, an ninh khu vực biên giới. Thiên nhiên nguyên sơ, bản sắc Hà Nhì, Mông và các dân tộc anh em, cùng những giá trị lịch sử vùng biên cương được xác định là tài nguyên để phát triển du lịch sinh thái biên giới theo hướng xanh, bền vững và có trách nhiệm. Điều này không thể đứng trên giấy. Sau lễ khai trương, hoạt động trải nghiệm “Chạm tay vào cột mốc – Chạm đến cực Tây Tổ quốc” khuyến khích du khách chụp ảnh, lưu giữ khoảnh khắc tại mốc số 0 trong trang phục truyền thống Hà Nhì, cùng không gian hội thi ẩm thực, giao lưu văn nghệ, trình diễn trang phục dân tộc. Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc lần thứ I với 17 đoàn tham gia từ các thôn, bản đã biến A Pa Chải thành sân khấu sống cho tiếng khèn, điệu múa, trò chơi dân gian như tung còn, tù lu, đẩy gậy, ném pao… chứ không phải bảo tàng đóng kín. Nếu địa phương kiên quyết giữ tinh thần này, du lịch sẽ là công cụ để người trẻ Hà Nhì, Mông tự hào với bản sắc, thay vì bỏ bản đi xa tìm cơ hội.
Sinh kế vùng cực Tây: du lịch là động lực nhưng không được thành ‘cỗ máy khai thác’
Về mặt kinh tế, việc đưa Cột cờ A Pa Chải và mốc giao điểm biên giới ba nước vào phục vụ tham quan, trải nghiệm được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương. Du lịch mở ra cơ hội phát triển dịch vụ lưu trú, ẩm thực, tiêu thụ nông sản và sản phẩm OCOP, tạo thêm việc làm, sinh kế cho người dân. Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Sín Thầu, nhấn mạnh: du lịch không chỉ mang lại nguồn thu kinh tế mà còn thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP, phát triển dịch vụ lưu trú, ẩm thực và từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc. Những món ăn truyền thống, nhà trình tường, trang phục thêu tay, phong tục gắn với đời sống nơi biên cương nay có cơ hội trở thành sản phẩm du lịch Điện Biên du lịch mang dấu ấn riêng. Tuy vậy, nếu không có quy hoạch chặt, du lịch vùng cực Tây rất dễ trượt vào mô hình “bán rẻ bản làng”: bê tông hóa homestay, nhập thực đơn thị trấn, bỏ qua nông sản địa phương, để người dân chỉ làm lao động giá rẻ. Bài toán đặt ra cho Sín Thầu là dùng du lịch như đòn bẩy để người dân làm chủ chuỗi giá trị – từ lưu trú, ẩm thực đến sản phẩm OCOP – thay vì đứng ngoài nhìn dòng khách chảy qua.
Du lịch biên giới và thế trận quốc phòng – an ninh nơi phên dậu
Một điểm then chốt thường bị bỏ quên trong câu chuyện du lịch là quốc phòng – an ninh. Với A Pa Chải, điều này ở ngay trung tâm chiến lược. Địa phương khẳng định phát triển du lịch phải đi cùng giữ vững quốc phòng, an ninh khu vực biên giới. Việc chính thức đưa điểm đến này vào khai thác mở thêm một hướng kết nối giữa phát triển du lịch với bảo tồn văn hóa, bảo vệ cảnh quan và củng cố thế trận quốc phòng, an ninh nơi phên dậu Tổ quốc. Khi du lịch biên giới ba nước được tổ chức bài bản, lực lượng biên phòng và chính quyền sẽ có thêm công cụ mềm để gắn kết cộng đồng, nâng cao nhận thức về chủ quyền, đồng thời tăng hiện diện dân cư, dịch vụ trên dọc biên. Du khách, nếu được truyền thông đúng, sẽ trở thành “đại sứ” cho vùng cực Tây, mang câu chuyện biên cương về xuôi thay vì những tin đồn méo mó. Việc kết hợp khai trương với chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao dịp Quốc khánh được kỳ vọng tạo thêm sức hút cho vùng cực Tây, mở ra cơ hội quảng bá bản sắc, phát triển sinh kế và đưa A Pa Chải thành điểm đến đặc sắc của du lịch Điện Biên và vùng Tây Bắc. Kết luận rõ ràng: ở A Pa Chải, mỗi tour du lịch là một “lát cắt” của thế trận bảo vệ biên giới; nếu tổ chức có trách nhiệm, du lịch sẽ là hàng rào mềm bảo vệ phên dậu, không phải cánh cổng mở ra rủi ro.
