Can thiệp tim thai nhi là gì và vì sao ca thứ 17 đặc biệt?
Can thiệp tim thai nhi là nhóm kỹ thuật phẫu thuật tim bào thai được thực hiện ngay trong bụng mẹ, nhằm sửa chữa hoặc giảm mức độ tổn thương của dị tật tim bẩm sinh nặng trước khi trẻ chào đời, giúp tái lập dòng máu, hỗ trợ buồng tim phát triển và tăng cơ hội sống sót sau sinh. Thai nhi 28 tuần mắc dị tật tim bẩm sinh phức tạp đã được các bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 can thiệp ngay trong bụng mẹ. Ngày 14-10, hai đơn vị thông tin đây là ca thông tim can thiệp bào thai thứ 17 được thực hiện phối hợp và là trường hợp có nhiều thách thức kỹ thuật nhất từ trước đến nay. Thành công này không chỉ là một tin vui riêng lẻ mà là dấu mốc cho điều trị thai nhi can thiệp tại Việt Nam.
Hồ sơ bệnh lý: một dị tật tim bẩm sinh cực kỳ phức tạp
Điểm khiến ca can thiệp tim thai nhi này trở nên đặc biệt là mức độ phức tạp của dị tật tim bẩm sinh. Khi thai được 16 tuần 6 ngày, siêu âm phát hiện hàng loạt bất thường nghiêm trọng: không lỗ van động mạch phổi, vách liên thất kín, hở van ba lá nặng và thiểu sản thất phải. Đây là trường hợp phát hiện bất thường tim sớm nhất trong số 17 ca can thiệp tim bào thai mà hai bệnh viện đã thực hiện. Nếu không điều trị thai nhi can thiệp, thất phải sẽ tiếp tục teo nhỏ, dòng máu lên phổi bị chặn, nguy cơ tử vong chu sinh rất cao. Việc quyết định không bỏ cuộc, mà chủ động lên kế hoạch phẫu thuật tim bào thai, cho thấy tư duy y học đã chuyển từ “chờ sinh rồi xử lý” sang “can thiệp sớm để cứu cơ hội sống”.
Kỹ thuật nong van động mạch phổi: từ thất bại đến đột phá
Mục tiêu của thủ thuật là cải thiện dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi, tạo điều kiện cho thất phải tiếp tục phát triển. Ngày 9-10, khi thai được 28 tuần 3 ngày, ê-kíp liên viện tiến hành nong van động mạch phổi trong bào thai. Tuy nhiên, lá van quá dày khiến dây dẫn chuyên dụng không thể đi qua, kỹ thuật “kim trong kim” cũng không thành công. Trong quá trình can thiệp, tim thai xuất hiện biến chứng, buộc ê-kíp phải tạm ngừng để hồi sức. Quyết định táo bạo tiếp theo là dùng kim 18G xuyên qua van động mạch phổi, rồi đưa bóng nong 3 × 10 mm vào vị trí cần can thiệp. Kết quả, dòng máu từ thất phải qua van được tái lập, nhịp tim thai ổn định ở mức 145 lần/phút, sức co bóp tim tốt. Toàn bộ cuộc can thiệp kéo dài khoảng 2 giờ.
Ý nghĩa lâm sàng: từ cứu một tim thai đến mở đường cho nhiều em bé khác
Sau can thiệp, sức khỏe thai phụ ổn định, không ghi nhận cơn gò tử cung hay xuất huyết âm đạo. Siêu âm sau 24 giờ cho thấy dòng máu qua van động mạch phổi tiếp tục được duy trì, thai cử động tốt và chưa ghi nhận dấu hiệu nguy cơ mới. Các bác sĩ tiếp tục theo dõi sát diễn tiến tim thai để đánh giá hiệu quả điều trị trong thời gian tới. Tuy nhiên, chính các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng việc tái lập dòng máu qua van động mạch phổi mới là kết quả bước đầu, hiệu quả lâu dài đối với sự phát triển thất phải và tình trạng tim mạch sau sinh vẫn cần được đánh giá thêm. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Việc thực hiện thành công 17 ca can thiệp bào thai tiếp tục mở ra cơ hội điều trị cho những thai nhi mắc dị tật tim bẩm sinh nghiêm trọng ngay từ trong bụng mẹ”.
Tương lai của phẫu thuật tim bào thai tại Việt Nam
Thông tim can thiệp bào thai là kỹ thuật y học chuyên sâu, đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa nhiều chuyên khoa, hệ thống trang thiết bị phù hợp và năng lực xử trí các tình huống phức tạp ngay trong quá trình can thiệp. Mỗi trường hợp dị tật tim bẩm sinh có giải phẫu và diễn tiến riêng, nên không thể áp dụng máy móc một phác đồ điều trị cho tất cả. Nhìn từ ca thứ 17, có thể thấy năng lực chẩn đoán sớm, hội chẩn quốc tế và triển khai điều trị thai nhi can thiệp của hai bệnh viện đã bước sang giai đoạn mới. Về bản chất, mỗi ca can thiệp tim thai nhi thành công là một “phòng thí nghiệm sống” giúp tích lũy kinh nghiệm, tinh chỉnh kỹ thuật và mở rộng chỉ định cho những dị tật phức tạp hơn. Kết luận công bằng là: phẫu thuật tim bào thai tại Việt Nam đã thoát khỏi giai đoạn thử nghiệm rời rạc, đang hình thành một hướng điều trị bài bản cho nhóm bệnh nhi vốn từng bị xem là không có hy vọng.
