Chương “Văn hóa”: Định nghĩa lại giải trí âm nhạc truyền hình
Anh trai vượt ngàn chông gai tập 11 là một số phát sóng tập trung hoàn toàn vào chủ đề văn hóa, nơi các liên minh dùng âm nhạc dân tộc truyền thống từ nhiều vùng miền để tạo nên những tiết mục đương đại, vừa mang đậm bản sắc vừa mang tinh thần sáng tạo phù hợp với khán giả hôm nay. Khác với những đêm thi chỉ lấy dân ca làm chất nền trang trí, tập 11 biến chất liệu truyền thống thành trục chính của câu chuyện âm nhạc, buộc người xem phải nhìn lại mối quan hệ giữa giải trí đại chúng và di sản. Việc chương trình mạnh dạn mở ra một chương riêng mang tên “Văn hóa”, với hát Then, ru Bắc Bộ, cải lương sân khấu hiện đại, là một lựa chọn mang tính tuyên ngôn: truyền thống không phải gánh nặng, mà là kho tàng để khai thác, để tranh luận và để làm mới.
Hát Then, đàn Tính và tiếng gọi nối tiếp thế hệ
Trong liên minh “Hợp lực - Rực rỡ”, nghệ thuật hát Then, đàn Tính của người Tày được đưa lên sân khấu như một lựa chọn đầy chủ ý chứ không phải màu sắc điểm xuyết. Hoàng Dũng cùng Hoàng Rob, Thỏ, Tùng Mint và Will chọn ca khúc “Tích tịch tình tang”, gắn với hình tượng tiếng đàn gọi người trở về trong câu chuyện Thạch Sanh. Đây là bước đi có phần liều lĩnh, bởi hát Then vốn gắn với không gian nghi lễ và sinh hoạt cộng đồng, nay phải đối diện ánh đèn sân khấu lớn, công nghệ và nhịp dựng truyền hình nhanh. Khoảnh khắc Hoàng Dũng đứng cùng mẹ – một người giảng viên đã chọn hát Then sau khi nghỉ hưu – biến tiết mục thành lời đối thoại giữa các thế hệ. Ở đó, âm nhạc dân tộc truyền thống không bị bảo tàng hóa; nó được trao tiếp trong thân phận những con người hiện đại, với ánh mắt, hơi thở và câu chuyện gia đình rất cụ thể.
“Tiếng ru cội nguồn”: Khi ru Bắc Bộ gặp hiphop/trap
Liên minh “Nguyên tố - Mỹ mãn” chọn một hướng đi khác: đặt làn điệu ru Bắc Bộ, tiếng sáo Tây Bắc bên cạnh hiphop/trap trong tiết mục “Tiếng ru cội nguồn”. Nửa đầu là không gian ru con quen thuộc, dịu dàng như lời dặn của mẹ dành cho những người con theo cha xuống biển; nửa sau bùng lên nhịp trap, mang hình ảnh người cha với sức mạnh và ý chí đi theo mẹ lên núi. Sự đối lập ấy không phải để gây sốc, mà để nói thẳng về hai nguồn lực tạo nên cộng đồng – sự nâng đỡ và bản lĩnh. Đông Hùng chia sẻ, với chủ đề Lạc Long Quân – Âu Cơ và tinh thần “Đầu đội trời, chân đạp đất”, họ muốn làm nổi bật hai tiếng “đồng bào” như bản chất liên kết của mọi câu chuyện. Ở góc độ sáng tạo, đây là một minh chứng rõ ràng rằng cải lương sân khấu hiện đại không phải là hình thức duy nhất; mọi dòng âm nhạc truyền thống đều có thể tìm thấy ngôn ngữ mới nếu được đặt trong cấu trúc ý tưởng rõ ràng.
Jun Phạm hát cải lương và góc nhìn Nam Bộ về Thánh Gióng
Liên minh “Quý Tử - Bềnh Bồng” tạo ra một trong những khoảnh khắc gây tranh luận nhất tập 11 khi chọn cải lương để kể lại truyền thuyết Thánh Gióng trong tiết mục “Trên đất mình”. Ca sĩ Jun Phạm lần đầu hát cải lương, cùng Mew Amazing đồng sáng tạo tiết mục này trong Anh trai vượt ngàn chông gai tập 11 tối 12/9. Tác phẩm lấy chất liệu âm nhạc dân gian Nam Bộ, có sự góp mặt của nghệ sĩ đờn ca tài tử và dàn nhạc cụ như sáo, đàn bầu, đàn tranh, đàn kìm, guitar phím lõm, tạo nên màu sắc Nam Bộ rõ rệt cho câu chuyện người anh hùng làng Phù Đổng. Ý tưởng chia cấu trúc ca khúc thành phần đầu trong trẻo, như cách một đứa trẻ nghe chuyện Thánh Gióng, và phần sau hào hùng, hoành tráng theo góc nhìn người trưởng thành, cho thấy nỗ lực đọc lại truyền thuyết dưới lăng kính cá nhân. Không ngạc nhiên khi “Jun Phạm hát cải lương” lọt top thịnh hành trên Threads với hơn 3.000 tương tác chỉ 15 phút sau phát sóng.
Liên minh, điểm số và hành trình lan tỏa tình yêu nguồn cội
Điều đáng nói ở tập 11 không chỉ là từng tiết mục riêng lẻ, mà là cách các liên minh đồng lòng dùng dân ca để kể những câu chuyện rất hiện đại. Việc lựa chọn chất liệu văn hóa vùng miền giúp mỗi đội có màu sắc riêng, đồng thời mở ra nhiều cách tiếp cận mới với âm nhạc truyền thống trên sân khấu đương đại. Từ hát Then, ru Bắc Bộ, cải lương đến những nhạc cụ dân tộc, các “anh tài” chủ động kết hợp với ngôn ngữ âm nhạc mới, ánh sáng, dàn dựng để tạo ra giao thoa chứ không chắp vá. Kết quả, trong công diễn 4, Jun Phạm một lần nữa được gọi là “chiến tướng” vì nỗ lực, và liên minh “Quý Tử - Bềnh Bồng” dẫn đầu bảng với tổng cộng 5.520 điểm. Điểm số ở đây là phần thưởng cho sự dũng cảm đặt di sản vào vùng thử nghiệm. Nhưng quan trọng hơn, tập 11 khẳng định: nếu được trao quyền sáng tạo và sự cố vấn tử tế, nghệ sĩ đại chúng hoàn toàn có thể biến tình yêu quê hương, đất nước thành những tiết mục vừa gần gũi, vừa thuyết phục khán giả trẻ.
