Du lịch chữa lành: tấm màn che tạm thời trước áp lực công việc
Du lịch chữa lành là xu hướng nhiều người trẻ chọn khi bị áp lực công việc, họ nghỉ việc hoặc vay mượn để đi chơi với hy vọng bình phục tinh thần, nhưng cách này thường chỉ che phủ cảm xúc tạm thời thay vì giải quyết gốc rễ vấn đề gây căng thẳng và bất ổn tâm lý.
Câu chuyện của T., 27 tuổi, mẹ hai con, là ví dụ điển hình: sau ly hôn, cô đối mặt giảm lương, nguy cơ mất việc, mất ngủ và không thể tập trung làm việc. Khi vòng luẩn quẩn suy nghĩ bế tắc không dứt, bạn bè gợi ý đi du lịch chữa lành, cô sẵn sàng xin nghỉ việc và vay tiền để du lịch xuyên Việt. Trong suốt hành trình, T. cảm thấy “thật thoải mái, như được thả hồn vào thiên nhiên”, nhưng đó chỉ là khoảng ngắt tạm của não bộ khỏi áp lực công việc. Vấn đề là mọi hóa đơn, trách nhiệm và nỗi lo vẫn ở đó, chờ cô quay về. Đổi áp lực bằng trải nghiệm mới mà không chạm vào nguyên nhân sâu xa chỉ khiến ta rời thực tại chốc lát chứ không phục hồi tâm thần một cách bền vững.
Khi chuyến đi kết thúc: nợ nần, thất nghiệp và bất ổn tâm lý
T. “trở về mặt đất” sau hành trình xuyên Việt trong trạng thái tệ hơn lúc xuất phát: công việc không còn, nợ nần chồng chất, áp lực lại tiếp tục đè nặng khiến tâm trí cô “rách” hơn trước. Khoảng thời gian thoải mái trong chuyến đi giống như liều thuốc giảm đau ngắn hạn, trong khi khối u là áp lực công việc, khó khăn tài chính và trách nhiệm gia đình vẫn nguyên vẹn. Khi tiền vay hiện ra trong bảng nợ, cảm giác tội lỗi và lo âu tài chính có thể đẩy người ta sâu thêm vào bất ổn tâm lý, chứ không phải nhẹ gánh. Việc du lịch trong trạng thái mất kiểm soát căng thẳng, không tính toán nguồn lực, biến một trải nghiệm đáng lẽ để nghỉ ngơi thành chất xúc tác cho rối loạn cảm xúc.
Theo ThS.BS Nguyễn Hồng Bách, việc đi du lịch rồi ăn chơi cùng bạn bè để “chữa lành” là một trạng thái tâm thần bất ổn, cần được điều trị. Ông nhấn mạnh, khi hành vi này lặp đi lặp lại và gây ảnh hưởng đến công việc, cuộc sống, người trong cuộc nên đi khám bác sĩ để được hỗ trợ thay vì tiếp tục chạy trốn bằng các chuyến đi. Nói cách khác, nợ nần từ du lịch chữa lành không phải “giá phải trả cho tự do”, mà là một hình thức tự làm nặng thêm gánh nặng tâm lý, kéo dài quá trình phục hồi tâm thần.
Chữa lành thực sự khác gì với trốn tránh vấn đề?
Rất nhiều người trẻ chọn cách du lịch chữa lành, nhưng đây không phải là giải pháp giúp cải thiện vấn đề. Cốt lõi của chữa lành là đối diện, hiểu và xử lý nguyên nhân gây đau, trong khi “trốn lên núi, ra biển” để quên hết thường chỉ là tránh né vấn đề tâm lý. Theo bác sĩ Bách, trong cuộc sống hiện đại, việc gặp căng thẳng, mệt mỏi là điều khó tránh khỏi, quan trọng là biết đối diện và chấp nhận để khắc phục những áp lực đó. Tránh né bằng ăn uống quá độ, nhịn ăn, hoặc nghỉ việc đi du lịch ồ ạt đều có chung mẫu số: không chịu chạm vào cái gốc khiến mình khổ. Ông nhấn mạnh: tất cả những điều này đều không phải cách chữa lành hiệu quả, mà càng làm cho “thân chủ rách nát thêm”.
Một khác biệt quan trọng nữa: chữa lành thực sự chấp nhận việc tâm hồn luôn có “những lỗ rách” – những trải nghiệm buồn đau giúp ta trưởng thành, chứ không mơ về trạng thái “không còn vết xước”. Vì vậy, không phải cứ va vấp nhỏ là chúng ta vội lao đi tìm “gói du lịch chữa lành” như một nút reset cuộc đời. Chữa lành nghĩa là dám nói “tôi đang khổ”, cần trợ giúp chuyên môn khi bất ổn đã thành rối loạn cảm xúc, và dám thay đổi những yếu tố độc hại trong công việc, mối quan hệ, lối sống. Trốn tránh thì tạm nhẹ, nhưng đổi lại là cảm giác trống rỗng, ghét công việc rồi dần ghét luôn mọi thứ xung quanh.
Kiểm soát căng thẳng: bản lĩnh đối diện thay vì mua vé để chạy trốn
Theo bác sĩ Hồng Bách, áp lực là điều ai cũng có thể gặp, nhưng phải biết đối diện và chấp nhận để khắc phục những áp lực đó. Điều này nghe có vẻ khô khan hơn việc bỏ hết để lên đường, nhưng lại là nền tảng cho phục hồi tâm thần bền vững. Đối diện không có nghĩa là ôm hết việc vào người, mà là thành thật nhìn lại: điều gì trong công việc khiến mình kiệt sức? Có thể thương lượng, sắp xếp lại, hay cần dứt khoát thay đổi? Khi đã ghét công việc, nhiều người vẫn “làm cho xong việc, tròn vai”, và hệ lụy là họ bắt đầu ghét tất cả mọi thứ xung quanh. Ở đó, thêm một chuyến du lịch chỉ như dán băng cá nhân lên vết thương nhiễm trùng.
Bác sĩ Bách gợi ý hai hướng: quyết đoán thay đổi trong công việc, hoặc chấp nhận những thăng trầm để thấy được ý nghĩa xung quanh mình. "Bản thân tâm hồn con người chưa từng lành, mà sẽ có những lỗ rách… Rách ở đây chính là trải nghiệm cuộc sống để chúng ta trưởng thành." Cách kiểm soát căng thẳng thiết thực hơn mọi “tour chữa lành” là xây thêm nguồn lực bên trong: ngủ đủ, ăn uống điều độ, có người để chia sẻ, chủ động tìm hỗ trợ chuyên môn khi bất ổn kéo dài, và nếu muốn du lịch, hãy xem đó là phần thưởng hoặc khoảng nghỉ nhỏ trong kế hoạch sống, chứ không phải con đường trốn chạy khỏi áp lực công việc.
