Chương trình thi đấu mới làm đổi bài toán huy chương
SEA Games 2027 là kỳ đại hội thể thao Đông Nam Á tổ chức tại Malaysia, nơi chương trình thi đấu được quyết định bởi nước chủ nhà và có thể làm thay đổi đáng kể cơ hội tranh huy chương của các đoàn. Với thể thao Việt Nam, việc tám môn từng đem về thành tích lớn bị loại không chỉ là tổn thất về số lượng mà còn đặt ra câu hỏi về cách xây dựng mục tiêu huy chương.
Ngày 30-10, Ban điều hành Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á thông qua chương trình gồm 43 môn và 473 nội dung. Con số này thấp hơn 100 nội dung so với SEA Games 2025 tại Thái Lan, vốn có 573 nội dung thuộc 50 môn. Chương trình cũng giảm 19 nội dung so với phương án Malaysia công bố giữa tháng 10. Khi số cơ hội tranh tài co lại, kế hoạch dựa trên thành tích của kỳ trước không còn đủ tin cậy.
Đại hội dự kiến diễn ra từ ngày 18 đến 29-9-2027 tại Kuala Lumpur, Sarawak, Penang và Johor. Thay đổi đã được chốt, nên ưu tiên trước mắt phải là rà soát cơ hội còn lại thay vì chờ chương trình đảo chiều.
24 HCV không thể bảo vệ, nhưng không đồng nghĩa mất trắng
Tám môn bị loại gồm vật, rowing, canoeing, đua thuyền truyền thống, kickboxing, jujitsu, cờ vua và bóng ném. Tại kỳ đại hội trước, các môn này đóng góp tổng cộng 24 HCV, tương đương 27,6% trong tổng số 87 HCV giúp đoàn Việt Nam đứng thứ ba toàn đoàn. Vì chương trình năm 2027 không có các môn ấy, Việt Nam không thể bảo vệ những danh hiệu đã giành ở đó.
Vật là mất mát nổi bật nhất: đội tuyển Việt Nam từng giành 10 HCV. Nhóm đua thuyền gồm rowing, canoeing và đua thuyền truyền thống mang về 8 HCV; kickboxing có 2, cờ vua có 2, còn jujitsu và bóng ném mỗi môn đóng góp 1. Những con số này cho thấy quy mô rủi ro, nhưng không có nghĩa Việt Nam chắc chắn mất đúng 24 HCV so với tổng thành tích tại kỳ tới: kết quả còn tùy đối thủ, phong độ và nội dung được tổ chức.
Đây là cú hụt lớn đủ để buộc các nhà quản lý điều chỉnh kỳ vọng, song không nên biến thành lý do hạ thấp tham vọng. Thước đo phù hợp là năng lực chuyển nguồn lực và vận động viên sang những cơ hội còn hiện diện.

Bù cơ hội trước mắt, đừng đánh đổi đường dài
Phản ứng hiệu quả không phải dồn mọi nguồn lực vào vài môn để lấp khoảng trống trên bảng tổng sắp. Việt Nam cần rà soát nội dung còn thi đấu, xác định nơi có khả năng cạnh tranh thực tế và chuẩn bị vận động viên theo đúng chương trình đã thông qua. Điền kinh, bơi lội, bắn súng, karate, taekwondo, đấu kiếm và wushu là những môn thế mạnh còn hiện diện, nhưng số nội dung của một số môn cũng bị thu hẹp.
Song song với kế hoạch SEA Games, các đội tuyển ở những môn vắng mặt cần duy trì lộ trình thi đấu quốc tế. Ban huấn luyện môn vật có thể hướng vận động viên đến giải cấp châu lục và thế giới để tích lũy kinh nghiệm, thay vì xem một kỳ đại hội khu vực là đích duy nhất. Cờ vua cũng cần điều chỉnh kế hoạch theo hướng tìm kiếm môi trường chuyên môn cao hơn.
Nếu chỉ thưởng cho thành tích SEA Games, các môn không có mặt sẽ dễ bị xem nhẹ dù vẫn có giá trị phát triển. Mục tiêu huy chương trước mắt cần được đặt cạnh tiến bộ chuyên môn và cơ hội thi đấu dài hạn; đó mới là cách giữ nền tảng khi chương trình đại hội thay đổi.
Định hướng phát triển không thể phụ thuộc nước chủ nhà
Malaysia bổ sung khiêu vũ thể thao, hockey trên băng, kabaddi, padel và teqball, trong khi nhiều môn mang lại thành tích cho Việt Nam bị gạch khỏi chương trình. Việc nước chủ nhà có ảnh hưởng lớn đến lựa chọn môn thi đấu là thực tế quen thuộc của SEA Games. Việt Nam từng đề xuất đưa vật, jujitsu và vovinam vào chương trình, nhưng đề xuất không được chấp thuận.
Điều đó càng cho thấy chiến lược thể thao không thể xoay quanh một bảng huy chương do chủ nhà định hình. Những môn thuộc hệ thống Olympic như vật, rowing và canoeing cần được đánh giá theo mục tiêu chuyên môn rộng hơn, không chỉ theo khả năng góp HCV tại đại hội khu vực. SEA Games vẫn là bệ tích lũy, nhưng không nên là tiêu chuẩn duy nhất để quyết định đầu tư.
Kết luận cần rõ ràng: thể thao Việt Nam phải làm hai việc cùng lúc—tối ưu lực lượng cho các môn còn thi đấu để bảo toàn thành tích trước mắt, đồng thời giữ lộ trình phát triển cho những môn bị loại. Cắt môn làm thay đổi cơ hội, không làm mất đi lý do để đầu tư vào năng lực lâu dài.






