Chuông Vàng Vọng Cổ và thông điệp từ hành trình trở lại của Võ Thị Bé
Chuông Vàng Vọng Cổ là một cuộc thi nhạc dân ca truyền thống và cải lương nơi các nghệ sĩ trẻ dùng giọng hát, kỹ thuật diễn xuất và cách xử lý vọng cổ để chinh phục hội đồng nghệ thuật lẫn khán giả, qua nhiều vòng thi và các đêm chung kết âm nhạc được tổ chức với yêu cầu khắt khe về chiều sâu cảm xúc lẫn sự chuẩn mực trong phong cách biểu diễn. Hành trình của Võ Thị Bé trong cuộc thi này là minh chứng rõ ràng rằng ở sân chơi dành cho cải lương, việc trưởng thành nghệ thuật quan trọng không kém thành tích. Ngay từ lần đầu dự thi Chuông Vàng Vọng Cổ năm 2020, Bé mới dừng ở Top 36, nhưng sáu năm sau cô quay lại với kinh nghiệm sân khấu và bước thẳng vào vòng chung kết xếp hạng. Việc trở lại sau một quãng thời gian dài không hề là bước lùi mà là lựa chọn có tính chiến lược: dùng chính cuộc thi để soi chiếu bản thân, để đo xem giọng hát lẫn bản lĩnh sân khấu đã thay đổi đến đâu. Ở góc độ ấy, câu chuyện của Bé đáng chú ý hơn một bảng xếp hạng đơn thuần.
Đêm chung kết 1: khi thế mạnh giọng hát lộ rõ và kỹ thuật còn bỏ ngỏ
Đêm chung kết âm nhạc đầu tiên cho thấy bản chất nghệ sĩ của Võ Thị Bé: đẹp sân khấu, tự tin, giọng hát cao, ngọt và có độ rung tự nhiên khiến người nghe dễ tin vào nhân vật mà cô nhập vai. Nhưng chính tại đây, hội đồng nghệ thuật đã chỉ ra ranh giới giữa sở trường bẩm sinh và kỹ thuật cần rèn. Nghệ sĩ Nhân dân Trọng Phúc nhấn mạnh vai trò câu vọng cổ trong phần thi, từ độ đầy đặn của câu nhị đến cách ngân ở chữ cuối và cú kết câu phải được xử lý tròn trịa. Đó không chỉ là góp ý về chuyên môn, mà là lời nhắc rằng ở Chuông Vàng Vọng Cổ, hát hay thôi chưa đủ nếu câu vọng cổ – linh hồn của nhạc dân ca truyền thống – còn thiếu nét. Nghệ sĩ ưu tú Kim Tử Long lại nhìn ở góc khác: với âm vực cao, Bé hoàn toàn có thể tạo những điểm nhấn mạnh mẽ hơn, nhưng cách chọn lối hát khiến cô chưa khai thác hết biên độ giọng. Điều này cho thấy chiến lược của Bé trong đêm đầu còn an toàn, thiên về phô diễn chất giọng hơn là liều lĩnh kỹ thuật. Vấn đề đặt ra cho cô sau đêm 1 không phải là đổi giọng hay thay phong cách, mà là học cách dùng đúng thứ mình đang có.
Đêm chung kết 2: bản lĩnh sân khấu và cuộc dịch chuyển từ "hát đúng" sang "diễn đúng"
Bước sang đêm chung kết thứ hai, người ta thấy một Võ Thị Bé khác: vẫn là giọng hát ấy, nhưng điều khiển sân khấu tốt hơn, biết tương tác với khán giả, biết tận dụng những khoảng ngắt để lấy hơi và phô diễn nội lực thay vì chỉ coi đó là khoảng trống kỹ thuật. Với sự dẫn dắt của huấn luyện viên Võ Minh Lâm, phần dựng cho Bé mang màu sắc tươi mới với vài đoạn xử lý lời ca phá cách, và bên cạnh đó là sự hỗ trợ của Chuông Vàng 2010 Bùi Trung Đăng – người "nuôi từng câu hát" cho cô. Các nghệ sĩ trong hội đồng tiếp tục soi chi tiết: nhịp 2-4 trong nhịp song lang, cách nhả chữ, đặt cảm xúc trên từng câu ca… đều được chỉ ra như những nút kỹ thuật Bé cần siết chặt hơn nữa. Nghệ sĩ Nhân dân Phượng Loan đánh giá Bé có dáng dấp đào chánh: sáng sân khấu, bắt mắt, biết chủ động điều tiết hơi thở. Nghệ sĩ ưu tú Kim Phượng thì đi xa hơn, cho rằng cô có tố chất của một nữ diễn viên chính trong đoàn cải lương nhưng phải tiếp tục học và mài nghề nếu muốn gánh nhiều dạng vai. Ở đêm 2, trọng tâm không còn là câu hỏi Bé hát hay đến đâu, mà là cô dùng giọng hát để dựng nên một nhân vật ra sao.
Đêm chung kết 3: khi giọng hát tìm được nhân vật và cảm xúc
Đêm chung kết 3 là bước ngoặt: lần đầu tiên hội đồng nghệ thuật gần như đồng thuận rằng Võ Thị Bé đã tìm thấy vùng đất phù hợp cho giọng hát mình trong trích đoạn "Áo cưới trước cổng chùa". Ở đó, chất giọng tự nhiên, ngọt và tình của cô hòa rất khớp với số phận nhân vật, khiến tiếng hát không còn đứng tách rời mà thấm vào từng câu thoại, ánh mắt, động tác trên sân khấu. Bé không chỉ "hát đúng và hát hay" mà đã biết đặt giọng vào ngữ cảnh cảm xúc – điều mà cải lương luôn đòi hỏi. Nghệ sĩ Nhân dân Trọng Phúc khen lối hát nhẹ nhàng, đúng độ và giàu cảm tình, còn Nghệ sĩ Nhân dân Phượng Loan đánh giá phần chọn trích đoạn của huấn luyện viên Hồ Ngọc Trinh là rất chuẩn xác khi ôm trọn điểm mạnh của Bé. Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân cũng nhấn mạnh việc giọng hát ngọt, tự nhiên đó hợp với vai diễn, nghĩa là sự chân thật đã dẫn dắt kỹ thuật. Dù vậy, Trọng Phúc vẫn tinh ý nhắc Bé phải chú ý vùng âm thấp, tránh nuốt chữ và làm mờ lời ca. Nói cách khác, hành trình ba đêm đã kéo giọng hát Bé từ chỗ chỉ là ưu điểm bề ngoài trở thành công cụ diễn xuất, nhưng con đường hoàn thiện vẫn còn một vài bậc thang kỹ thuật cô cần bước nốt.
Vai Thoại Khanh ở đêm xếp hạng: chiến lược cạnh tranh bằng sự đồng điệu nội tâm
Ở đêm chung kết xếp hạng, khi Top 3 gồm Võ Thị Bé, Trần Văn Khiêm và Huỳnh Kim Tho bước vào cuộc quyết đấu cho danh hiệu Chuông Vàng Vọng Cổ, lựa chọn chiến lược của Bé không phải là một vai dữ dội mà là Thoại Khanh trong trích đoạn "Thoại Khanh – Châu Tuấn", hình tượng người con dâu hiền, hiếu thảo, nặng tình với mẹ chồng. Nghệ sĩ ưu tú Ngọc Đợi – người lần đầu trực tiếp huấn luyện Bé ở vòng này – chủ động "đo ni đóng giày" vai diễn cho học trò, sau khi cân nhắc giọng hát ngọt, giàu biểu cảm và thiên hướng hợp với những nhân vật sâu sắc về nội tâm. Điều đáng nói là huấn luyện viên không dùng chiến lược phô diễn kỹ thuật khó mà chọn cách hạn chế những mảng dễ bộc lộ yếu điểm của Bé, đồng thời đẩy mạnh yếu tố cảm xúc để tạo màu sắc khác biệt cho phần thi. Cùng với sự hỗ trợ của nghệ sĩ Thanh Hồng và Chuông Bạc 2015 Nguyễn Văn Hợp, Bé buộc phải nâng chuẩn chính mình: lời thoại, câu ca, ánh mắt đều phải chở được tâm trạng của Thoại Khanh để chạm đến người xem. Với một thí sinh đã từng dự Chuông Vàng Vọng Cổ Top 36 năm 2020 rồi trở lại và lọt Top 3 chung kết, việc chọn cạnh tranh bằng chiều sâu cảm xúc thay vì biểu diễn cầu kỳ cho thấy cô hiểu rõ điểm mạnh thật sự của giọng hát: sự chân thành.
