DLSS 5 là gì và vì sao cú rò rỉ này quan trọng?
DLSS 5 là thế hệ tiếp theo của công nghệ dựng hình bằng trí tuệ nhân tạo của NVIDIA, sử dụng mô hình neural rendering để thay đổi ánh sáng, chất liệu và chi tiết nhân vật theo thời gian thực, hứa hẹn đưa hình ảnh trong game tiến gần mức phim điện ảnh hơn so với các phiên bản DLSS trước đó.
Vấn đề là: DLSS 5 rò rỉ trước khi NVIDIA kịp ra mắt chính thức. Một thư viện neural rendering dung lượng 158 MB có tên nvngx_dlssnr.dll đã bị phát hiện trong bản truy cập sớm của NBA 2K27, dù game không hề có tùy chọn bật tính năng này. Đây là thư viện DLSS lớn nhất từng được NVIDIA phát hành, chứa khoảng 148 triệu tham số ở độ chính xác FP8, thuộc phiên bản 310.8.0 cao hơn DLSS 4.5 Ray Reconstruction. Nói cách khác, thứ mà NVIDIA định trình làng vào mùa thu đã bị cộng đồng modder bóc tách và mang ra ngoài trước thời hạn.
Từ NBA 2K27 sang Control: mod kích hoạt DLSS 5 như thế nào?
Điểm khởi phát của cú sốc DLSS 5 rò rỉ là việc thư viện nvngx_dlssnr.dll bị “bỏ quên” trong dữ liệu NBA 2K27 bản truy cập sớm. Nhà phát triển Brazil Renan Maniero là người đầu tiên phát hiện tệp này, sau đó cộng đồng modder RenoDX đã nhanh chóng trích xuất và bắt đầu thử nghiệm. Điều thú vị là NBA 2K27 không hề cung cấp bất kỳ menu hay flag nội bộ nào để bật neural rendering, tức toàn bộ quá trình kích hoạt đều nằm ngoài kênh chính thức.
Chỉ trong vài giờ, nhóm RenoDX đã inject thư viện này vào Control của Remedy và biến nó thành một Neural rendering modder đúng nghĩa. Họ buộc engine Control tải DLL, cấp dữ liệu khung hình, độ sâu, vector chuyển động và thông tin HUD để mô hình AI xử lý, dù hệ thống ban đầu được thiết kế cho một game khác. Theo mô tả, họ hiện mới cho DLSS 5 can thiệp vào mô hình nhân vật, chưa đụng đến môi trường, và bản mod kích hoạt DLSS 5 này vẫn hoạt động trong trạng thái hoàn toàn thử nghiệm, ngoài mọi ràng buộc về phần cứng và game mà NVIDIA dự kiến áp đặt.
Control với DLSS 5: đẹp đến mức nào và phải đánh đổi gì?
Trong Control, neural rendering của DLSS 5 ngay lập tức tác động lên ngoại hình nhân vật chính Jesse Faden. Mô hình AI bổ sung chi tiết da, tái tạo bóng đổ, điều chỉnh chất liệu, và cung cấp bảy phong cách (style) khác nhau, mỗi style có thể chỉnh mức độ cấu trúc, tông và phong cách hiển thị. Theo nguồn gốc DLL, mô hình không cần dữ liệu G-buffer như pháp tuyến hay albedo, chỉ dùng hình ảnh đã render, độ sâu, vector chuyển động và thông tin giao diện để tránh làm méo HUD, khiến việc tích hợp về lý thuyết đơn giản hơn Ray Reconstruction.
Đổi lại, bản mod neural rendering modder này đang đánh đổi rất nhiều hiệu năng. Trên RTX 5070 Ti ở độ phân giải 4K, bật DLSS 5 khiến FPS tụt từ 71 xuống 35, tương đương mất gần 50%. Trên RTX 5090, mức sụt giảm tương tự, từ 91 xuống 50 FPS. Một câu trích dẫn có thể tóm lược tình hình: “Kích hoạt Neural Rendering trên RTX 5070 Ti khiến số khung hình giảm từ 71 xuống còn 35 FPS, tương đương tổn thất gần 50% hiệu năng.” Bản build ngày 11/8 được đánh giá là bản trung gian, chưa tối ưu, chỉ hoạt động trên GPU Blackwell (RTX 50 series), chạy SDR và chỉ xử lý nhân vật.
NVIDIA mất quyền kiểm soát, cộng đồng lại được sớm thử nghiệm
Điều làm cú rò rỉ này gây tranh cãi không chỉ là kỹ thuật, mà là việc NVIDIA hoàn toàn không hề chuẩn bị truyền thông hay build chính thức nào. Công ty từng công bố DLSS 5 vào tháng 3 và lên lịch phát hành cho GPU Blackwell (RTX 50) vào mùa thu, với lời hứa tối ưu để chỉ cần một card thay vì hai RTX 5090 như các bản demo ban đầu. Thế nhưng từ ngày 26/8, thư viện thử nghiệm đã “tự do lưu hành” trên internet và xuất hiện trong các bản mod kích hoạt DLSS 5 ngoài tầm kiểm soát.
Ở góc độ người dùng, tình hình lại hai mặt. Một bên, việc DLSS 5 rò rỉ giúp cộng đồng sớm nắm được tiềm năng neural rendering, thúc đẩy các dự án mod và thử nghiệm đa dạng hơn những gì một lộ trình phát hành kín kẽ cho phép. Bên còn lại, bản build hiện tại là bản chưa hoàn thiện, hiệu năng giảm mạnh, chỉ hỗ trợ RTX 50 và cần chỉnh sửa sâu engine nên người dùng phổ thông gần như không có lợi ích thực tế. Có thể nói cộng đồng đã vô tình biến DLSS 5 thành bản beta công khai, trong khi NVIDIA vẫn đang phải chạy theo để chuẩn bị một bản phát hành chính thức vào mùa thu với kỳ vọng hiệu năng và tính ổn định tốt hơn.
