Một chiếc camera nhỏ, một dấu mốc lớn
Riedel RefCam là camera gắn đầu nặng 14 g, gài vào tai nghe liên lạc của trọng tài để truyền hình ảnh ổn định, góc rộng từ ngay trên sân đến khán giả. Thiết bị nổi bật không chỉ vì kích thước, mà vì nó đưa người xem vào vị trí vốn thuộc về người điều khiển trận đấu. Ngày 21 tháng 10, Thomas Riedel bàn giao chiếc RefCam từng được trọng tài Slavko Vinčić đeo trong trận chung kết World Cup 2026 cho Deutsches Museum ở Munich; thiết bị chính thức gia nhập bộ sưu tập của bảo tàng. Trận chung kết giữa Tây Ban Nha và Argentina khép lại với chiến thắng 1-0 của Tây Ban Nha sau hiệp phụ, và chiếc camera đã ghi lại bàn thắng quyết định ở phút 106 từ góc nhìn của trọng tài. Đây là một lựa chọn trưng bày có ý nghĩa: di sản phát sóng thể thao không còn chỉ nằm ở máy quay lớn hay công nghệ phòng điều khiển. Một thiết bị 14 g cũng có thể đánh dấu thay đổi trong cách khán giả nhìn trận đấu.
Từ công cụ huấn luyện đến camera trọng tài trên sóng
RefCam khởi đầu như một công cụ dành cho trọng tài, không phải món đồ chơi của bộ phận truyền hình. Riedel phát triển thiết bị cùng hai trọng tài Bundesliga, Patrick Kessel và Nicolas Winter, để các quan chức xem lại trận đấu từ vị trí của chính mình, qua đó cải thiện khả năng chọn vị trí và ra quyết định. Ý tưởng ấy giải thích vì sao thiết kế ưu tiên sự nhẹ nhàng: thiết bị phải ghi hình mà không cản trở người đeo. Hệ thống gồm camera nhỏ gắn trên tai nghe và bộ phát đeo ở thắt lưng, có thể lưu hình hoặc truyền trực tiếp qua mạng 5G riêng. Với phiên bản dùng trong bóng ném tại giải EHF EURO 2026, tổng trọng lượng camera cùng bộ truyền dưới 150 g. Con số này cho thấy camera trọng tài không chỉ là một góc máy mới; nó là công nghệ phải thích ứng với chuyển động liên tục và nhiệm vụ thực tế của người trên sân.
Góc nhìn thứ nhất làm thay đổi trải nghiệm
Quay thể thao góc nhìn thứ nhất có sức hút vì nó thay đổi vị trí của khán giả, chứ không đơn thuần thêm một góc máy. RefCam đặt người xem ngang tầm mắt trọng tài, giữa sân, theo nhịp độ trận đấu và âm thanh của cầu thủ lẫn trọng tài. Máy quay truyền thống có thể bao quát chiến thuật và đội hình; góc nhìn này lại cho thấy cự ly, tốc độ và sự hỗn loạn khi tình huống diễn ra sát bên người cầm còi. Đó là lý do việc đưa thiết bị vào bảo tàng vượt khỏi câu chuyện về một món đồ công nghệ. Những góc nhìn chủ quan có thể đem đến trải nghiệm nhập vai và hình ảnh mà máy quay phát sóng thông thường không cung cấp được. Nhưng giá trị của chúng phụ thuộc vào cách nhà đài sử dụng: góc nhìn của trọng tài có thể bổ sung bối cảnh, không nên được xem như toàn cảnh khách quan thay thế các máy quay khác.
Hiện vật ghi dấu bước chuyển của truyền hình thể thao
Tại Deutsches Museum, RefCam được trưng bày trong khu vực nhiếp ảnh và phim, gần một máy ảnh Daguerre năm 1839 nặng 7 kg; thông báo của Riedel cho biết thiết bị cũng được đặt cạnh một máy quay ARRI. Sự đối lập giữa chiếc máy ảnh cổ cồng kềnh và camera gắn đầu 14 g khiến tiến bộ kỹ thuật trở nên dễ hình dung, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở sự dịch chuyển của hình ảnh: từ quan sát bên ngoài sang trải nghiệm gần với người trong cuộc. Tháng 2 năm 2026, IFAB sửa Luật 5, cho phép các giải đấu lựa chọn camera gắn trên ngực hoặc đầu trọng tài; ban tổ chức cung cấp thiết bị và kiểm soát cách sử dụng hình ảnh. Quy định này xác nhận rằng góc nhìn thứ nhất đã vượt khỏi thử nghiệm đơn lẻ để trở thành một lựa chọn có thể cân nhắc trong thi đấu. Việc RefCam bước vào bảo tàng vì thế hợp lý: đây không chỉ là camera ghi lại một bàn thắng, mà là dấu mốc của một cách kể chuyện thể thao mới.
