Lễ Quốc khánh 2 tháng 9: TP.HCM chọn giao thông công cộng làm “xương sống” di chuyển
Việc TP.HCM tăng 761 chuyến xe buýt, kéo dài thời gian hoạt động metro tuyến số 1 đến 23h và miễn phí vé trên nhiều tuyến trong dịp lễ Quốc khánh 2 tháng 9 là một chiến lược chủ động dùng giao thông công cộng làm trụ cột để hấp thụ nhu cầu đi lại tăng 29%, đồng thời hạn chế ách tắc do xe cá nhân, nhất là tại trung tâm, bến xe, nhà ga và sân bay. Theo thông tin từ Trung tâm Quản lý Giao thông Công cộng, trong 5 ngày cao điểm từ 29/8 đến 2/9, hệ thống dự kiến phục vụ trung bình khoảng 280.000 lượt khách/ngày, cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm trước. Đây không chỉ là phản ứng tình huống, mà cho thấy TP.HCM đang coi xe buýt TP.HCM và metro Quốc khánh là công cụ điều tiết đô thị quan trọng, đặt nền cho thói quen sử dụng giao thông công cộng lâu dài.
Xe buýt TP.HCM: tăng 761 chuyến và tái phân bổ để “ôm” cao điểm
Trên mặt đất, xe buýt TP.HCM là lực lượng gánh chính phần tăng nhu cầu. Mạng lưới 156 tuyến dự kiến khai thác khoảng 19.245 chuyến/ngày, tăng 8% so với cùng kỳ, trong đó 10 tuyến được tăng thêm tổng cộng 761 chuyến chỉ riêng dịp lễ. Đáng chú ý, 134 tuyến vẫn duy trì chính sách miễn phí, biến xe buýt thành lựa chọn hợp lý cho cả người lao động lẫn khách du lịch muốn tiết kiệm chi phí di chuyển. Thành phố không tăng chuyến dàn trải mà chia thành 8 nhóm khu vực: sân bay, bến xe liên tỉnh, vùng ven, điểm tổ chức sự kiện… rồi dồn chuyến vào nơi có khả năng “nóng” về mật độ, như các tuyến 13, 94, 171, 61-3, 61-8 tại bến xe liên tỉnh với 487 chuyến tăng thêm, và 5 tuyến vùng ven được cộng thêm 274 chuyến. Cách làm này cho thấy sự ưu tiên rõ ràng: xử lý các nút giao thông nhạy cảm trước, thay vì chạy theo số lượng chung.
Metro tuyến 1: kéo dài đến 23h, dùng vé miễn phí để hút khách khỏi xe cá nhân
Ở trục đường sắt đô thị, metro tuyến số 1 Bến Thành – Suối Tiên được xem là “đòn bẩy” dịp lễ Quốc khánh 2 tháng 9. Khối lượng hành khách dự kiến gần 81.000 lượt/ngày, tăng khoảng 5% so với cùng thời điểm năm trước, nên tuyến được tăng số đoàn tàu từ 228 lên 264 chuyến/ngày và kéo dài giờ hoạt động từ 5h đến 23h thay vì 22h. Riêng ngày 2/9, hành khách đi metro được miễn phí vé, song hành với chính sách miễn phí trên 134 tuyến xe buýt, tạo một mạng giao thông công cộng liên thông gần như không rào cản chi phí. Theo Trung tâm Quản lý Giao thông Công cộng, “trong 5 ngày cao điểm, hệ thống dự kiến phục vụ khoảng 280.000 lượt khách/ngày, tăng 29% so với cùng kỳ” – con số cho thấy chuyến tăng và giờ kéo dài không phải ưu đãi tượng trưng, mà là tính toán dựa trên dữ liệu nhu cầu.
Điểm nóng sân bay, bến xe và vùng ven: kiểm soát giao thông bằng giám sát và linh hoạt
Chiến lược của TP.HCM không dừng lại ở việc tăng chuyến, mà còn ở cách giám sát và điều chỉnh. Tại sân bay Tân Sơn Nhất, các tuyến 103, 109, 152 hoạt động từ 5h đến 22h; tuyến 72-1 từ 4h đến 23h; tuyến 72-2 từ 5h30 đến 23h30, được theo dõi lưu lượng thường xuyên để tăng chuyến khi cần. Ở huyện Cần Giờ, nơi du lịch biển thường tăng mạnh dịp lễ, các tuyến 20, 77, 90 giữ nguyên tần suất, nhưng tuyến 75 Sài Gòn – Cần Giờ được cộng thêm 2 chuyến/ngày từ 1/9, hoạt động từ 4h đến 17h20 để phục vụ người dân và khách tham quan. Thành phố cũng yêu cầu doanh nghiệp vận tải chuẩn bị đủ phương tiện dự phòng, nhân sự và cho phép tự điều chỉnh số chuyến trong biên độ 10% kế hoạch, trong trường hợp quá tải sẽ điều xe từ tuyến vắng sang tuyến nóng. Đây là cách tiếp cận coi giao thông công cộng như hệ thống linh hoạt, thay vì lịch trình cứng nhắc.
Hướng tới thói quen giao thông công cộng sau mùa lễ
Điểm đáng khen của kế hoạch phục vụ lễ Quốc khánh 2 tháng 9 lần này là TP.HCM không chỉ trông chờ xe buýt và metro, mà còn khai thác cả xe đạp công cộng tại khu trung tâm – nhất là quanh ga Bến Thành và Nhà hát Thành phố – và tuyến buýt đường sông Bạch Đằng – Linh Đông với yêu cầu sẵn sàng tăng công suất khi nhu cầu đột biến. Mục tiêu rõ ràng: tạo thêm lựa chọn để người dân bớt phụ thuộc vào xe cá nhân, giảm áp lực lên mặt đường, nút giao và các điểm trung chuyển. Trung tâm Quản lý Giao thông Công cộng khẳng định kế hoạch tổ chức vận tải sẽ được theo dõi liên tục và điều chỉnh theo lưu lượng khách cũng như tình hình giao thông trong những ngày cao điểm. Điều này mở ra một kỳ vọng: nếu trải nghiệm giao thông công cộng trong dịp lễ đủ thuận tiện, sạch sẽ và đúng giờ, phần nhu cầu mới hình thành có thể được giữ lại sau kỳ nghỉ, trở thành thói quen hằng ngày chứ không chỉ là giải pháp mùa vụ.
