Từ “Thanh Âm Việt Nam” đến Eurovision: một thử thách mang tầm sứ mệnh
Hành trình của Tóc Tiên tại Eurovision Song Contest Asia là quá trình một nghệ sĩ trung tâm hợp tác với năm ê-kíp sáng tạo để tìm ra ca khúc vừa mang bản sắc, chất liệu văn hóa và giọng hát Việt, vừa có khả năng kết nối khán giả châu Á, trong khuôn khổ chương trình tuyển chọn quốc gia mang tên “Thanh Âm Việt Nam - The Sound of Vietnam”, với mục tiêu cuối cùng là đưa một tiết mục đủ sức cạnh tranh trên sân khấu âm nhạc quốc tế. Điểm mấu chốt của câu chuyện Tóc Tiên Eurovision không nằm ở việc Việt Nam “có mặt” tại một cuộc thi âm nhạc mới, mà ở cách chúng ta tự định nghĩa mình qua âm nhạc khi bước ra quốc tế. “Thanh Âm Việt Nam - The Sound of Vietnam” được phát triển như National Selection Show của Việt Nam tại Eurovision Song Contest Asia, lựa chọn trước một nghệ sĩ trung tâm rồi xây dựng ca khúc xoay quanh người đó, thay vì casting đại trà. Cấu trúc 1 nghệ sĩ trung tâm – 5 đội sáng tạo – 5 ca khúc – 1 ca khúc đại diện cho thấy đây là cuộc chơi chiến lược, không chỉ là một cuộc thi đơn thuần.
Format tuyển chọn: đặt khán giả Việt Nam ở vị trí đồng chủ nhân
“Thanh Âm Việt Nam” không chỉ là một show truyền hình, mà là cơ chế để cộng đồng âm nhạc – từ chuyên gia đến khán giả – cùng quyết định diện mạo đại diện Việt Nam quốc tế. Năm ca khúc “Em Tiên”, “a to A”, “Love Always Wins”, “Khó Gì?” và “Follow Me” sẽ được trình diễn trong Đêm Tuyển chọn Quốc gia, phát sóng trực tiếp lúc 21h30 ngày 3/10 trên VTV3. Kết quả được xác định với 50% điểm từ Hội đồng chuyên môn/Ban Giám khảo và 50% từ bình chọn khán giả, một tỉ lệ nói rõ rằng tiếng nói công chúng quan trọng ngang tiếng nói chuyên môn. Đây là lựa chọn đáng hoan nghênh: nếu chúng ta muốn Tóc Tiên và “thanh âm Việt Nam” có sức thuyết phục bạn bè châu Á, trước hết phải tạo được niềm tin và cảm giác đồng sở hữu từ khán giả trong nước. Việc khán giả trực tiếp bình chọn không chỉ phản ánh mức độ kết nối mà còn buộc ê-kíp phải tính đến yếu tố dễ cảm, dễ tự hào, thay vì chạy theo xu hướng quốc tế một chiều.
Năm ê-kíp sáng tạo: ghép bản sắc Việt với sức hút toàn cầu
Chiến lược đưa thanh âm Việt Nam ra Eurovision Song Contest Asia được xây dựng trên một “bức tranh đa mảnh”, nơi mỗi ê-kíp sáng tạo đảm nhận một lát cắt bản sắc và tương lai. Đồng hành cùng Tóc Tiên là S•HUBE, VIZA, TINLE, HIGHLUA và M1 MUSIC – năm đội ngũ đại diện cho các hướng Heritage – Cội nguồn, Live – Giọng hát, Cinematic – Tâm hồn, Urban – Đô thị và Global – Tương lai. Từ chất liệu văn hóa – ký ức dân gian, nội lực giọng hát Việt đến nhịp sống đô thị đương đại và tinh thần hội nhập toàn cầu, mỗi đội chọn một cách kể chuyện bằng âm thanh khác nhau. Đáng chú ý là sự tham gia của GUSTAV, nhà sản xuất, nhạc sĩ người Thụy Điển gốc Việt từng làm việc với BTS, Jungkook và KATSEYE, trong ê-kíp M1 MUSIC. Khi chính ông khẳng định mong muốn “tìm ra một màu sắc vừa mới mẻ, vừa có tinh thần Việt Nam”, ta thấy rõ bài toán trọng tâm: không đánh đổi bản sắc để lấy tính quốc tế, mà tìm điểm giao giữa ký ức Việt và ngôn ngữ pop toàn cầu.
Tóc Tiên trước áp lực đại diện quốc tế: dấn thân nhưng không đánh mất tiếng nói riêng
Nếu format là khung xương, thì cách Tóc Tiên đối diện với trọng trách đại diện Việt Nam quốc tế là linh hồn câu chuyện. Ban tổ chức lựa chọn cô dựa trên kinh nghiệm sân khấu, khả năng biến hóa, tư duy âm nhạc hiện đại, phong cách quốc tế và ngoại ngữ – những yếu tố cần thiết để đối thoại với sân khấu Eurovision Song Contest Asia. Nhưng chính Tóc Tiên thừa nhận đây là thử thách lớn nhất từ trước đến nay, bởi cô “hiểu rõ trọng trách khi đứng ở vị trí đại diện cho một Quốc gia và bước ra một sân khấu âm nhạc quốc tế”. Điều thú vị là Tóc Tiên không đặt mục tiêu đầu tiên là chiến thắng, mà là được khán giả Việt Nam công nhận. Hành trình cùng năm ê-kíp không chỉ để tạo ra một sản phẩm đủ sức cạnh tranh, mà để âm nhạc “đối thoại” với người nghe trong nước, tìm kiếm sự đồng cảm và niềm tự hào ngay tại quê hương. Câu nói “Tiên hi vọng khán giả Việt Nam sẽ hãnh diện về phần trình diễn của mình trước khi tiến ra quốc tế” là tuyên ngôn cho cách cô nhìn cuộc thi: vinh quang quốc tế phải bắt đầu từ cảm giác hãnh diện nội địa.
Từ Bangkok nhìn lại: Eurovision như tấm gương phản chiếu bản sắc Việt
Sau Đêm Tuyển chọn Quốc gia, ca khúc chiến thắng sẽ tiếp tục được hoàn thiện về âm nhạc, hình ảnh, dàn dựng sân khấu và kỹ thuật biểu diễn trong hơn một tháng, trước khi cùng Tóc Tiên bước vào đêm chung kết Eurovision Song Contest Asia tại Bangkok. Đây là giai đoạn mà “cuộc cạnh tranh bước sang một chương khác”: không chỉ là làm hài lòng khán giả Việt Nam, mà là chinh phục hàng triệu người nghe với những hệ quy chiếu văn hóa khác nhau. Vấn đề đặt ra không phải “bài hát nào sẽ thắng”, mà là “khi âm nhạc Việt Nam bước ra sân khấu quốc tế, chúng ta muốn khán giả nhìn thấy điều gì về mình?”. Câu hỏi ấy biến Eurovision thành tấm gương soi lại bản sắc: ta tự tin với chất liệu dân gian hay đời sống đô thị, với chiều sâu cảm xúc hay tinh thần toàn cầu? Hành trình Tóc Tiên Eurovision, vì thế, quan trọng hơn kết quả: nó buộc ngành nhạc Việt nghĩ nghiêm túc về chiến lược đại diện Việt Nam quốc tế, về việc viết ra những “thanh âm Việt Nam” đủ đặc, đủ gần gũi, nhưng vẫn dịch được sang ngôn ngữ pop châu Á.
